श्रुतधारा
॥ श्री ॥

भगवती आराधना

आ. शिवार्य · प्राकृत · २१३९ पद्य · ~३२१ मिनट

सिद्धे जयप्पसिद्धे चउव्विहाराहणाफलं पत्ते ।
वंदित्ता अरिहंते वोच्छं आराहणा कमसो॥1॥
उज्जोवणमुज्जवणं, णिव्वहणं साहणं च णित्थरणं ।
दंसणणाणचरित्तं - तवाणमाराहणा भणिदा॥2॥
दुविहा पुण जिणवयणे, भणिदा आराहणा समासेण ।
सम्मत्तम्मि य पढमा, विदिया य हवे चरित्तम्मि॥3॥
दंसणमाराहंतेण णाणमारयहिदं हवे णियमा ।
णाणं आराहंतेण दंसणं होदि भयणिज्जं॥4॥
सुद्धणया पुण णाणं, मिच्छादिठ्ठिस्स वेंति अण्णाणं ।
तम्हा मिच्छादिट्ठी, णाणस्साराहओ णेव॥5॥
संजमाराहंतेण तवो आराहिओ हवे णियमा ।
आराहंतेण तवं चारित्तं होदि भयणिज्जं॥6॥
सम्मादिठ्ठिस्स वि अविरदस्स ण तवो महागुणो होदी ।
होदि हु हत्थिण्हाणं चंुदच्चुदकम्म तं तस्स॥7॥
अहवा चारित्ताराहणाए आराहिदं हवदि सव्वं ।
आराहणाए सेसस्स चारित्ताराहणा भज्जा॥8॥
कादव्वमिणमकादव्वं इत्ति णादूण होदि परिहारो ।
तं चेव हवदि णाणं तं चेव य होदि सम्मत्तं॥9॥
चरणम्मि तम्मि जो उज्जमो य आउंजणा य जो होदि ।
सो चेव जिणेहिं तवो भणिदो असढं चरंतस्स॥10॥
णाणस्स दंसणस्स य, सारो चरणं हवे जहाखादं ।
चरणस्स तस्स सारो, णिव्वाणमणुत्तरं भणिदं॥11॥
चक्खुस्स दंसणस्स य, सारो सप्पादिदोस-परिहरणं ।
चक्खू होदि णिरत्थं, दट्ठूण बिले पडंतस्स॥12॥
णिव्वाणस्स य सारो, अव्वाबाहं सुहं अणोवमियं ।
कादव्वा हु तदठ्ठं, आदहिद-गवेसिणा चेट्ठा॥13॥
जम्हा चरित्तसारो, भणिदा आराहणा पवयणम्मि ।
सव्वस्स पवयणस्स य, सारो आराहणा तम्हा॥14॥
सुचिरमवि णिरदिचारं, विहरित्ता णाणदंसणचरित्ते ।
मरणे विराधयित्ता, अणंतसंसारिओ दिट्ठो॥15॥
समिदीसु य गुत्तीसु य, दंसणणाणे य णिरदिचाराणं ।
आसादणबहुलाणं, उक्कस्सं अंतरं होदी॥16॥
दिट्ठा अणादिमिच्छादिट्ठी जम्हा खणेण सिद्धा य ।
आराहगा चरित्तस्स तेण आराहणा सारो॥17॥
जदि पवयणस्स सारो मरणे आराहणा हवदि दिट्ठा ।
किंदाइं सेसकालं जदिददि तवे चरित्ते य॥18॥
आराहणाए कज्जे परियम्मं सव्वदा हि कादव्वं ।
परियम्म-भाविदस्स हु सुह-सज्झाराहणा होदी॥19॥
जह रायकुलपसूदो जोग्गं णिच्चमवि कुणदि परियम्मं ।
तो जिदकरणो जुद्धे कम्मसमत्थो भविस्सदि हि॥20॥
इय सामण्णंसाहूवि कुणदि णच्चमवि जोग्गपरियम्मं ।
तो जिदकरणो मरणे झाणसमत्थो भविस्संति॥21॥
जोग्गो भाविदकरणो सत्तू जेदूण जुद्धरंगम्मि ।
जह सो कुमारमल्लो रज्जपडागं बला हरदि॥22॥
तह भाविदसामण्णोमिच्छत्तादी रिवू विजेदूण ।
आराहणापडागं हरदि सुसंथार - रंगम्मि॥23॥
पुव्वमभाविदजोग्गो आराधेज्ज मरणे जदि वि कोई ।
खण्णूगदिट्ठंतो सो तं खु पमाणं ण सव्वत्थ॥24॥
मरणाणि सत्तरस देसिदाणि तित्थंकरेहि जिणवयणे ।
तत्थ वि य पंच इह संगहेण मरणाणि वोच्छामि॥25॥
पंडिदपंडिदमरणं पंडिदयं बालपंडिदं चेव ।
बालमरणं चउत्थं पंचमयं बालबालं च॥26॥
पंडिदपंडिद मरणं च पंडिदं बालपंडिदं चेव ।
एदाणि तिण्णि मरणाणि जिणा णिच्चं य पसंसति॥27॥
पंडिदपंडिद मरणे खीणकसाया मरंति केवलिणो ।
विरदाविरदा जीवा मरंति तदियेण मरणेण॥28॥
पायोपगमणमरणं भत्तपइण्णा य इंगिणी चेव ।
तिविहं पंडिदमरणं साहुस्स जहुत्तचारिस्स॥29॥
अविरदसम्मादिट्ठी मरंति बालमरणे चउत्थम्मि ।
मिच्छादिट्ठी य पुणो पंचमए बालबालम्मि॥30॥
तत्थोवसमियसम्मत्तं खइयं खओवसमियं वा ।
आराहंतस्स हवे सम्मत्ताराहणा पढमा॥31॥
सम्मादिट्ठी जीवो उवइट्ठं पवयणं तु सद्दहदि ।
सद्दहदि असब्भावं अजाणमाणो गुरुणियोगा॥32॥
सुत्तादो तं सम्मं दरिसिज्जंतं जदा ण सद्दहदि ।
सो चेव हवदि मिच्छादिट्ठी जीवो तदो पहुदि॥33॥
सुत्तं गणहरकहिदं तहेव पत्तेयबुद्धिकहिदं च ।
सुदकेवलिणा कहिदं अभिण्णदसपुव्वि-कहिदं च॥34॥
गिहिदत्थो संविग्गो अत्थुवदेसे ण संकणिज्जो हु ।
सो चेव मंदधम्मो अत्थुवदेसम्मि भयणिज्जो॥35॥
धम्माधम्मागासाणि पोग्गला कालदव्व जीवे य ।
आणाए सद्हंतो सम्मत्ताराहओ भणिदो॥36॥
संसारसमावण्णा य छव्विहा सिद्धिमस्सिदा जीवा ।
जीवणिकाया एदे सद्दहिदव्वा हु आणाए॥37॥
आसवसंवरणिज्जरबंधो मोक्खो य पुण्णपावं च ।
तह एव जिणाणाए सद्दहिदव्वा अपरिसेसा॥38॥
पदमक्खरं च एक्कं पि जो ण रोचेदि सुत्तणिद्दिठ्ठं ।
सेसं रोचंतो वि हु मिच्छादिट्ठी मुणेदव्वो॥39॥
मोहोदएण जीवो उवदिठ्ठं पवयणं ण सद्दहदि ।
सद्दहदि असब्भावं उवदिट्ठं अणुवदिट्ठं वा॥40॥
मिच्छत्तं वेदंतो जीवो विवरीयदंसणो होदी ।
ण य धम्मं रोचेदि हु महुरं खु रसं जहा जरिदो॥41॥
सुविहयमिमं पवयणं असद्दहंतेणिमेण जीवेण ।
बालमरणाणि तीदे मदाणि काले अणंताणि॥42॥
णिग्गंथं पव्वयणं इणमेव अणुत्तरं सुपरिसुद्धं ।
इणमेव मोक्खमग्गोत्ति भदी कायव्विया तम्हा॥43॥
सम्मत्तादीचारा संका कंखा तहेव विदिगिंछा ।
परदिट्ठीण पसंसा अणायदणसेवणा चेव॥44॥
उवगूहणठिदिकरणं वच्छल्लपभावणा गुणा भणिदा ।
सम्मत्तविसोधीए उवगूहणकारया चउरो॥45॥
अरहंतसिद्धचेदिय सुदे य धम्मे य साधुवग्गे य ।
आयरिय-उवज्झाए सुपवयणे दंसणे चावि॥46॥
भत्ती पूया वण्णजणणं च णासणमवण्णवादस्स ।
आसादणपरिहारो दंसणविणओ समासेण॥47॥
सद्दहया पत्तियया रोचय फासंतया पवयणस्स ।
सयलस्स जे णरा ते सम्मत्ताराहया होंति॥48॥
एवं दंसणमाराहंतो मरणे असंजदो जदि वि कोवि ।
सुविसुद्धतिव्वलेस्सो परित्तसंसारिओ होदी॥49॥
तिविहा सम्मत्ताराहणा य उक्कस्समज्झिमजहण्णा ।
उक्कस्साए सिज्झदि उक्कस्स-ससुक्कलेस्साए॥50॥
सेसा य हुंति भवसत्त मज्झिमाए य सुक्कलेस्साए ।
संखेज्जाऽसंखेज्जा वा सेसा भव जहण्णाए॥51॥
उक्कस्सा केवलिणो मज्झमिया सेस-सम्मदिठ्ठीणं ।
अविरदसम्मादिठ्ठिस्स संकिलिठ्ठस्स हु जहण्णा॥52॥
बेमाणियणरलोये सत्तट्ठभवेसु सुक्खमणुभूय ।
सम्मत्तमणुसरंता करंति दुक्खक्खयं धीरा॥53॥
जे पुण सम्मत्ताओ पब्भट्ठा ते पमाददोसेण ।
भामंति दु भव्वा वि हु संसारमहण्णवे भीमे॥54॥
संखेज्जमसंखेज्जगुणं वा संसारमणुसरित्तूणं ।
दुक्खक्खयं करंते जे सम्मत्तेणणुसरंति॥55॥
लद्धूण य सम्मत्तं मुहुत्तकालमवि जे परिवडंति ।
तेसिमणंताणंता ण भवदि संसारवासद्धा॥56॥
जो पुण मिच्छादिट्ठी दढचरित्तो अदढचरित्तो वा ।
कालं करेज्ज ण हु सो कस्सा हु आराहगो होदि॥57॥
तं मिच्छत्तं जमसद्दहणं तच्चाण होइ अत्थाणं ।
संसइयमभिग्गहियं अणभिग्गहियं च तं तिविहं॥58॥
जे वि अहिंसादिगुणा मरणे मिच्छत्तकडुगिदा होंति ।
ते तस्स कडुगदुद्धियगदं व दुद्धं हवे अफला॥59॥
जह भेसजं पि दोसं आवहइ विसेण संजुदं संतं ।
तह मिच्छत्तविसजुदा गुणा वि दोसावहा होंति॥60॥
दिवसेण जोयणसयं पि गच्छमाणो सगिच्छिदं देसं ।
अण्णंतो गच्छंतो जह पुरिसो णेव पाउणदि॥61॥
धणिदं पि संजमंतो मिच्छादिठ्ठी तहा ण पावेदि ।
इट्ठं णिव्वुदिमग्ग उग्गेण तवेण जुत्तो वि॥62॥
जस्स पुण मिच्छदिट्ठिस्स णत्थि सीलं वदं गुणो चावि ।
सो मरणे अप्पाणं किह ण कुणदि दीहसंसारं॥63॥
एक्कं पि अक्खरं जो अरोचमाणो मरेज्ज जिणदिट्ठं ।
सो वि कुजोणि-णिवुड्डो किं पुण सव्वं अरोचंतो॥64॥
संखेज्जासंखेज्जाणंता वा होंति बालबालम्मि ।
सेसा भव्वस्स भवा णंताणंता अभव्वस्स॥65॥
पुव्वं ता वण्णेसिं भत्तपइण्णं पसत्थमरणेसु ।
उस्सण्णं सा चेव हु सेसाणं वण्णणा पच्छा॥66॥
दुविहं तु भत्तपच्चक्खाणं सविचारमध अविचारं ।
सविचारमणागाढे मरणे सपरक्कमस्स हवे॥67॥
सविचारभत्तपच्चक्खाणस्सिणमो उवक्कमो होदि ।
तत्थ य सुत्तपदाइं चत्तालं होंति णेयाइं॥68॥
अरिहे लिंगे सिक्खा विणयसमाधी य अणियदं विहारे ।
परिणामोवधिजहणा सिदी य तह भावणाओ य॥69॥
हणा दिसा खमणा यअणुसिट्ठिपरगणे चरिया ।
मग्गण सुट्ठिय उवसंपया य पडिछा य पडिलेहा॥70॥
आपुच्छा य पडिच्छणमेगस्सालोचणा य गुणदोसा ।
सेज्जा संथारो वि य णिज्जवग पयासणा हाणी॥71॥
पच्चक्खाणं खामणं खमणं अणुसठ्ठिसारणाकवचे ।
समदाज्झाणे लेस्सा फलं विजहणा य णेयाइं॥72॥

अर्ह

वाहिव्व दुप्पसज्झा जरा य समण्णजोग्गहाणिकरी ।
उवसग्गा वा देविय-माणुस-तेरिच्छिया जस्स॥73॥
अणुलोमा वा सत्तू चारित्तविणासगा हवे जस्स ।
दुब्भिक्खे वा गाढे अडवीए विप्पणट्ठो वा॥74॥
चक्खुं व दुब्बलं जस्स होज्ज सोदं व दुब्बलं जस्स ।
जंघाबलपरिहीणो जो ण समत्थो विहरिदुं वा॥75॥
अण्णम्मि चावि एदारिसम्मि आगाढकारणे जादे ।
अरिहो भत्तपइण्णाए होदि विरदो अविरदो वा॥76॥
उस्सरदि जस्स चिरमवि सुहेण सामण्णमणदिचारं वा ।
णिज्जावया य सुलहा दुब्भिक्खभयं च जदि णत्थ॥77॥
तस्स ण कप्पदि भत्तपइण्णं अणुवट्ठिदे भये पुरदो ।
सो मरणं पच्छिंतो होदि हु सामण्ण-णिव्विण्णो॥78॥

लिंग

उस्सग्गियलिंगकदस्स लिंगमुस्सग्गियं तयं चेव ।
अववादियलिंगस्स वि पसत्थमुवसग्गियं लिंगं॥79॥
जस्स वि अव्वभिचारी दोसो तिट्ठाणिगो विहारम्मि ।
सो वि हु संथारगदो गेण्हेज्जोस्सुग्गियं लिंगं॥80॥
आवसधे वा अप्पाउग्गे जो वा महड्ढिओ हिरिमं ।
मिच्छजणे सजणे वा तस्स होज्ज अववादियं लिंगं॥81॥
अच्चेलक्कं लोचो वोसट्टसरीरदा य पडिलिहणं ।
एसो हु लिंगकप्पो चदुव्विहो होदि उस्सग्गे॥82॥
इत्थी वि य जं लिंगं दिठ्ठं उस्सग्गियं च इदरं वा ।
तं तह होदि हु लिंगं परित्तमुवधिं करेंतीए॥83॥
जत्तासाधणचिह्णकरणं खु जगपच्चयाद-ठिदिकरणं ।
गिहिभावविवेगो वि य लिंगग्गहणे गुणा होंति॥84॥
गंथच्चाओ लाघवमप्पडिलिहणं च गदभयत्तं च ।
संसज्जाणपरिहारो परिकम्मविवज्जाणा चेव॥85॥
विस्सासकरं रूवं अणादरो विसय-देह-सुक्खेसु ।
सव्वत्थ अप्पवसदा परिसह-अधिवासणा चेव॥86॥
जिणपडिरूवं विरियायारो रागादिदोसपरिहरणं ।
इच्चेवमादिबहुगा अच्चेलक्के गुणा होंति॥87॥
इय सव्वसमिदकरणो ठाणासणसयणगमणकिरियासु ।
णिगिणं गुत्तिमुवगदो पग्गहिवददरं परक्कमदि॥88॥
अववादियलिंगकदो विसयासत्तिं अगूहमाणो य ।
णिंदणगरहणजुत्तो सुज्झदि उवधिं परिहरंतो॥89॥
केसा संसज्जंति हु णिप्पडिकारस्स दुपरिहारा य ।
सयणादिसु ते जीवा दिट्ठा आगंतुया य तहा॥90॥
जूगाहिं य लिक्खाहिं य बाधिज्जंतस्स संकिलेसो य ।
सघट्टिज्जंति य ते कंडुयणे तेण सो लोचो॥91॥
लोचकदे मुंडत्तं मुंडत्ते होइ णिव्वियारत्तं ।
तो णिव्वियाकरणो य पग्गहिददरं परक्कमदि॥92॥
अप्पा दमिदो लोएण होइ ण सुहे य संगमुवयादि ।
साधीणदा य णिद्दोसदा य देहे य णिम्ममदा॥93॥
आणक्खिदा य लोचेण अप्पणो होदि धम्मसड्ढा य ।
उग्गो तवो य लोचो तहेव दुक्खस्स सहणं च॥94॥
सिण्हाणब्भंगुव्वट्टणाणि णहकेसमंसु संठप्पं ।
दंतोठ्ठकण्णमुहणासियच्छिभमुहाइं संठप्पं॥95॥
वज्जेदि बंभचारी गंधं मल्लं च धूववासं वा ।
संवाहणपरिमद्दणपिणिद्धणादीणि य विमुत्ती॥96॥
जल्लविलित्तो देहो लुक्खो लोयकदविंयडबीभत्थो ।
जो रूढणक्खलोमो सा गुत्ती बंभचेरस्स॥97॥
इरियादाणणिखेवे विवेगठाणे णिसीयणे सयणे ।
उव्वत्तणपरिवत्तण पसारणउं टणामरसे॥98॥
पडिलेहणेण पडिलेहिज्जइ चिह्णं च होइ सगपक्खे ।
विस्सासियं च लिंगं संजय पडिरूवदा चेव॥99॥
रयसेयाणमगहणं मद्दव सुकुमालदा लघुत्तं च ।
जत्थेदे पंच गुणा तं पडिलिहणं पसंसंति॥100॥

शिक्षा

णिउणं विउलं सुद्धं णिकाचिदमणुत्तरं च सव्वहिदं ।
जिणवयणं कलुसहरं अहो य रत्ती य पढिदव्वं॥101॥
आदहिदपइण्णा भावसंवरो णवणवो य संवेगो ।
णिक्कंपदा तवो भावणा य परदेसिगत्तं च॥102॥
णाणेण सव्वभावा जीवाजीवासवादिया तहिया ।
णज्जदि इहपरलोए अहिदं च तहा हियं चेव॥103॥
आदहिदमयाणंतो मुज्झदि मूढो समादियदि कम्मं ।
कम्मणिमित्तं जीवो परीदि भवसायरमणंतं॥104॥
जाणंतस्सादहिदं अहिदणियत्ती हिदपवत्ती य ।
होदि य तो से तम्हा आदहिदं आगमेदव्वं॥105॥
सज्झायं कुव्वंतो पंचेंदियसंवुडो तिगुत्तो य ।
हवदि य एयग्गमणो विणयेण समाहिदो भिक्खू॥106॥
जह जह सुदमोग्गाहदि अदिसयरसपसरमसुदपुव्वं तु ।
तह तह पल्हादिज्जदि णवणवसंवेगसड्ढाए॥107॥
आयापायविदण्हू दंसणणाणतबसंजमे ठिच्चा ।
विहरदि विसुज्झमाणो जावज्जीवं च णिक्कंपो॥108॥
बारसविहम्मि य तवे सब्भंतरवाहिरे कुसलदिठ्ठे ।
ण वि अत्थि ण वि य होहिदि सज्झायसमं तवो कम्मं ॥109॥
जं अण्णाणी कम्मं खवेदि भवसयसहस्सकोडीहिं ।
तं णाणी तिहिं गुत्तो खवेदि अंतोमुहुत्तेण॥110॥
छट्ठठ्ठमदसमदुबालसेहिं अण्णाणियस्स जा सोही ।
तत्तो बहुगुणदरिया होज्ज हु जिमिदस्स णाणिस्स ॥111॥
सज्झायभावणाए य भाविदा होंति सव्वगुत्तीओ ।
गुत्तीहिं भाविदाहिं य मरणे आराधओ होदि ॥112॥
आदपरसमुद्धारो आणा वच्छल्लदीवणा भत्ती ।
होदि परदेसगत्ते अव्वोच्छित्ती य तित्थस्स॥113॥

विनय

विणओ पुणओ पंचविहो णिद्दिठ्ठो णाणदंसणचरित्ते ।
तवविणवो य चउत्थो चरिमो उवयारिओ विणओ ॥114॥
काले विणये उवधाणे बहुमाणे तहे व णिण्हवणे ।
वंजण अत्थ तदुभये विणओ णाणम्मि अट्ठविहो ॥115॥
उवगूहणमादिया पुव्वुत्ता तह भत्तियादिया य गुणा ।
संकादिवज्जणं पि य णेओ सम्मत्तविणओ सो॥116॥
इंदियकसायपणिधाणं पि य गुत्तीओ चेव समिदीओ ।
एसो चरित्तविणओ समासदो होइ णायव्वो॥117॥
पणिधाणं पि य दुविहं इंदिय णोइंदियं च वोधव्वं ।
सद्दादि इंदियं पुण कोधाईयं भवे इदरं॥118॥
सद्दरसरूवगंधे फासे य मणोहरे य इदरे य ।
जं रागदोसगमणं पंचविहं होदि पणिधाणं॥119॥
णोइंदियपणिधाणं कोधो माणो तहेव माया य ।
लोभो य णोकसाया मणपणिधाण तु तं वज्जे॥120॥
उत्तरगुणउज्जमणे सम्मं अधिआसणं च सढ्ढाय ।
आवासयाणमुचिदाण अपरिहाणी अणुस्सेओ॥121॥
भत्ती तवोधिगंमि य तवम्मि य अहीलणा य सेसाणं ।
एसो तवम्मि विणओ जहुत्तचारिस्स साहुस्स॥122॥
काइयवाइयमाणसिओत्ति तिविधोहु पंचमो विणओ ।
सो पुण सव्वो दुविहो पच्चक्खो चेव पारोक्खो॥123॥
अब्भुट्ठाणं किदियम्मं णवणं अंजली य मुंडाणं ।
पच्चुग्गच्छणमेते पच्छिदस्स अणुसाधणं चेव॥124॥
णीचं ठाणं णीचं गमणं णीचं च आसणं सयणं ।
आसणदाणं उवकरणदाणमोगासदाणं च॥125॥
पडिरूवकायसंफासणदा पडिरूवकालकिरिया य ।
पेसणकरणं संथारकरणमुवकरणपडिलिहणं॥126॥
इच्चेवमादिविणओ जो उवयारो कीरदे सरीरेण ।
एसो काइयविणओ जहारिहो साहुवग्गम्मि॥127॥
पूयावयणं हिदभासणं च मिदभासणं महुरं च ।
सुत्ताणुवीचिवयणं अणिट्ठुरमकक्कसं वयणं॥128॥
उवतसंतवयणमगहित्थवयणमकिरियमहीलणं वयणं ।
एसो वाइयविणओ जहारिहो होदि कादव्वो॥129॥
पापविसोत्तिय परिणामवज्जणं पियहिदे य परिणामे ।
णायव्वो संखेवेण एसो माणस्सिओ विणओ॥130॥
इय एसो पच्चक्खो विणओ पारोक्खिओ वि जं गुरुणो ।
विरहम्मि विविट्टिज्जइ आणाणिद्देसचरियाए॥131॥
राइणिय अराइणीएसु अज्जासु चेव गिहिवग्गे ।
विणओ जहारिहो सो कायव्वो अप्पमत्तेण॥132॥
विणयेण विप्पहूणस्स हवदि सिक्खा णिरत्थिया सव्वा ।
विणओ सिक्खाए फलं विणयफलं सव्वकल्लाणं॥133॥
विणओ मोक्खोद्दारं विणयादो संजमो तवो णाणं ।
विणयेणाराहिज्जइ आयरिओ सव्वसंघो य॥134॥
आयारजीदकप्पगुणदीवणा अत्तसोधि णिज्झंझा ।
अज्जव मद्दव लाघव भत्ती पल्हादकरणं च॥135॥
कित्ती मित्ती माणस्स भंजणं गुरुजणे य बहुमाणे ।
तित्थयराणं आणा गुणाणुमोदो य विणयगुणा॥136॥

समाधि

चित्तं समाहिदं जस्स होज्ज वज्जिदविसोत्तियं वसियं ।
सो वहदि णिरदिचारं सामण्णधुरं अपरिसंतो॥137॥
चालणिगयं व उदयं सामण्णं गलइ अणिहुदमणस्स ।
कायेण य वायाए जदवि जधुत्तं चरदि भिक्खू॥138॥
वादुब्भामो व मणो परिधावइ अट्ठिदं तह समंता ।
सिग्घं च जाइ दूरं पि मणो परमाणुदव्वं वा॥139॥
अंधलयबहिरमूगोव्व मणो लहुमेव विप्पणासेइ ।
दुक्खो य पडिणियत्ते दुं जो गिरिसरिदसोदं वा॥140॥
तत्तो दुक्खे पंथे पाडेदुं दुद्धओ जहा अस्सो ।
वीलणमच्छोव्व मणो णिग्घेत्तुं दुक्करो धणिदं॥141॥
जस्स य कदेण जीवा संसारमणंतयं परिभमंति ।
भीमासुहगदिबहुलं दुक्खसहस्साणि पावंता॥142॥
जम्हि य वारिदमेत्ते सव्वे संसारकारया दोसा ।
णासंति रागदोसादिया हु सज्जो मणुस्सस्स॥143॥
इय दुठ्ठयं मणं जो वारेदि पडिठ्ठवेदि य अकंपं ।
सुहसंकप्पपयारं च कुणदि सज्झायसण्णिहिदं॥144॥
जो वियविणिप्पडंतं मणं णियत्तेदि सह विचारेण ।
णिग्गहदि य मणं जो करेदि अदिलज्जियं च मणं॥145॥
दासं व मणं अवसंसवसं जो कुणदि तस्स सामण्णं ।
होदि समाहिदमविसोत्तियं च जिणसासणाणुगदं॥146॥

अनियतविहार

दंसणसोधी ठिदिकरणभावणा अदिसयत्तकुसलत्तं ।
खेत्तपरिमग्गणावि य अणियदवासे गुणा होंति॥147॥
जम्मण-अभिणिक्खवणंणाणुप्पत्ती य तित्थणिसिहीओ ।
पासंतस्स जिणाणं सुविसुद्धं दंसणं होदि ॥148॥
संविग्गं संविग्गाणं जणयदि सुविहिदो सुविहिदाणं ।
जुत्तो आउत्ताणं विसुद्धलेस्सो सुलेस्साणं॥149॥
पियधम्मवज्जभीरु सुत्तत्थविसारदो असढभावो ।
संवेग्गाविदि य परं साधू णियदं विहरमाणो॥150॥
संविग्गदरे पासिय पियधम्मदरे अवज्जभीरुदरे ।
संयमवि पियथिरधम्मो साधू विहरंतओ होदि॥151॥
चरिया छुहा य तण्हा सीदं उण्हं च भाविदं होदि ।
सेज्जा वि अपडिबद्धा य विहरणेणाधिआसिया होदि॥152॥
णाणादेसे कुसलो णाणादेसे गदाण सत्थाणं ।
अभिलाव अत्थकुसलो होदि य देसप्पवेसेण॥153॥
सुत्तत्थथिरीकरणं अदिसयिदत्थाण होदि उवलद्धी ।
आयरियदंसणेण दु तह्मा सेवेज्ज आयरियं॥154॥
णिक्खवणपवेसादिसु आयरियाणं बहुप्पयाराणं ।
सामाचारीकुसलो य होदि गणसंपवेसेण॥155॥
कंठगदेहिं वि पाणेहिं साहूणा आगमो हु कादव्वो ।
सुत्तस्स य अत्थस्स य सामाचारी जध तहेव॥156॥
संजदजणस्स य जहिं फासुविहारो य सुलभवुत्ती य ।
तं खेत्तं विहरंतो णाहिदि सल्लेहणाजोग्गं॥157॥
वसधीसु य उवधीसु य गामे णयरे गणे य सण्णिजणे ।
सव्वत्थ अपडिबद्धो समासदो अणियदविहारो॥158॥

परिणाम

अणुपालिदो य दीहो परियाओ वायणा य मे दिण्णा ।
णिप्पादिदा य सिस्सा सेयं खलु अप्पणो कादुं॥159॥
किण्णु अधालंदविधी भत्तपइण्णेंगिणी य परिहारो ।
पादोवगमणजिणकप्पियं च विहरामि पडिवण्णो॥160॥
एवं विचारयित्ता सदि माहप्पे य आउगे असदि ।
अणिगूहिदबलविरिओ कुणदि मदिं भत्तवोसरणे॥161॥
पुव्वुत्ताणण्णदरे सल्लेहणकारणे समुप्पण्णे ।
तह चेव करिज्ज मदिं भत्तपइण्णाए णिच्छयदो॥162॥
जाव य सुदी ण णस्सदि जाव य जोगा ण मे पराहीणा ।
जाव य सढ्ढा जायदि इंदियजोगा अपरिहीणा॥163॥
जाव य खेमसुभिक्खं आयरिया जाव णिज्जवणजोग्गा ।
अत्थि तिगारवरहिदा णाणचरणदंसणविसुद्धा॥164॥
ताव खमं मे कादुं सरीरणिक्खेवणं विदुपसत्थं ।
समयपडायाहरणं भत्तपइण्णाणियमजण्णं॥165॥
एवं सदिपरिणामो जस्स दढो होदि णिच्छिदमदिस्स ।
तिव्वाए वेदणाए वोच्छिज्जदि जीविदासा से॥166॥

उपधित्याग

संजमसाधणमेत्तं उवधिं मोत्तूण सेसयं उवधिं ।
पजहदि विसुद्धलेस्सो साधू मुत्तिं गवेसंतो॥167॥
अप्पपरियम्म उवधिं बहुपरियम्मं च दोवि वज्जेइ ।
सेज्जा संथारादी उस्सग्गदं गवेसंतो॥168॥
पंचविहं जे सुद्धिं अपाविदूण मरणमुवणमंति ।
पंचविहं च विवेगं ते खु समाधिं ण पावेंति॥169॥
पंचविहं जे सुद्धिं पत्ता णिखिलेण णिच्छिदमदीया ।
पंचविहं च विवेगं ते हु समाधिं परमुवेंति॥170॥
आलोयणाए सेज्जासंथारुवहीण भत्तपाणस्स ।
वेज्जावच्चकराणं य सुद्धी खलु पंचहा होइ॥171॥
अहवा दंसणणाणचरित्तसुद्धी य विणयसुद्धी य ।
आवासयसुद्धी वि य पंच वियप्पा हवदि सुद्धी॥172॥
इंदियकसायउवधीण भत्तपाणस्स चावि देहस्स ।
एस विवेगो भणिदो पंचविधो दव्वभावगदो॥173॥
अहवा सरीरसेज्जा संथारुवहीण भत्तपाणस्स ।
वेज्जावच्चकराण य होइ विवेगो तहा चेव॥174॥
सव्वत्थ दव्वपज्जयममत्तिसंगविजडो पणिहिदप्पा ।
णिप्पणयपेमरागो उवेज्ज सव्वत्थ समभावं॥175॥

श्रिति

जा उवरि उवरि गुणपडिवत्ती सा भावदो सिदी होदि ।
दव्वसिदी णिम्मेणी सोवाण आरुहंतस्स॥176॥
सल्लेहणं करेंतो सव्वं सुहसीलयं पयहिदूण ।
भावसिदिमारुहित्ता विहरेज्ज सरीरणिव्विणो॥177॥
दव्वसिदिं भावसिदिं अणिओगवियाणया विजाणंता ।
ण खु उढ्ढगमणकज्जे हेठ्ठिल्लपदं पसंसंति॥178॥
गणिणा सह संलाओ कज्जं पइ सेसएहिं साहूहिं ।
मोणं से मिच्छजणे भज्जं सण्णीसु सजणे य॥179॥
सिदिमारुहित्तु कारणपरिभुत्तं उवधिमणुवधिं सेज्जं ।
परिकम्मादिउवहदं वज्जित्ता विहरदि विदण्हू॥180॥
तो पच्छिमंमि काले वीरपुरिससेवियं परमघोरं ।
भत्तं परिजाणंतो उवेदि अब्भुज्जदविहारं॥181॥

भावना

इत्तिरियं सव्वमणं विधिणा वित्तिरिय अणुदिसाए दु ।
जहिदूण संकिलेसं भावेइ असंकिलेसेण॥182॥
जावंतु केइ संगा उदीरया होति रागदोसाणं ।
ते वज्जिंतो जिणदि हु रागं दोसं च णिस्संगो॥183॥
कंदप्पदेवखिब्भिस अभिओगा आसुरी य सम्मोहा ।
एदा हु संकिलिट्ठा पंचविहा भावणा भणिदा॥184॥
कंदप्पकुक्कुआइय चलसीला णिच्चहासणकहो य ।
विब्भाविंतो य परं कंदप्पं भावणं कुणइ॥185॥
णाणस्स केवलीणं धम्मस्साइरिय सव्वसाहूणं ।
माइय अवण्णवादी खिब्भिसियं भावणं कुणइ॥186॥
मंताभिओगकोदुगभूदीयम्मं पउंजदे जो हु ।
इड्ढिरससादहेदुं अभिओगं भावणं कुणइ॥187॥
अणुबंधरोसविग्गहसंसत्ततवो णिमित्तपडिसेवी ।
णिक्किवणिराणुतावी आसुरिअं भावणं कुणदि॥188॥
उम्मग्गदेसणो मग्गदूसणो मग्गविप्पडिवणी च ।
मोहेण य मोहिंतो संमोह भावणं कुणइ॥189॥
एदाहिं भावणाहिं य विराधओ देवदुग्गदिं लहइ ।
तत्तो चुदो समाणो भमिहिदि भवसागरमणंतं॥190॥
एदाओ पंच वज्जिय इणमो छठ्ठीए विहरदे धीरो ।
पंचसमिदो तिगुत्तो णिस्संगो सव्वसंगेसु॥191॥
तवभावणा य सुदसत्तभावणेगत्तभावणे चेव ।
धिदिबलविभावणाविय असंकिलिठ्ठावि पंचविहा॥192॥
तवभावणाए पंचेंदियाणि दंताणि तस्स वसमेति ।
इंदियजोगायरिओ समाधिकरणाणि सो कुणइ॥193॥
इंदियसुहसाउलओ घोरपरीसहपराजियपरस्सो ।
अकदपरियम्म कीवो मुज्झदि आराहणाकाले॥194॥
जोग्गमकारिज्जंतो अस्सो सुहलालिओ चिरं कालं ।
रणभूमीए वाहिज्जमाणओ जह ण कज्जयरो॥195॥
पुव्वमकारिदजोग्गो समाधिकामो तहा मरणकाले ।
ण भवदि परीसहसहो विसयसुहपरम्महो जीवो॥196॥
जोग्गमकारिज्जंतो अस्सो दुहभाविदो चिरं कालं ।
रणभूमीए वाहिज्जमाणओ कुणदि जह कज्जं॥197॥
पुव्वं कारिदजोगो समाधिकामो तहा मरणकाले ।
होदि हु परीसहसहो विसयसुहपरम्मुहो जीवो॥198॥
सुदभावणाए णाणं दंसण तव संजमं च परिणवइ ।
तो उवओगपइण्णा सुहमच्चविदो समाणेइ॥199॥
जदणाए जोग्गपरिभाविदस्स जिणवयणमणुगदमणस्स ।
सदिलोवं कादंु जे ण चयंति परीसहा ताहे॥200॥
जदणाए जोग्गपरिभाविदस्स जिणवयणमणुगदमणस्स ।
सदिलोवं कादंु जे ण चयंति परीसहा ताहे॥200॥
देवेहिं भेसिदो वि हु कयावराधो व भीमरूवेहिं ।
तो सत्तभावणाए वहइ भरं णिब्भओ सयलं॥201॥
खणणुत्तावणवालण - वीयणविच्छेत्तणावरोदत्तं ।
चिंतिय दुहं अदीहं मुज्झदि णो सत्तभाविदो दुक्खे॥202॥
बालमरणाणि साहू सुचिंतिदूणप्पणो अणंताणि ।
मरणे ससुट्ठिएविहि मुज्झइ णो सत्तभावणाणिरदो॥203॥
बहुसो वि जुद्ध भावणाए ण भडो हु मुज्झदि रणम्मि ।
तह सत्त भावणाए ण मुज्झदि मुणी वि वोसग्गे॥204॥
एयत्तभावणाए ण कामभोगे गणे सरीरे वा ।
सज्जइ वेरग्गमणो फासेदि अणुत्तरं धम्मं॥205॥
भयणीए विधम्मिज्जंतीए एयत्तभावणाए जहा ।
जिणकप्पिदो ण मूढो खवओ वि ण मुज्झइ तधेव॥206॥
कसिणा परीसहचमू अब्भुठ्ठइ जइ वि सोवसग्गावि ।
दुद्धरपहकरवेगा भयजणणी अप्पसत्ताणं॥207॥
धिदिधणिदवद्धकच्छो जोधेइ अणाइलो तमच्चाई ।
धिदिभावणाए सूरो संपुण्णमणोरहो होई॥208॥
एयाए भावणाए चिरकालं हि विहरेज्ज सुद्धाए ।
काऊण अत्तसुद्धिं दंसणाणाणे चरित्ते य॥209॥

सल्लेखना

एवं भावेमाणो भिक्खू सल्लेहणं उवक्कइ ।
णाणविहेण तवसा बज्झेणब्भंतरेण तहा॥210॥
सल्लेहणा य दुविहा अब्भंतरिया य बाहिरा चेव ।
अब्भंतरा कसायेसु बाहिरा होदि हु सरीरे॥211॥
सव्वे रसे पणीदे णिज्जूहित्ता दु पत्तलुक्खेण ।
अण्णदरेणुवधाणेण सल्लिहइ य अप्पयं कमसो॥212॥
अणसण अवमोरियं चाओ य रसाण वृत्तिपरिसंखा ।
कायकिलेसो सेज्जा य विवित्ता बाहिरतवो सो॥213॥
अद्धाणसणं सव्वाणसणं दुविहं तु अणसणं भणियं ।
विहरंतस्स य अद्धाणसणं इदरं च चरिमंते॥214॥
होइ चउत्थं छठ्ठट्ठमाइ छम्मासखवणपरियंतो ।
अद्धाणसणविभागो एसो इच्छाणुपुव्वीए॥215॥
बत्तीसं किर कवला आहारो कुक्खिपूरणो होइ ।
पुरिसस्स महिलियाए अट्ठावीसं हवे कवला॥216॥
एगुत्तरसेढीए जावय कवलो वि होदि परिहीणो ।
ऊमोदरियतवो सो अद्धकवलमेव सिच्छं च॥217॥
चत्तारि महावियडीओ होंति णवणीदमज्जमंसमहू ।
कंखापसंगदप्पाऽसंजमकारीओ एदाओ॥218॥
आणाभिकंखिणावज्जभीरुणा तवसमाधिकामेण ।
तावो जावज्जीवं णिज्जूढाओ पुरा चेव॥219॥
खीरदधिसप्पितेल्लं गुडाण पत्तेगदो व सव्वेसिं ।
णिज्जूहणमोगाहिम पणकुसणलोणमादीणं॥220॥
अरसं च अण्णवेलाकदं च सुद्धोदणं च लुक्खं च ।
आयंबिलमायामोदण च विगडोदणं चेव॥221॥
इच्चेवमादि विविहो णायब्वो हवदि रसपरिच्चाओ ।
एस तवो भजिदव्वो विसेसदो सल्लिहंतेण॥222॥
गत्तापच्चागदं उज्जुवीहि गोमुत्तियं च पेलवियं ।
संबूकावट्टंपि य पदंगवीधी य गोयरिया॥223॥
पाडयणियंसणभिक्खा परिमाणं दत्तिघासपरिमाणं ।
पिंडेसणा य पाणेसणा य जागूय पुग्गलया॥224॥
संसिट्ठ फलिह परिखा पुप्फोवहिदं व सुद्धगोवहिदं ।
लेवडमलेवडं पाणयं च णिस्सित्थगमसित्थं॥225॥
पत्तस्स दायगस्स व अवग्गहो बहुविहो ससत्तीए ।
इच्चेवमादिविधिणा णादव्वा वुत्तिपरिसंखा॥226॥
अणुसूरी पडिसूरी य उड्ढसूरी य तिरियसूरी य ।
उब्भागेण य गमणं पडिआगमणं च गंतूणं॥227॥
साधारणं सवीचारं सणिरुद्धं तहेव वोसट्टं ।
समपादमेगपादं गिद्धोलीणं च ठाणाणि॥228॥
समपलियंक णिसेज्जा समपदगोदोहिया च उक्कुडिया ।
मगरमुह हत्थिसंुडी गोणणिसेज्जद्धपलियंका॥229॥
वीरासणं च दंडा य उड्ढसाई य लगडसाई य ।
उत्ताणो मच्छिय एगपाससाई य मडयसाई य॥230॥
अब्भावगाससयणं अणिठ्ठुवणा अकंडगुं चेव ।
तणफलयसिलाभूमी सेज्जा तह केसलोचे य॥231॥
अब्भुट्ठणं च रादो अण्हाणमदंतधोवणं चेव ।
कायकिलेसो एसो सीदुण्हादावणादी य॥232॥
जत्थ ण सोत्तिग अत्थि दु सद्दरसरूवगंधफासेहिं ।
सज्झायज्झाणवाघादो वा वसधी विवित्ता सा॥233॥
वियडाए अवियडाए समविसमाए बहिं च अंतो वा ।
इत्थिणउंसयपसुवज्जिदाए सीदाए उसिणाए॥234॥
उग्गमउप्पादणएसणाविसुद्धाए अकिरियाए दु ।
वसदि असंसत्ताए णिप्पाहुडियाए सेज्जाए॥235॥
सुण्णघरगिरिगुहारुक्खमूल - आगंतुगारदेवकुले ।
अकदप्पब्भारारामघरादीणि य विचित्ताई॥236॥
कलहो बोलो झंझा वामोहो संकरो ममत्तिं च ।
ज्झाणाज्झयणविघादो णत्थि विवित्ताए वसधीए॥237॥
इय सल्लीणमुवगदो सुहप्पवत्तेहिं तित्थजोएहिं ।
पंचसमिदो तिगुत्तो आदठ्ठपरायणो होदि॥238॥
जो णिज्जरेदि कम्मं असंवुडो सुमहदावि कालेण ।
तं संवुडो तवस्सी खवेदि अंतोमुहुत्तेण॥239॥
एवमवलायमाणो भावेमाणो तवेण एदेण ।
दोसे णिग्घाडंतो पग्गहिददरं परक्कमदि॥240॥
सो णाम बाहिरतवो जेण मणो दुक्कडं ण उट्ठेदि ।
जेण य सड्ढा जायदि जेण य जोगा ण हायंति॥241॥
बाहिरतवेण होदि हु सव्वा सुहसीलदा परिच्चत्ता ।
सल्लिहिदं च सरीरं ठविदो अप्पा य संवेगे॥242॥
दंताणि इंदियाणि य समाधिजोगा य फासिदा होंति ।
अणिगूहिदवीरियओ जीविदतण्हा य वोच्छिण्णा॥243॥
दुक्खं च भाविदं होदि अप्पडिबद्धो य देहरससुक्खे ।
मुसमूरिया कसाया विसएसु अणायरो होदि॥244॥
कदजोगदाददमणं आहारणिरासदा अगिद्धी य ।
लाभालाभे समदा तितिक्खणं वंभचेरस्स॥245॥
णिद्दाजओ य दढझाणदा विमुत्ती य दप्पणिग्घादो ।
सज्झायजोगणिव्विग्घदा य सुहदुक्खसमदा य॥246॥
आदा कुल गणो पवयणं च सोभाविदं हवदि सव्वं ।
अलसत्तणं च विजढं कम्मं च विणिद्धुयं होदि॥247॥
बहुगाणं संवेगो जायदि सोमत्तणं च मिच्छाणं ।
मग्गो य दीविदो भगवदो य आणाणुपालिया होदि॥248॥
देहस्स लाघवं णेहलूहणं उवसमो तहा परमो ।
जवणाहारो संतोसदा य जहसंभवेण गुणा॥249॥
एवं उग्गमउप्पादणेसणासुद्धभत्तपाणेण ।
मिदलहुयविरसलुक्खेण य तवमेदं कुणदि णिच्चं॥250॥
उल्लीणोल्लीणेहिं य अहवा एक्कंतवढ्ढमाणेहिं ।
सल्लिहइ मुणी देहं आहारविधिं पयणुगिंतो॥251॥
अणुपुव्वेणाहारं संवट्टंतो य सल्लिहइ देहं ।
दिवसुग्गहिएण तवेण चावि सल्लेहणं कुणइ॥252॥
विविहाहिं एसणाहिं य अवग्गहेहिं विविहेहिं उग्गेहिं ।
संजममविराहिंतो जहाबलं सल्लिहइ देहं॥253॥
सदि आउगे सदि बले जाओ विविधाओ भिक्खुपडिमाओ ।
ताओ वि ण बाधंते जहाबल सल्लिहंतस्स॥254॥
सल्लेहणा सरीरे तवोगुणविधी अणेगहा भणिदा ।
आयंबिलं महेसी तत्थ दु उक्कस्सयं विंति॥255॥
छठ्ठट्ठमदसमदुबालसेहिं भत्तेहिं अदिविकट्ठेहिं ।
मिदलहुगं आहारं करेदि आयंबिल बहुसो॥256॥
उक्कस्स एण भत्तपइण्णाकालो जिणेहिं णिदिट्ठो ।
कालम्मि संपहुत्ते बारसवरिसाणि पुण्णाणि॥257॥
जोगेहिं विचित्तेहिं दु खवेइ संवच्छराणि चत्तारि ।
वियडी णिज्जूहित्ता चत्तारि पुणो वि सोसेदि॥258॥
आयंबिलणिव्वियडीहिं दोण्णि आयंबिलेण एक्कं च ।
अद्धं णादिविगट्ठेहिं अदो अद्धं विगठ्ठेहिं॥259॥
भत्तं खेत्तं कालं धादुं च पडुच्च तह तवं कुज्जा ।
वादो पित्तो सिंभो व जहा खोभं ण उवयंति॥260॥
एवं सरीरसल्लेहणाविहिं बहुविहा वि फासेंतो ।
अज्झवसाणविशुद्धि खणमवि खवओ ण मुंचेज्जा॥261॥
अज्झवसाणविसुद्धीए वज्जिदा जे तवं विगट्ठंपि ।
कुव्वंति बहिल्लेस्सा ण होइ सा केवला सुद्धी॥262॥
अविगठ्ठं पि तवं जो करेइ सुविसुद्धसुक्कलेस्साओ ।
अज्झवसाणविशुद्धो सो पावदि केवला सुद्धिं॥263॥
अज्झवसाणविसुद्धी कसायकलुसीकदस्स णत्थित्ति ।
अज्झवसाणविसुद्धी कसायसल्लेहणा भणिदा॥264॥
कोधं खमाए माणं च मद्दवेणाज्जवं च मायं च ।
संतोषेण य लोहं जिणदु खु चत्तारि वि कसाए॥265॥
कोहस्स य माणस्स मायालोभाण सो ण एदि वसं ।
जो ताण कसायाणं उप्पत्तिं चेव वज्जेइ॥266॥
तं वत्थुं मोत्तव्वं जं पडि उप्पज्जदे कसायग्गि ।
तं वत्थुमल्लिएज्जो जत्थोवसमो कसायाणं॥267॥
जइ कहवि कसायग्गी समुठ्ठिदो होज्जा विज्झवेदव्वो ।
रागद्दोसुप्पत्ती विज्झादि हु परिहरंतस्स॥268॥
जावंति केइ संगा उदीरया होंति रागदोसाणं ।
ते वज्जंतो जिणदि हु रागं दोसं च णिस्संगो॥269॥
पडिचोदणासहणवायखुभिदपडिवयणइंधणाइद्धो ।
चण्डो हु कसायग्गी सहसा संपज्जिालेज्जााहि॥270॥
कसायग्गी चरित्तसारं डह
सम्मत्तं पि विराधिय अणंतसंसारियं कुज्जा॥271॥
तम्हा हु कसायग्गी पावं उपज्जामाणयं चेव ।
इच्छामिच्छादुक्कडवंदणसलिलेण विज्झाहि॥272॥
तह चेव णोकसाया सल्लिहियव्वा परेसुवसमेण ।
सण्णाओ गारवाणि य तह लेस्साओ य असुहाओ॥273॥
परिवड्ढिदोवधाणो विगडसिराण्हारुपासुलिकडाहो ।
सल्लिहिदतणुसरीरो अज्झप्परदो हवदि णिच्चं॥274॥
एवं कदपरियम्मो सब्भंतरवाहिरम्मि सल्लिहणो ।
संसारमोक्खबुद्धी सव्वुवरिल्लं तवं कुणदि॥275॥

दिशा

वोढुं गलादि देहं पव्वोढव्वमिणसुचिभारोत्ति ।
तो दुक्खभारभीदो कदपरियम्मो गणमुवेदि॥276॥
सल्लेहणं करेंतो जदि आयरिओ हवेज्ज तो तेण ।
ताए वि अवत्थाए चिंतेदव्वं गणस्स हियं॥277॥
कालं संभावित्ता सव्वगणमणुदिसं च वाहरिय ।
सोमतिहितरणणक्खत्तविलग्गे मंगलोगासे॥278॥
गच्छाणुपालणत्थं आहोइय अत्तगुणसमं भिक्खू ।
तो तम्मि गणविसग्गं अप्पकहाए कुणदि धीरो॥279॥
अव्वोच्छित्तिणिमित्तं सव्वगुणसमोयरं तयं णच्चा ।
अणुजाणेदि दिसं सो एस दिसा वोत्ति बोधित्ता॥280॥

क्षमण

आमंतेऊण गणिं गच्छम्मि य तं गणिं ठवेदूण ।
तिविहेण खमावेदि हु स बालउड्ढाउलं गच्छं॥281॥
जं दीहकालसंवासदाए ममकारणेहरागेण ।
कडुगपरुसं च भणिया तमहं सव्वं खमावेमि॥282॥
वंदिय णिसुडिय पडिदो तादारं सव्ववच्छलं तादिं ।
धम्मायरियं णिययं खामेदि गणो वि तिविहेण॥283॥

अनुशिष्टि

संवेगजिणियहासो सुत्तत्थविसारदो सुदरहस्सो ।
आदट्ठचिंतओ वि हु चिंतेदि गणं जिणाणाए॥284॥
णिद्धमहुरगंभीरं गाहुगपल्हादणिज्जापत्थं च ।
अणुसिट्ठिं देइ तहि गणाहिवइणो गणस्स वि य॥285॥
वढ्ढंतओ विहारो दंसणणाणचरणेसु कायव्वो ।
कप्पाकप्पठिदाणं सव्वेसिमणागदे मग्गे॥286॥
संखित्ता वि य पवहे जह वचइ वित्थरेण वढढंती ।
उदधिं तेण वरणदी तह गुणसीलेहिं वड्ढाहि॥287॥
मज्जाररसिदसरिसोवमं तुमं मा हु काहिसि विहारं ।
मा णासेहिसि दोण्णि वि अप्पाणं चेव गच्छं च॥288॥
जो सघरं पि पलित्तं णेच्छदि विज्झविदुमलसदोसेण ।
किह सो सद्दहिदव्वो परघरदाहं पसामेदुं॥289॥
वज्जेहि चयणकप्पं सगपरपक्खे तहा विरोधं च ।
वादं असमाहिकरं विसग्गिभूदे कसाए य॥290॥
णाणम्मि दंसणम्मि य चरणम्मि य तीसु समयसारेसु ।
ण चाएदि जो ठवेदुं गणमप्पाणं गणधरो सो॥291॥
णाणम्मि दंसणम्मि य चरणम्मि य तीसु समयसारेसु ।
चाएदि जो ठवेदुं गणमप्पाणं गणधरो सो॥292॥
पिंडं उवहिं सेज्जं उग्गमउप्पादणेसणादीहिं ।
चारित्तरक्खणटठं सोधिंत्तो होदि सुचरित्तो॥293॥
पिंडं उवहिं सेज्जं अविसोहिय जो हु भंुजमाणो हु ।
मूलठ्ठाणं यत्तो मूलोत्ति य समणपेल्लो सो॥294॥
एसा गणधरमेरा आयारत्थाण वण्णिया सुत्ते ।
लोगसुहाणुरदाणं अप्पच्छंदो जहिच्छाए॥295॥
सीदावेइ विहारं सुहसीलगुणेहिं जो अबुद्धीओ ।
सो णवरि लिंगधारी संजमसारेण णिस्सारो॥296॥
पिण्डं उवधिं सेज्जामविसोधिय जो खु भुंजमाणो हु ।
मूलठ्ठाणं पत्तो बालोत्तिय णो समणबालो॥297॥
कुलगामणयररज्जं पयहिय तेसु कुणइ दु ममत्तिं जो ।
सो णवरि लिंगधारी संजमसारेण णिस्सारो॥298॥
अपरिस्सावी सम्मं समपासी होहि सव्वकज्जोसु ।
संरक्ख सचक्खुंपि व सबालउड्ढाउलं गच्छं॥299॥
णिवदिविहूणं खेत्तं णिवदी वा जत्थ दुट्ठओ होज्ज ।
पव्वज्जा च ण लब्भदि संजमचादो व तं वज्जो॥300॥
कुणइ अपमादमावासएसु संजमतवोवधाणेसु ।
णिस्सारे माणुस्से दुल्लहबोहिं वियाणित्ता॥301॥
समिदा पंचसु समिदीसु सव्वदा जिणवयणमणुगदमदीया ।
तिहिं गारवेहिं रहिदा होइ तिगुत्ता य दंडेसु॥302॥
सण्णाउ कसाए वि य अट्ठं रुद्दं च परिहरह णिच्चं ।
दुट्ठाणि इंदियाणि य जुत्ता सव्वप्पणा जिणह॥303॥
धण्णा हु ते मणुस्सा जे ते विसयाउलम्मि लोयम्मि ।
विहरंति विगदसंगा णिराउला णाणचरणजुदा॥304॥
सुस्सूसया गुरूणं चेदियभत्ता य विणयजुत्ता य ।
सज्झाए आउत्ता गुरुपवयणवच्छला होह॥305॥
दुस्सहपरीसहेहिं य गामवचीकंटएहिं तिक्खेहिं ।
अभिभूदा वि हु संता मा धम्मधुरं पमुच्चेह॥306॥
तित्थयरो चदुणाणी सुरमहिदो सिज्झिदव्वयधुवम्मि ।
अणिगूहिदबलविरिओ तवोविधाणम्मि उज्जमदि॥307॥
किं पुण अवसेसाणं दुक्खक्खयकारणाय साहूणं ।
होइ ण उज्जम्मिदव्वं सपच्चवायम्मि लोयम्मि॥308॥
सत्तीए भत्तीए विज्जावच्चुज्जदा सदा होइ ।
आणाए णिज्जरेत्ति य सबालउड्ढाउले गच्छे॥309॥
सेज्जागासणिसेज्जा उवधी पडिलेहणाउवग्गहिदे ।
आहारो सहवायणविकिंचणुव्वत्तणादीसु॥310॥
अद्धाण तेण सावयरायणदीरोधगासिवे ऊमे ।
वेज्जावच्चं उत्तं सगहणारक्खणोवेदं॥311॥
अणिगूहिदबलविरिओ वेज्जावच्चं जिणोवदेसेण ।
जदि ण करेदि समत्थो संतो सो होदि णिद्धम्मो॥312॥
तित्थयराणाकोधो सुदधम्मविराधणा अणायारो ।
अप्पापरोपवयणं च तेण णिज्जूहिदं होदि॥313॥
गुणपरिणामो सड्ढा वच्छाल्लं भत्तिपत्तलंभो य ।
संधाणं तवपूया अव्विच्छत्ती समाधी य॥314॥
आणा संजमसाखिल्लदा य दाणं च अविदिगिंछा य ।
वेज्जावच्चस्स गुणा पभावणा कज्जपुण्णाणि॥315॥
मोहग्गिणादिमहदा घोरमहावेयणाए फुट्टंतो ।
डज्झदि हु धगधगंतो ससुरासुरमाणुसो लोओ॥316॥
एदम्मि णवरि मुणिणो णाणजलोवग्गहेण विज्झविदे ।
डाहुम्मुक्का होंति हु दमेण णिव्वेदणा चेव॥317॥
णिग्गहिदिंदियदारा समाहिदा समिदसव्वचेट्ठंगा ।
धण्णा णिरावयक्खा तवसा विधुणंति कम्मरयं॥318॥
इय दढगुणपरिणामो वेज्जावच्चं करेदि साहुस्स ।
वेज्जावच्चेण तदो गुणपरिणामो कदो होदि॥319॥
जह जह गुणपरिणामो तह तह आरुहइ धम्मगुणसेढिं ।
वढ्ढदि जिणवरमग्गे णवणवसंवेगसढ्ढावि॥320॥
सढ्ढाए वढ्ढियाए वच्छलं भावदो उवक्कमदि ।
तो तिव्वधम्मराओ सव्वजगसुहावहो होइ॥321॥
अरहंतसिद्धभत्ती गुरभत्ती सव्वासाहुभत्ती य ।
आसेविदा समग्गा विमला वरधम्मभत्ती य॥322॥
संवगजणियकरणा णिस्सल्ला मन्दरुव्व णिक्कंपा ।
जस्स दढा जिणभत्ती तस्स भयं णत्थि संसारे॥323॥
पंचमहव्वयगुत्तो णिग्गहिदकसायवेदणो दंतो ।
लब्भदि हु पत्तभूदो णाणासुदरयणणिधिभूदो॥324॥
दंसणणाणे तव संजमे य संधाणदा कदा होइ ।
तो तेण सिद्धिमग्गे ठविदो अप्पा परो चेव॥325॥
वेज्जावच्चकरो पुण अणुत्तरं तवसमाधिमारूढो ।
पफ्फोडिंतो विहरदि बहुभवबाधाकरं कम्मं॥326॥
जिणसिद्धसाहुधम्मा अणागदातीदवट्टमाणगदा ।
तिविहेण सुद्धमदिणा सव्वे अभिपूइया होंति॥327॥
आइरियधारणाए संघो सव्वो वि धारिओ होदि ।
संघस्स धारणाए अव्वोच्छित्ती कया होई॥328॥
साधुस्स धारणाए वि होइ तह चेव धारिओ संघो ।
साधू चेव ही संघो ण हु संघो साहूवदिरित्तो॥329॥
गुणपरिणामादीहि अणुत्तरविहीहिं विहरमाणेण ।
जा सिद्धिसुहसमाधी सा वि य उवगूहिया होदि॥330॥
अणुपालिदा य आणा संजमजोगा य पालिदा होंति ।
णिग्गहियाणि कसायेंदियाणि साखिल्लदा य कदा॥331॥
अदिसयदाणं दत्तं णिव्वीदिगिंच्छा य दरिसिदा होइ ।
पवयणपभावणा वि य णिव्वूढं संघकज्जं च॥332॥
गुणपरिणामादीहिं य विज्जावच्चुज्जदो समज्जेदि ।
तित्थयरणामकम्मं तिलोयसंखोभयं पुण्णं॥333॥
एदे गुणा महल्ला वेज्जावच्चुज्जवस्स बहुया य ।
अप्पठ्ठिदो हु जायदि सज्झायं चेव कुव्वंतो॥334॥
वज्जेह अप्पमत्ता अज्जासंसग्गमग्गिविससरिसं ।
अज्जाणुचरो साधु लहदि अकित्तिं खु अचिरेण॥335॥
थेरस्स वि तवसिस्स वि बहुस्सुदस्स वि पमाणभूदस्स ।
अज्जासंसगग्गीए जणजंपणयं हवेज्जादि॥336॥
किं पुण तरुणो अबहुस्सुदोयअणुकिट्ठ
अज्जासंसग्गीए जणजंपणयं ण पावेज्ज॥337॥
जदि वि सयं थिरबुद्धी तहा वि संसग्गिलद्दपसराए ।
अग्गिसमीवे व घदं विलेज्ज चित्तं खु अज्जाए॥338॥
सव्वत्थ इत्थिवग्गम्मि अप्पमत्तो सया अवीसत्थो ।
णित्थरदि बम्भचेरं तव्विवरीदो ण णित्थरदि॥339॥
सव्वत्तो वि विमुत्तो साहू सव्वत्थ होइ अप्पवसो ।
सो चेव होदि अज्जाओ अणुचरंतो अणप्पवसो॥340॥
खेलपडिदमप्पाणं ण तरदि जह मच्छिया विमोचेदुं ।
अज्जाणुचरो ण तरदि तह अप्पाणं विमोचेदुं॥341॥
साधुस्स णत्थि लोए अज्जासरिसी खु बंधणे उवमा ।
चम्मेण सह अवेंतो ण य सरिसो जोणिकसिलेसो॥342॥
अण्णं पि तहा वत्थुं जं जं साधुस्स बंधणं कुणदि ।
तं तं परिहरह तदो होहदि दढसंजदा तुज्झ॥343॥
पासत्थादीपणयं णिच्चं वज्जेह सव्वधा तुम्हे ।
हंदि हु मेलणदोसेण होइ पुरिसस्स तम्मयदा॥344॥
लज्जं तदो विहिंसं पारंभं णिव्विसंकदं चेव ।
पियधम्मो वि कमेणारुहंतओ तम्मओ होइ॥345॥
संविग्गस्सवि संसग्गीए पीदी तदो य बीसंभो ।
सदि वीसम्भे य रदी होइ रदीए वि तम्मयदा॥346॥
जइ भाविज्जइ गंधेण मट्टिया सुरभिणा व इदरेण ।
किह जोएण ण होज्जो परगुणपरिभाविओ पुरिसो॥347॥
जो जारिसीय मेत्ती केरइ सो होइ तारिसो चेव ।
वासिज्जइ च्छुरिया सा रिया वि कणयादिसंगेण॥348॥
दुज्जणसंसग्गीए पजहदिं णियगं गुणं खु सुजणो वि ।
सीयलभावं उदयं जह पजहदि अग्गिजोएण॥349॥
सुजणो वि होइ लहुओ दुज्जणसंमेलणाए दोसेण ।
माला वि मोल्लगरुया होदि लहू मडयसंसिट्ठा॥350॥
दुज्जणसंसग्गीए संकिज्जदि संजदो वि दोसेण ।
पाणागारे दुद्धं पियंतओ बम्भणो चेव॥351॥
परदोसगहणलिच्छो परिवादरदो जणो खु उस्सूणं ।
दोसत्थाणं परिहरह तेण जणजंपणोगासं॥352॥
अदिसंजदो वि दुज्जणकएण दोसेण पाउणइ दोसं ।
जह घूगकए दोसे हंसो य हओ अपावो वि॥353॥
दुज्जणसंसग्गीए विभाविदो सुयणमज्झयारम्मि ।
ण रमदि रमदि य दुज्जणमज्झे वेरग्गमवहाय॥354॥
जहदि य णिययं दोसं पि दुज्जणो सुयणवइयरगुणेण ।
जह मेरुमल्लियंतो काओ णिवयच्छविं जहदि॥355॥
कुसुममगंधमवि जहा देवयसेसत्ति कीरदे सीसे ।
तह सुयणमज्झवासी वि दुज्जणो पूइओ होइ॥356॥
संविग्गाणं मज्झे अप्पियधम्मो वि कायरो वि णरो ।
उज्जमदि करुणचरणे भावणभयमाणलज्जाहिं॥357॥
संविग्गोवि य संविग्गदरो संवेगमज्झयारम्मि ।
होइ जह गंधजुत्ती पयडिसुरभिदव्वसंजोए॥358॥
पासत्थसदसहस्सादो वि सुसीलो वरं खु एक्को वि ।
जं संसिदस्स सीलं दंसणणाणचरणाणि वढ्ढंती॥359॥
संजदजणावमाणं पि वरं दुज्जणकदादु पूजादो ।
सीलविणासं दुज्जणसंसग्गी कुणदि ण दु इदरं॥360॥
आसयवसेण एवं पुरिसा दोसं गुणं व पावंती ।
तह्मा पसत्थगुणमेव आसयं अल्लिएज्जाह॥361॥
पत्थं हिदयाणिट्ठं पि भण्णमाणस्स सगणवासिस्स ।
कडुगं व ओसहं तं महुरविवायं हवइ तस्स॥362॥
पत्थं हिदयाणिट्ठं पि भण्णमाणं णरेण घेत्तव्वं ।
पेल्लूदूण वि छूढं बालस्स घदं व तं खु हिदं॥363॥
अप्पपसंसं परिहरह सदा मा होह जसविणासयरा ।
अप्पाणं थोवंतो तणलहुहो होदि हु जणम्मि॥364॥
संतो वि गुणा कत्थंतयस्स णस्संति कंजिए व सुरा ।
सो चेव हवदि दोसो जं सो थोएदि अप्पाणं॥365॥
संतो हि गुणा अकहिंतयस्स पुरिसस्स ण वि य णस्संति ।
अकहिंतस्स वि जह गहवइणो जगविस्सुदो तेजो॥366॥
ण य जायंति असंता गुणा विकत्थंतयस्स पुरिसस्स ।
धंति हु महिलायंतो व पंडवो पंडवो चेव॥367॥
संतं सगुणं कित्तिज्जंतं सुजणो जणम्मि सोदूणं ।
लज्जदि किह पुण सयमेव अप्पगुणकित्तणं कुज्जा॥368॥
अविकत्थंतो अगुणो वि होइ सगुणो व सुजणमज्झम्मि ।
सो चेव होदि हु गुणो जं अप्पाणं ण थोएइ॥369॥
वायाए जं कहणं गुणाण तं णासणं हवे तेसिं ।
होदि हु चरिदेण गुणाणकहणमुब्भासणं तेसिं॥370॥
वायाए अकहंता सुजणो चरिदेहिं कहियगा होंति ।
विकहिंतगा य सगुणे पुरिसा लोगम्मि उवरीव॥371॥
सगुणम्मि जणे सगुणो वि होइ लहुगो णरो विकत्थिंतो ।
सगुणो वा अकहिंतो वायाए होंति अगुणेसु॥372॥
चरिएहिं कत्थमाणो सगुणं सगुणेसु सोभदे सगुणो ।
वायाए वि कहिंतो अगुणो व जणम्मि अगुणम्मि॥373॥
सगणे व परगणे वा परपरिपवादं च मा करेज्जाह ।
अच्चासादणविरदा होह सदा वज्जभीरू य॥374॥
आयासवेरभयदुक्खसोयलहुगत्तणाणि य करेइ ।
परणिंदा वि हु पावा दोहग्गकरी सुयणवेसा॥375॥
किच्चा परस्स णिंदं जो अप्पाणं ठवेदुमिच्छेज्ज ।
सो इच्छदि आरोग्गं परम्मि कडुओसहे पीए॥376॥
दट्ठूण अण्णदोसं सप्पुरिसो लज्जिओ सयं होइ ।
रक्खइ य सयं दोसं व तयं जणजंपणभएण॥377॥
अप्पो वि परस्स गुणो सप्पुरिसं पप्प बहुदरो होदि ।
उदए व तेल्लविदू किह सो जंपिहिदि परदोसं॥378॥
एसो सव्वसमासो तह जतह जहा हवेज्ज सुजणम्मि ।
तुज्झं गुणेहिं जणिदा सव्वत्थ वि विस्सुदा कित्ती॥379॥
एस अखंडियसीलो बहुस्सुदो व अपरोवताबी य ।
चरणगुणसुठ्ठिदोत्तिय धण्णस्स खु घोसणा भमदि॥380॥
वाढत्ति भाणिदूणं एदं णो मंगलोत्ति यि गणो सो ।
गुरुगुणपरिणदभावो आणंदंसंु णिवाडेइ॥381॥
भगवं अणुग्गहो मे जं तु सदेहोव्व पालिदा अम्हे ।
सारणवारणपडिचोदणाओ धण्णा हु पावेंति॥382॥
अम्हे वि खमावेमो जं अण्णाणापमादरागेहिं ।
पडिलोमिदा य आणा हिदोवदेसं करिंताणं॥383॥
सहिदय सकण्णयाओ कदा सचक्खू य लद्धसिद्धिपहा ।
तुज्झ वियोगेण पुणो णट्ठदिसाओ भविस्सामो॥384॥
सव्वजयजीवहिदए थेरे सव्वजगजीवणाथम्मि ।
पवसंते य मरंते देसा किर सुण्णया होंति॥385॥
सव्वजयजीवहिदए थेरे सव्वजगजीवणाथम्मि ।
पवसंते व मरंते होदि हु देसोंधयारोव्व॥386॥
सीलड्ढगुणड्ढेहिं दु बहुस्सुदेहिं अवरोवतावीहिं ।
पवसंदे य मरंते देसा ओखंडिया होंति॥387॥
सव्वस्स दायगाणं समसुहदुक्खाण णिप्पकंपाणं ।
दुक्खं खु विसहिदुं जे चिरप्पवासो वरगुरूणं॥388॥

परगणचर्या

एवं आउच्छित्ता सगणं अब्भुज्जदं पविहरंतो ।
आराधणाणिमित्तं परगणगमणे मइं कुणदि॥389॥
सगणे आणाकोवो करुसं कलहपरिदावणादी य ।
णिव्भयसिणेहकालुगिणझाणविग्घो य असमाधी॥390॥
उड्डाहकरा थेरा कालहिया खुड्डया खरा सेहा ।
आणाकोवं गणिनो करेज्ज तो होज्ज असमाही॥391॥
परगणवासी य पुणो अव्वावारो गणी हवदि तेसु ।
णत्थि य असमाहाणं आणाकोवम्मि वि कदम्मि॥392॥
खुड्डे थेरे सेहे असंवुडे दट्ठु कुणइ वा परुसं ।
ममकारेण भणेज्जो भणिज्ज वा तेहिं परुसेण॥393॥
पडिचोदणासहणदाए होज्ज गणिणो दि तेहिं सह कलहो ।
परिदावणादिदोसा य होज्ज गणिणो व तेसिं वा॥394॥
कलहपरिदावणादी दोसे व अमाउले करंतेसु ।
गणिणो हवेज्ज सगणे ममत्तिदोसेण असमाधी॥395॥
रोगादंकादीहिं य सगणे परिदावणादिपत्तेसु ।
गणिणो हवेज्ज दुक्खं असमाधी वा सिणेहो वा॥396॥
तण्हादिएसु सहणिज्जेसु वि सगणम्मि णिब्भओ संतो ।
जाएज्ज व सेएज्ज य अकप्पिदं किं पि वीसत्थो॥397॥
उढ्ढे सअंकवढ्ढिय बाले अज्जाउ तह अणाहाओ ।
पासंतस्स सिणेहो हवेज्ज अच्चंतियविओगे॥398॥
खुड्डा य खुड्डियाओ अज्जाओ वि य करेज्ज कोलुणियं ।
तो होज्ज ज्झाणविग्घो असमाधी वा गणधरस्स॥399॥
भत्ते वा पाणे वा सुस्सूसाए व सिस्सवग्गम्मि ।
कुव्वंतम्मि पमादं असमाधी होज्ज गणवदिणो॥400॥
एदे दोसा गणिणो विसेसदो होंति सगणवासिस्स ।
भिक्खुस्स वि तारिसयस्स होंति पाएण ते दोसा॥401॥
एेदे सव्वे दोसा ण होंति परगणाणिवासिणो गणिणो ।
तम्हा सगणं पयहिय बच्चदि सो परगणं समाधीए॥402॥
संते सगणे अह्मं रोचेदूणागदो गणमिमोत्ति ।
सव्वादरसत्तीए भत्तीए वढ्ढइ गणो से॥403॥
गीदत्थो चरणत्थो पच्छेदूणागदस्स खवयस्स ।
सव्वादरेण जुत्तो णिज्जवगो होदि आयरिओ॥404॥
संविग्गवज्जभीरुस्स पादमूलम्मि तस्स विहरंतो ।
जिणवयणसव्वसारस्स होदि आराधओ तादी॥405॥

मार्गणा

पंचच्छसत्तजोयणसदाणि तत्तोऽहियाणि वा गंतु ।
णिज्जावगमण्णेसदि समाधिकामो अणुण्णादं॥406॥
एक्कं व दो व तिण्णि य बारसवरिसाणि वा अपरिदंतो ।
जिणवयणमणुण्णादं गवेसदि समाधिकामो दु॥407॥
गच्छेज्ज एगरादियपडिमा अज्झेणपुच्छणाकुसलो ।
थंडिल्लो संभोेगिय अप्पडिबद्धो य सव्वत्थ॥408॥
आलोयणापरिणदो सम्मं संपच्छिदो गुरुसयासं ।
जदि अंतरा हु अमुहो हवेज्ज आराहओ होज्ज॥409॥
आलोचणापरिणदो सम्मं संपच्छिदो गुरुसयासं ।
जदि अंतरम्मि कालं करेज्ज आराहओ होइ॥410॥
आलोचणापरिणदो सम्मं संपच्छिदो गुरुसयासं ।
जदि आयरिओ अमुहो हवेज्ज आराहओ होइ॥411॥
आलोचणापरिणदो सम्मं संपच्छिदो गुरुसयासं ।
जदि आयरिओ कालं करेज्ज आराहओ होइ॥412॥
सल्लं उद्धरिदुमणो संवेगुव्वेगतिव्वसढ्ढाओ ।
जं जादि सुद्धिहेदुं सो तेणाराहओ भवदि॥413॥
आयारजीदकप्पगुणदीवणा अत्तसोधिणिज्झंझा ।
अज्जवमद्दवलाघवतुट्ठीपह्लादणं च गुणा॥414॥
आएसं एज्जंतं अब्भुट्ठिंति सहसा हु दठ्ठूणं ।
आणासंगहवच्छल्लदाए चरणे य णादुंजे॥415॥
आगंतुगवच्छव्वा पडिलेहाहिं तु अण्णमण्णेहिं ।
अण्णोण्णचरणकरणं जाणणहेदुं परिक्खंति॥416॥
आवासयठाणादिसु पडिलेहणवयणगहणणिक्खेवे ।
सज्झाए य विहारे भिक्खग्गहणे परिच्छंति॥417॥
आएसस्स तिरत्तं णियमा संघाडओ दु दादव्वो ।
सेज्जा संथारो वि य जइ वि असंभोइओ होइ॥418॥
तेण परं अवियाणिय ण होदि संघाडओ दु दादव्वो ।
सेज्जा संथारो वि य गणिणा अविजुत्तजोगिस्स॥419॥
उग्गमउप्पादणएसणासु सोधी ण विज्जदे तस्स ।
अणगारमणालोइय दोसं सभुज्जमाणस्स॥420॥
विणएणुवक्कमित्ता उवसंपज्जदि दिवा व रादो वा ।
दीवेदि कारणं पि य विणएण उवठ्ठिए संते॥421॥
उव्वादो तं दिवसं विस्सामित्ता गणिमुवठ्ठादि ।
उद्धरिदुमणोसल्लं विदिए तदिए व दिवसम्मि॥422॥

सुस्थित

आयारवं च आधारवं च ववहारवं पकुव्वीय ।
आयावायविदंसी तहेव उप्पीलगो चेव॥423॥
अपरिस्साई णिव्वावओ य णिज्जावओ पहिदकित्ती ।
णिज्जवणगुणोवेदो एरिसओ होदि आयरिओ॥424॥
आयारं पंचविहं चरदि चरावेदि जो णिरदिचारं ।
उवदिसदि य आयारं एसो आयारवं णाम॥425॥
दशविहठिदिकप्पे वा हवेज्ज जो सुठ्ठिदो सयायरियो ।
आयारवं खु एसो पवयणामादासु आउत्तो॥426॥
आचेलक्कुद्देसियसेज्जाहररायपिंड किरियम्मे ।
जेट्ठपडिक्कमणे वि य मासं पज्जो सवणकप्पो॥427॥
एदेसु दससु णिच्चं समाहिवो णिच्चवज्जभीरू य ।
खवयस्स विसद्धं सो जधुत्तचरियं उवविधेदि॥428॥
पंचविधे आचारे समुज्जदो सव्वसमिदचेट्ठाओ ।
सो उज्जमेदि खवयं पंचविधे सुट्ठु आयारे॥429॥
सेज्जोवधिसंथारं भत्तं पाणं च चयणकप्पगदो ।
उवकप्पिज्ज असुद्धं पडिचरए वा असंविग्गे॥430॥
सल्लेहणं पयासेज्ज गंधं मल्लं च समणुजाणिज्जा ।
अप्पाउग्गं व कधं करिज्ज सइरं व जंपिज्ज॥431॥
ण करेज्ज सारणं वारणं च खवयस्स चयणकप्पगदो ।
उद्देज्ज वा महल्लं खवयस्स वि किंचणारंभं॥432॥
आयारत्थो पुण से दोसे सव्वे वि ते विवज्जेदि ।
तम्हा आयारत्यो णिज्जवओ होदि आयरिओ॥433॥
चोद्दसदसणवपुव्वी महामदी सायरोव्व गंभीरो ।
कप्पववहारधारी होदि हु आधारवं णाम॥434॥
णासेज्ज अगीदत्थो चउरंगं तस्स लोगसारंगं ।
णट्ठम्मि य चउरंगे ण उ सुलहं होइ चउरंगं॥435॥
संसारसावरम्मि य अणंतबहुतिव्वदुक्खसलिलम्मि ।
संसरमाणो दुक्खेण लहदि जीवो मणुस्सत्तं॥436॥
तह चेव देसकुलजाइरूवमारोग्गमाउगं बुद्धी ।
सवणं गहणं सढ्ढा य संजमो दुल्लहो लोए॥437॥
एवमवि दुल्लहपरंपरेण लद्धू ण संजमं खवओ ।
ण लहिज्ज सुदी संवेगकरी अबहुस्सुयसयासं॥438॥
सम्मं सुदिमलहंतो दीहद्धं मुत्तिमुवगमित्ता वि ।
परिवडइ मरणकाले अकदाधारस्स पासम्मि॥439॥
सक्का वंसी छेत्तुं तत्तो उक्कढ्ढिओ पुणो दुक्खं ।
इय संजमस्स वि मणो विसएसुक्कढ्ढिदुं दुक्खं॥440॥
आहारमओ जीवो आहारेण य विराधिदो संतो ।
अट्टदुहट्टो जीवो ण रमदि णाणे चरित्ते य॥441॥
सुदिपाणयेण अणुसट्ठिभोयणेण य पुणो उवग्गहिदो ।
तण्हाछुहाकिलंतो वि होदि झाणे अवक्खित्तो॥442॥
पढमेण व दोवेण व वाहिज्जंतस्स तस्स खवयस्स ।
ण कुणदि उवदेसादि समाधिकरणं अगीदत्त्थो॥443॥
सो तेण विडज्झंतो पप्पं भावस्स भेदमप्पसुदो ।
कलुणं कोलुणियं वा जायणकिविणत्तणं कुणइ॥444॥
उकवेज्ज व सहसा वा पिएज्ज असमाहिपाणयं चावि ।
गच्छेज्ज व मिच्छत्तं मरेज्ज असमाधिमरणेण॥445॥
संथारपदोसं वा णिब्भच्छिज्जंतओ णिगच्छेज्जा ।
कुव्वंते उड्डाहो णिच्चुब्भंते विकिंते वा॥446॥
गीदत्थो पुण खवयस्स कुणदि विधिणा समाधिकरणाणि ।
कण्णाहुदीहिं उवढोइदो य पज्जलइ ज्झाणग्गी॥447॥
खवयस्सिच्छासंपादणोण देहपडिकम्मकरणेण ।
अण्णेहिं वा उवाएहिं सो समाहिं कुणइ तस्स॥448॥
णिज्जूढं पि य पासिय मा भीही देइ होइ आसासो ।
संधेइ समाधिं पि य वारेइ असंवुडगिरं च॥449॥
जाणदि फासुयदव्वं उवकप्पेदुं तहा उदिण्णाणं ।
जाणइ पडिकारं वादपित्तसिंभाण गीदत्थो॥450॥
अहव सुदिपाणयं से तहेव अणुससिठ्ठिभोयणं देइ ।
तण्हाछुहाकिलिंतो वि होदि ज्झाणे अविक्खित्तो॥451॥
गीदत्थपादमूले होंति गुणा एवमादिया बहुगा ।
ण य होइ संकिलेसो ण चावि उप्पज्जदि विवत्ती॥452॥
पंचविहं ववहारं जो जाणइ तच्चदो सवित्थारं ।
बहुसो य दिट्ठकयपठ्ठवणो ववहारवं होइ॥453॥
आगमसुद आणाधारणा य जीदेहिं हुंति ववहारा ।
एदेसिं सवित्थारा परूवणा सुत्तणिद्दिट्ठा॥454॥
दव्वं खेत्तं कालं भावं करणपरिणाममुच्छाहं ।
संघदणं परियायं आगमपुरिसं च विण्णाय॥455॥
मोत्तूण रागदोसे ववहारं पठ्ठवेइ सो तस्स ।
ववहारकरणकुसलो जिणवयणविसारदो धीरो॥456॥
ववहारमयाणंतो ववहरणिज्जं च ववहरंतो खु ।
उस्सीयदि भवपंके अयसं कम्मं च आदियदि॥457॥
जह ण करेदि तिगिंच्छं वाधिस्सतिगिंच्छ
ववहारमयाणंतो ण सोधिकामो बिसुज्झेइ॥458॥
तम्हा णिव्विसिदव्वं ववहारवदो हु पादमूलम्मि ।
तत्थ हु विज्जा चरणं समाधिसोधी य णियमेण॥459॥
जो णिक्खवणपवेसे सेज्जासंथारउवधिसंभोगे ।
ठाणणिसेज्जागासे अगदूण विकिंचणाहारे॥460॥
अब्भुज्जदचरियाए उवकारमणुत्तरं वि कुव्वंतो ।
सव्वादरसत्तीए वट्टइ परमाए भत्तीए॥461॥
इय अप्पपरिस्सममगणित्ता खवयस्स सव्वपडिचरणे ।
वट्टंतो आयरिओ पकुव्वओ णाम सो होइ॥462॥
खवओ किलामिदंगो पडिचरयगुणेण णिव्वुदिं लहइ ।
तम्हा णिव्विसिदव्वं खवएण पकुव्वयसयासे॥463॥
खवयस्स तीरपत्तस्स वि गुरुगा होति रागदोसा हु ।
तम्हा छुहादिएहिं य खवयस्स विसोत्तिया होइ॥464॥
थोणाइदूण पूव्वं तप्पडिवक्खं पुणो वि आवण्णो ।
खवओ तं तह आलोचेदुं लज्जेज्ज गारविदो॥465॥
तो सो हीलणभीरू पूयाकामो ठवेणइत्तो य ।
णिज्जूहणभीरू वि य खवओ विनदो वि णालोचे॥466॥
तस्स अवायोपायविदंसी खवयस्स ओघपण्णवओ ।
आलोचेंतस्स अणुज्जगस्स दंसेइ गुणदोसे॥467॥
दुक्खेण लहइ जीवो संसारमहण्णवम्मि सामण्णं ।
तं संजमं खु अबुहो णासेइ ससल्लमरणेण॥468॥
जह णाम दव्वसल्ले अणुद्धुदे वेदणुद्दिदो होदि ।
तह भिक्खू वि ससल्लो तिव्वदुहट्टो भयोव्विग्गो॥469॥
कंटकसल्लेण जहा वेधाणी चम्मखीलणाली य ।
रप्पइयजालगत्तागदो य पादो सडदि पच्छा॥470॥
एवं तु भावसल्लं लज्जागारवभएहिं पडिबद्धं ।
अप्पं पि अणुद्धरियं वदसीलगुणे वि णासेइ॥471॥
तो भट्टबोधिलाभो अणंतकालं भवण्णए भीमे ।
जम्मणमरणावत्ते जोणिसहस्साउलो भमदि॥472॥
तत्थ य कालमणंतं घोरमहावेदणासु जोणीसु ।
पच्चंतो पच्चंतो दुक्खसहस्साइ पप्पेदि॥473॥
तं न खु खमं पमादा मुहुत्तमवि अत्थिदुं ससल्लेण ।
आयरियपादमूले उद्धरिदव्वं हवदि सल्लं॥474॥
तम्हा जिणवयणरुई जाइजरामरणदुक्खवित्तत्था ।
अज्जवमद्दणसंपण्णा भयलज्जाउ मोत्तूण॥475॥
उप्पाडित्ता धीरा मूलमसेसं पुणब्भवलयाए ।
संवेगजणियकरणा तरंति भवसायरमणंतं॥476॥
इय जइ दोसे य गुणे गुरु आलोयणाए दंसेइ ।
ण णियत्तइ सो तत्तो खवओ ण गुणे ण परिणमइ॥477॥
तह्मा खवएणाओपायविदंसिस्स पायमूलम्मि ।
अप्पा णिव्विसिदव्वो धुवा हु आराहणा तत्थ॥478॥
आलोचणगुणदोसे कोई सम्मं पि पण्णविज्जंतो ।
तिव्वेहिं गारवदिहिं सम्मं णालोचए खवए॥479॥
णिद्धं मधुरं हिदयंगमं च पल्हादणिज्जमेगंते ।
तो पल्हावेदव्वो खवओ सो पण्णवंतेण॥480॥
णिद्धं मधुरं हिदयंगमं च पल्हादणिज्जमेगंते ।
कोइत्तु पण्णविज्जंतओ वि णालोचेए सम्मं॥481॥
तो उप्पीलेदव्वा खवयस्सोप्पीलएण दोसा से ।
वामेइ मंसमुदरमवि गदं सीहो जह सियालं॥482॥
उज्जस्सी तेजस्सी वच्चस्सी पहिदकित्तियायरिओ ।
सीहाणुओ य भणिओ जिणेहिं उप्पीलगो णाम॥483॥
पिल्लेदूण रडंत पि जहा बालस्स मुहं विदारित्ता ।
पज्जेइ घदं माया तस्सेव हिदं विचिंतंती॥484॥
तह आयरिओ वि अणुज्जयस्स खवयस्स दोसणीहरणं ।
कुणदि हिदं से पच्छा होहिदो कडु ओसहं वत्ति॥485॥
जिब्भाए वि लिहंतो ण भद्दओ जत्थ सारणा णत्थि ।
पाएण वि ताडिंतो स भद्दओ जत्थ सारणा अत्थि॥486॥
सुलहा लोए आदठ्ठचिंतगा परहिदम्मि मुक्कधुरा ।
अ दट्ठं व परट्ठं चिंतंता दुल्लहा लोए ॥487॥
आदट्ठमेव चिंतेदुमुट्ठिदा जे परट्ठमवि लोगे ।
कडुप फरुसेहिं साहेंति ते हु अदिदुल्लहा लोए ॥488॥
खवयस्य जइ ण दोसे उग्गालेइ सुहमेव इदरे वा ।
ण णियत्तइ सो तत्तो खवओ ण गुणे य परिणमइ॥489॥
तह्मा गणिणा उप्पीलएण खवयस्स सव्वदो साहु ।
ते उग्गालेदव्वा तस्सेव हिदं तहा चेव॥490॥
लोहेण पीदमुदयं व जस्स आलोचिंदा अदीचारा ।
ण परिस्सवंति अण्णत्तो सो अप्परिस्सवो होदि॥491॥
दंसणणाणादिचारे वदादिचारे तवादिचारे य ।
देसच्चाए विविधे सव्वच्चाए य आवण्णो॥492॥
आयरियाणं वीसत्थदाए कहोदि सगदोसे ।
कोई पुण णिद्धम्मो अण्णसिं कहेदि ते दोसे॥493॥
तेण रहस्सं भिंदंतएण साधु तदो य परिचत्तो ।
अप्पा गणो य संघो मिच्छत्ताराधणा चेव॥494॥
लज्जाए गारवेण व कोई दोसे परस्स कहिदोवि ।
विप्परिणामिज्ज उधावेज्ज व गच्छाहि वा णिज्जा ॥495॥
कोई रहस्यभेदे कदे पदोसं गवो तमायरियं ।
उद्दावेज्ज व गच्छं भिंदेज्ज वहेज्ज पडिणीओ ॥496॥
जह धरिसिदो इमो तह अम्हं कारिज्ज धरिसरामि मोत्ति ।
सव्वो वि गणो विप्परिणसेज्ज छंडेज्ज वायरियं॥497॥
तह चेव पवयणं सव्वमेव विप्परिणयं भवे तस्य ।
तो से दिसावहारं करेज्ज णिज्जूहणं चावि॥498॥
जदि धरिसणमेरिसयं करेदि सिस्स्स चेव आयरिओ ।
धिद्धि अपुठ्ठधम्मो समणोत्ति भणेज्ज मिच्छजणो ॥499॥
इच्चेवमादिदोसा ण होंति गुरुणो रहस्सधारिस्स ।
पुठ्ठेव अपुट्ठे वा अपरिस्साइस्स धीरस्स॥500॥
संथारभत्तपाणे अमणुण्णे वा चिरं व कीरंते ।
पडिचरगपमादेण य सेहाणमसंवुडगिराहिं॥501॥
सीदुण्हछुहा तण्हाकिलामिदो तिव्ववेदणाए वा ।
कुविदो हवेज्ज खवओ मेरं वा भेत्तुमिच्छेज्ज॥502॥
णिव्ववएण तदो से चित्तं खवयस्स णिव्ववेदव्वं ।
अक्खोभेण खमाए जुत्तेण पणट्ठमाणेण॥503॥
अंगसुदे य बहुविधे णो अंगसुदे य बहुविधविभत्ते ।
रदणकरंडयभूदो खुण्णो अणिओगकरणम्मि॥504॥
वत्ता कत्ता च मुणी विचित्तसुदधारओ विचित्तकहो ।
तह य अपायविदण्हू मइसंपण्णो महाभागो॥505॥
पगदे णिस्सेसं गाहुगं च आहरणहेदुजुत्तं च ।
अणुसासेदि सुविहिदो कुविदं सण्णिव्ववेमाणो॥506॥
णिद्धं मधुरं गम्भीरं मणप्पसादणकरं सवणकंतं ।
देह कह णिव्ववगो सदीसमण्णाहरणहेउं॥507॥
जह पक्खुभिदुम्मीए होदं रदणभरिदं समुद्दम्मि ।
णिज्जवओ धारेदि हु जिदकरणो बुद्धिसंपण्णो॥508॥
तह संजमगुणभरिदं परिस्सहुम्मीहिं खुभिदमाइद्धं ।
णिज्जवओ धारेदि हु महुरेहिं हिदोवदेसेहिं॥509॥
धिदिबलकरमादहिदं महुरं कण्णाहुदिं जदि ण देइ ।
सिद्धिसुहमावहंती चत्ता साराहणा होइ॥510॥
इय णिव्ववओ खवयस्स होइ णिज्जावओ सदायरिओ ।
होइ य कित्ती पधिदा एदेहिं गुणेहिं जुत्तस्स॥511॥
इय अठ्ठगुणोवेदो कसिणं आराधणं उवविधेदि ।
खवगो वि तं भयवदी, उवगूहदि जादसंवेगो॥512॥

उपसंपत

एवं परिमग्गित्ता णिज्जवयगुणेहिं जुत्तमायरियं ।
उवसंपज्जइ विज्जाचरणसमग्गो तगो साहू॥513॥
तियरणसव्वावासयपडिपुण्णं तस्स किरिय किरियम्मं ।
विणएणमंजलिकदो वाइयबसभं इमं भणदि॥514॥
तुज्झेत्थ बारसंगसुदपारया सवणसंघणिज्जवया ।
तुज्झं खु पादमूले सामण्णं उज्जवेज्जाम्मि॥515॥
पव्वज्जादी सव्वं कादूणालोयणं सुपरिसुद्धं ।
दंसणणाणचरित्ते णिस्सल्लो विहरिदुं इच्छे॥516॥
एवं कदे णिसग्गे तेरा सुविहिदेण वायओ भणइ ।
अणगार उत्तमठ्ठं साधेहि तुमं अविग्घेण॥517॥
धण्णोसि तुमं सुविहिद एरिसओ जस्स णिच्छओ जाओ ।
संसारदुक्खमहणीं घेत्तुं आराहणपडायं॥518॥

परीक्षा

अच्छाहि ताम सुविहिद वीसत्थो मा य होहि उव्वादो ।
पडिचरएहिं समंता इणमठ्ठं संपहारेमो॥519॥
तो तस्स उत्तमठ्ठे करणुच्छाहं पडिच्छदि विदण्हू ।
खीरोदणदव्वुग्गहदुगुंछणाए समाधीए॥520॥

प्रतिलेखन

खवयस्सुवसंपण्णस्स तस्स आराधणा अविक्खेवं ।
दिव्वेण णिमित्तेण य पडिलेहदि अप्पमत्तो सो॥521॥
रज्जं खेत्तं अधिवदिगणमप्पाणं च पडिलिहित्ताणं ।
गुणसाधणो पडिच्छदि अप्पडिलेहाए बहुदोसा॥522॥

आपृच्छा

पडिचरए आपुच्छिय तेहिं णिसिट्टं पडिच्छदे खवयं ।
तेसिमणापुच्छाए असमाधी होज्ज तिण्हंपि॥523॥

प्रतीच्छन

एगो संथारगदो जजइ सरीरं जिणोवदोसेण ।
एगो सल्लिहदि मुणी उग्गेहिं तवोविहाणेहिं॥524॥
तदिओ णाणुण्णादो जजमाणस्स हु हवेज्ज वाघादो ।
पडिदेसु दोसु तीसु य समाधिकरणाणि हायंति॥525॥
तम्हा पडिचरयाणं सम्मदमेयं पडिच्छदे खवयं ।
भणदि य तं आयरिओ खवयं गच्छस्स मज्झम्मि॥526॥

आलोचना

फासेहि तं चरित्तं सव्वं सुहसीलयं पयहिदूण ।
सव्वं परीसहचमुं अधियासंतो धिदिबलेण॥527॥
सद्दे रूवे गंधे रसे य फासे य णिज्जिणाहि तुमं ।
सव्वेसु कसाएसु य णिग्गहपरमा सदा होह॥528॥
हंतूण कसाए इंदियाणि सव्वं च गारवं हंता ।
तो मलिदरागदोसो करेहि आलोयणासुद्धिं॥529॥
छत्तीसगुणसमण्णागदेण वि अवस्समेव कायव्वा ।
परसक्खिया विसोधी सुठ्ठुवि ववहारकुसलेण॥530॥
आयारवमादीया अट्ठगुणा दसविधो य ठिदिकप्पो ।
बारस तव छावासय छत्तीसगुणा मुणेयव्वा॥531॥
सव्वे वि तिण्णसंगा तित्थयरा केवली अणंतजिणा ।
छदुमत्थस्स विसोधिं दिसंति ते वि य सदा गुरुसयासे॥532॥
जह सुकुसलो वि वेज्जो अण्णस्स कहेदि आदुरो रोगं ।
वेज्जस्स तस्स सोच्चा सो वि य पडिकम्ममारभइ॥533॥
एवं जाणंतेण वि पायच्छित्तविधिमप्पणो सव्वं ।
कादव्वादपरविसोधणाए परसक्खिगा सोधी॥534॥
तम्हा पव्वज्जादी दंसणणाणचरणादिचारो जो ।
तं सव्वं आलोचेहि णिरवसेसं पणिहिदप्पा॥535॥
काइयवाइयमाणसियसेवणा दुप्पओगसंभूया ।
जइ अत्थि अदीचारं तं आलोचेहि णिस्सेसं॥536॥
अमुगंमि इदो काले देसे अमुगत्थ अमुगभावेण ।
जं जह णिसेविदं तं जेण य सह सव्वमालोचे॥537॥
आलोयणा हु दुविहा ओघेण य होदि पदविभागी य ।
ओघेण मूलपत्तस्स पयविभागी य इदरस्स॥538॥
ओघेणालोचेदि हु अपरिमिदवराधसव्वघादी वा ।
अज्जोपाए इत्थं सामण्णमहं खु तुच्छोत्ति॥539॥
पव्वज्जादी सव्वं कमेण जं जत्थ जेण भावेण ।
पडिसेविदं तहा तं आलोचिंतो पदविभागी॥540॥
जह कंटएण विद्धो सव्वंगो वेदणुद्धु दो होदि ।
तह्मि दु समुट्ठिदे सो णिस्सल्लो णिव्वुदो होदि॥541॥
एवमणुद्धुददोसो माइल्लो तेण दुक्खिदो होइ ।
सो चेव वंददोसो सुविसुद्धो णिव्वुदो होइ॥542॥
मिच्छादंसणसल्लं मायासल्लं णिदाणसल्लं च ।
अहवा सल्लं दुविहं दव्वे भावे य बोधव्वं॥543॥
तिविहं तु भावसल्लं दंसणणाणे चरित्तजोगे य ।
सच्चित्ते य अचित्ते य मिस्सगे वा वि दव्वम्मि॥544॥
एगमवि भावसल्लं अणुद्धरित्ताण जो कुणइ कालं ।
लज्जाए गारवेण य ण सो हु आराधओ होदि॥545॥
कल्ले परे व परदो काहं दंसणचरित्तसोधित्ति ।
इय संकप्पमदीया गयं पि कालं ण याणंति॥546॥
रागद्दोसाभिहदा ससल्लमरणं मरंति जे मूढा ।
ते दुक्खसल्लबहुले भमंति संसारकांतारे॥547॥
तिविहं पि भावसल्लं समुद्धरित्ताण जो कुणदि कालं ।
पव्वज्जादी सव्वं स होइ आराधओ मरणे॥548॥
जे गारवेहिं रहिदा णिस्सल्ला दंसणे चरित्ते य ।
विहरंति मुत्तसंगा खवंति ते सव्वदुक्खाणि॥549॥
तं एवं जाणंतो महंतयं लाभयं सुविहिदाणं ।
दंसणचरित्तसुद्धो णिस्सल्लो विहर तो धीर॥550॥
तम्हा सतूलमूलं अविछूढमविप्पुदं अणुंविग्गो ।
णिम्मोहियमणिगूढं सम्मं आलोचए सव्वं॥551॥
जह बालो जंपंतो कज्जमकज्जं व उज्जुअं भणइ ।
तह आलोचेदव्वं मायामोसं च मोत्तूणं॥552॥
दंसणणाणचरित्ते कादूणालोचणं सुपरिसुद्धं ।
णिस्सल्लो कदसुद्धी कमेण सल्लेहणं कुणसु॥553॥
तो सो एवं भणिओ अब्भुज्जदमरणणिच्छिदमदीओ ।
सव्वंगजादहासो पीदीए पुलइदसरीरो॥554॥
पाचीणोदीचिमुहो चेदियहुत्तो व कुणदि एगंते ।
आलोयणपत्तीयं काउस्सग्गं अणाबाधे॥555॥
एवं खु वोसरित्ता देहे वि उवेदि णिम्मत्तं सो ।
णिम्ममदा णिस्संगो णिस्सल्लो जाइ एयत्तं॥556॥
तो एयत्तमुवगदो सरेदि सव्वे कदे सगे दोसे ।
आयरियपादमूले उप्पाडिस्सामि सल्लत्ति॥557॥
इय उजुभावमुपगदो सव्वे दोसे सरित्तु तिक्खुत्तो ।
लेस्साहिं विसुज्झंतो उवेदि सल्लं समुद्धरिदुं॥558॥
आलोयणादिया पुण होइ पसत्थे य सुद्धभावस्स ।
पुव्वण्हे अवरण्हे व सोमतिहिरक्खवेलाए॥559॥
णिप्पत्तकंटइल्लं विज्जुहदं सुक्खरुक्खकडुदढ्ढां ।
सुण्णधररुद्ददेउल - पत्थररासिट्टियापुंजं॥560॥
तणपत्तकट्ठछारिय असुइ सुसाणं च भग्गपडिदं वा ।
रुद्दाणं खुद्दाणं अधिउत्ताणं च ठाणाणि॥561॥
अण्णं व एवमादी य अप्पसत्थं हवेज्ज जं ठाणं ।
आलोचणं ण पडिच्छदि तत्थ गणी से अविग्घत्थं॥562॥
अरहंतसिद्धसागरपउमसरं खीरपुप्फफलभरियं ।
उज्जाणभवणतोरणपासादं णागजक्खघरं॥563॥
अण्णं च एवमादिय सुपसत्थं हवइ जं ठाणं ।
आलोयणं पडिच्छदि तत्थ गणी से अविग्घत्थं॥564॥
पाचीणोदीचिमुहो आयदणमुहो व सुहणिसण्णो हु ।
आलोयणं पडिच्छदि एक्को एक्कस्स विरहम्मि॥565॥
काऊण य किरियम्मं पडिलेहणमंजलीकरणसुद्धो ।
आलोएदि सुविहिदो सव्वे दोसे पमोत्तूणं॥566॥

अवलोकन

आकम्पिय अणुमाणि य जं दिट्ठं बादरं च सुहुमं च ।
छण्णं सद्दाउलयं बहुजण, अव्वत्त तस्सेवी॥567॥
भत्तेण व पाणेण व उवकरणेण किरियकम्मकरणेण ।
अणुकंपेऊण गणिं करेइ आलोयणं कोइ॥568॥
आलोइदं असेसं होहिदि काहिदि अणुग्गहमिमोत्ति ।
इय आलोचंतस्स हु पढमो आलोयणादोसो॥569॥
केदूण विसं पुरिसो पिएज्ज जह कोइ जीविदत्थीओ ।
मण्णंतो हिदमहिदं तधिमा सल्लुद्धरणसोधी॥570॥
वण्णरसगंधजुत्तं किंपाकफलं जहा दुहविवागं ।
पच्छा णिच्छयकडुयं तधिमा सल्लुद्धरणसोधी॥571॥
किमिरागकंबलस्स व सोधी जदुरागवत्थसोधीव ।
अवि सा हवेज्ज किह इण तधिमा सल्लुद्धरणसोधी॥572॥
धीरपुरिसचिण्णाइं पवददि अतिधम्मिओ व सव्वाइं ।
धण्णा ते भगवंता कुव्वंति तवं विकट्ठं जे॥573॥
थामापहारपासत्थदाए सुहसीलदाए देहेसु ।
वददि णिहीणो हु अहं जं ण समत्थो अणसणस्स॥574॥
जाणह य मज्झ थामं अंगाणं दुब्बलदा अणारोगं ।
णेव समत्थोमि अहं तवं विकट्ठं पि कादुं जे॥575॥
आलोचेमि य सव्वं जइ मे पच्छा अणुग्गहं कुणह ।
तुज्झ सिरीए इच्छं सोधी जह णिच्छरेज्जामि॥576॥
अणुमाणेदूण गुरुं एवं आलोचणं तदो पच्छा ।
कुणइ ससल्लो सो से विदिओ आलोचणा दोसो॥577॥
गुणकारिओत्ति भुंजइ जहा सुहत्थी अपत्थमाहारं ।
पच्छा विवायकडुगं तधिमा सल्लद्धरणसोधी॥578॥
जं होदि अण्णदिट्ठं तं आलोचेदि गुरुसयासम्मि ।
अद्दिट्ठं गूहंतो मायिल्लो होदि णायव्वो॥579॥
दिट्ठं व अदिट्ठं वा जदि ण कहेइ परमेण विणएण ।
आयरियपायमूले तदिओ आलोयणादोसो॥580॥
जह वालुयाए अवडो पूरदि उक्कीरमाणओ चेव ।
तह कम्मादाणकरी इमा हु सल्लुद्धरणसुद्धी॥581॥
बादरमालोचेंतो जत्तो जत्तो वदाओ पडिभग्गो ।
सुहुमं पच्छादेंतो जिणवयणपरंमुहो होइ॥582॥
सुहुमं व बादरं व जइ ण कहेज्ज विणएण सुगुरूणं ।
आलोचणाए दोसो एसो हु चउत्थओ होदि॥583॥
जह कंसियभिंगारो अंतो णीलमइलो बहिं चोक्खो ।
अंतो ससल्लदोसा तधिमा सल्लुद्धरणसोधी॥584॥
चंकमणे य ठ्ठाणे णिसेज्जउवट्टणे य सयणे य ।
उल्लामाससरक्खे य गव्भिणी बालवत्थाए॥585॥
इय जो दोसं लहुगं समालोचेदि गूहदे थूलं ।
भयमयमायाहिदओ जिणवयणपरंमुहो होदि॥586॥
सुहुमं व बादरं वा जइ ण कहेज्ज विणएण स गुरूणं ।
आलोयणाए दोसो पंचमओ गुरुसयासे से॥587॥
रसपीदयं व कडयं अहवा कवडुक्कडं जहा कडयं ।
अहवा जदुपूरिदयं तधिमा सल्लुद्धरणसोधी॥588॥
जदि मूलगुणे उत्तरगुणे य कस्सइ विराहणा होज्ज ।
पढमे विदिए तदिए चउत्थए पंचमे च वदे॥589॥
को तस्स दिज्जइ तवो केण उवाएण वा हवदि सुद्धो ।
इय पच्छण्णं पुच्छदि पायच्छित्तं करिस्सत्ति॥590॥
इय पच्छण्णं पुच्छिय साधू जो कुणइ अप्पणो सुद्धिं ।
तो सो जिणेहिं वुत्तो छट्ठो आलोयणा दोसो॥591॥
धादोहवेज्ज अण्णो जदि अण्णम्मि जिमिदम्मि संतम्मि ।
तो परववदेसकदा सोधी अण्णं विसोधिज्ज॥592॥
तवसंजमम्मि अण्णेण कदे जदि सुग्गदिं लहदि अण्णो ।
तो परववदेसकदा सोधी सोधिज्ज अण्णंपि॥593॥
मयतण्हादो उदयं इच्छइ चंदपरिवेसणा कूरं ।
जो सो इच्छइ सोधी अकहंतो अप्पणो दोसे॥594॥
पक्खिय चाउम्मासिय संवच्छरिएसु सोधिकालेसु ।
बहुजणसद्दाउलए कहेदि दोसे जहिच्छाए॥595॥
तो दोसे कहेइ सगुरूणं ।
आलोचणाए दोसो सत्तमओ सो गुरुसयासे॥596॥
अरहट्टघडीसरिसी अहवा चुंदछुदोवमा होइ ।
भिण्णघडसरिच्छा वा इमा हु सल्लुद्धरणसोधी॥597॥
आयरियपादमूले हु उवगदो वंदिऊण तिविहेण ।
कोई आलोचेज्ज हु सव्वे दोसे जहावत्ते॥598॥
तो दंसणचरणाधारएहिं सुत्तत्थमुव्वहंतेहिं ।
पवयणकुसलेहिं जहारिहं तवो तेहिं से दिण्णो॥599॥
णवमम्मि य जं पुव्वे भणिदं कप्पे तहेव ववहारो ।
अंगेसु सेसएसु य पइण्णए चावि तं दिण्णं॥600॥
तेसिं असद्दहंतो आइरियाणं पुणो वि अण्णाणं ।
जइ पुच्छइ सो आलोयणाए दोसो हु अट्ठमओ॥601॥
पगुणो वणो ससल्लं जध पच्छा आदुरं ण तावेदि ।
बहुवेदणाहिं बहुसो तधिमा सल्लुद्धरणसोधी॥602॥
आगमदो जो बालो परियाएण व हवेज्ज जो बालो ।
तस्स सगं दुच्चरियं आलोचेदूण बालमदी॥603॥
आलोचिदं असेसं सव्वं एदं मएत्ति जाणादि ।
बालस्सलोचेंतो णवमो आलोचणा दोसो॥604॥
कूडहिरण्णं जह णिच्छएण दुज्जणकदा जहा मेत्ती ।
पच्छा होदि अपत्थं तधिमा सल्लुद्धरणसोधी॥605॥
पासत्थो पासत्थस्स अणुगदो दुक्कडं परिकहेइ ।
एसो वि मज्झसरिसो सव्वत्थवि दोससंचइओ॥606॥
जाणादि मज्झ एसो सुहसीलत्तं च सव्वदोसे य ।
तो एस मे ण दाहिदि पायच्छित्तं महल्लित्ति॥607॥
आलोचिदं असेसं सव्वं एदं मएत्ति जाणादि ।
सो पवयणपडिकुद्धो दसमो आलोचणा दोसो॥608॥
जह कोइ लोहिदकयं वत्थं धोवेज्ज लोहिदेणेव ।
ण य तं होदि विसुद्धं तधिमा सल्लुद्धरणसोधी॥609॥
पवयणणिण्हवयाणं जह दुक्कडपावयं करेंताणं ।
सिद्धिगमणमइदूरं तधिमा सल्लुद्धरणसोधी॥610॥
सो दस वि तदो दोसे भयमायामोसमाणलज्जाओ ।
णिज्जूहिय संसुद्धो करेदि आलोयणं विधिणा॥611॥
णट्टचलवलियगिहिभासमूगदद्दुरसरं च मोत्तूण ।
आलोचेदि विणीदो सम्मं गुरुणो अहिमुहत्थो॥612॥
पुढविदगागणिपवणे य बीयपत्तेयणंतकाए य ।
विगतिगचदुपंचिदियसत्तारम्भे अणेयविहे॥613॥
पिंडोवधिसेज्जाए गिहिमत्तणिसेज्जवाकुसे लिंगे ।
तेणिक्कराइभत्ते मेहूणपरिग्गहे मोसे॥614॥
णाणे दंसणतववीरिये य मणवयणकायजोगेहिं ।
कदकारिदेणुमोदे आदपरपओगकरणे य॥615॥
अद्धाण रोहगे जणवए य रादो दिवा सिवे ऊमे ।
दप्पादिसमावण्णे उद्धरदि कमं अभिंदंतो॥616॥
दप्पपमादआणाभोगआपगा आदुरे य तित्तिणिदा ।
संकिदसहसाकारे य भयपदोसे य मीमंसं॥617॥
अण्णाणणेहगारव अणप्पवसअलस उपधि सुमिणंते ।
पलिकुंचणं संसोधी करेंति वीसंतवे भेदे॥618॥
इय पयविभागियाए व ओधियाए व सल्लमुद्धरियं ।
सव्वगुणसोधिकखी गुरूवएसं समायरइ॥619॥
कदपावो वि मणुस्सो आलोयणणिंदओ1 गुरुसयासे ।
होदि अचिरेण लहुओ उरुहिय2भारोव्व भारवहो॥620॥
सुबहुस्सुदा विसंता जे मूढा सीलसंजमगुणेसु ।
ण उवेंति भावसुद्धिं ते दुक्खणिहेलणा होंति॥621॥
आलोयणं सुणित्ता तिक्खुत्तो भिक्खुणो उवायेण ।
जदि उज्जुगोत्ति णिज्जइ जहाकदं पट्ठवेदव्वं॥622॥
आदुरसल्ले मोसे मालागरराय कज्ज तिक्खुत्तो ।
आलोयणाए वक्काए उज्जुगाए य आहरणे॥623॥
पडिसेवणातिचारे जदि णो जंपदि जधाकमं सव्वे ।
ण करेंति तदो सुद्धिं आगमववहारिणो तस्स॥624॥
एत्थ दु उज्जुगभावा ववहरिदव्वा भवंति ते पुरिसा ।
संका परिहरिदव्वा सो से पट्ठाहि जहि विसुद्धा॥625॥
पडिसेवणादिचारे जदि आजंपदि जहाकमं सव्वे ।
कुव्वंति तहो सोधिं आगमववहारिणो तस्स॥626॥
सम्मं खवएणालोचिदम्मि छेदसुदजाणग गणी से ।
तो आगममीमंसं करेदि सुत्ते य अत्थे य॥627॥
पडिसेवादो हाणी वड्ढी वा होइ पावकम्मस्स ।
परिणामेण दु जीवस्स तत्थ तिव्वा व मंदा वा॥628॥
सावज्जसंकिलिट्ठो गालेइ गुणे णवं च आदियदि ।
पुव्वकदं व दढं सो दुग्गदिभवबंधणं कुणदि॥629॥
पडिसेवित्ता कोई पच्छत्तावेण डज्झमाणमणो ।
संवेगजणिदकरणो देसं घाएज्ज सव्वं वा॥630॥
तो णच्चा सुत्तविदू णालियधमगो व तस्स परिणामं ।
जावदिएण विसुज्झदि तावदियं देदि जिदकरणो॥631॥
आउव्वेदसमत्ती तिगिंछिदे मदिविसारदो वेज्जा ।
रोगादंकाभिहदं जह-णिरुजं आदुरं कुणइ॥632॥
एवं पवयणसारसुयपारगो सो चरित्तसोधीए ।
पायच्छित्तविदण्हू कुणइ विसुद्धं तयं खवयं॥633॥
एदारिसंमि थेरे असदि गणत्थे तहा उवज्झाए ।
होदि पवत्ती थेरो गणधरवसहो य जदणाए॥634॥
सो कदसामाचारी सोज्झं कट्टुं विधिणा गुरुसयासे ।
विहरदि सुविसुद्धप्पा अब्भुज्जदचरणगुणं करवी॥635॥
एवं वासारत्ते फासेदूण विविधं तवोकम्मं ।
संथारं पडिवज्जदि हेमंते सुहविहारम्मि॥636॥
सव्वपरियाइयगस्सय पडिक्कमित्तु गुरुणो णिओगेण ।
सव्वं समारुहित्ता गुणसंभारं पविहरिज्ज॥637॥

शैय्या

गंधव्वणट्टजट्टस्सचक्कजंतग्गिकम्मफरुसे य ।
णत्तियरजया पाडहिडोंवणडरायमग्गे य॥638॥
चारणकोट्टगकल्लालकरकचे पुप्फदयसमीपे य ।
एवंविधवसधीए होज्ज समाधीए वाधादो॥639॥
पंचेंदियप्पयारो मणसंखोभकरणो जहिं णत्थि ।
चिठ्ठदि तहिं तिगुत्तो ज्झाणेण सुहप्पवत्तेण॥640॥
उग्गमउप्पादणएसणाविसुद्धाए अकिरियाए हु ।
वसइ असंसत्ताए णिप्पाहुडियाए सेज्जाए॥641॥
सुहणिक्खवणपवेसणघणाओ अवियडअणंधयाराओ ।
दो तिण्णि वि सालाओ घेत्तव्वावो विसालाओ॥642॥
घणकुड्डे सकवाडे गामबहिं बालवुह्नगणजोग्गे ।
उज्जाणघरे गिरिकंदरे गुहाए व सुण्णहरे॥643॥
आगंतुघरादीसु वि कडएहिं य चिलिमिलीहिं कायव्वो ।
खवयस्सोच्छागारो धम्मसवणमंडवादी य॥644॥

संस्तर

पुढवीसिलामओ वा फलयमओ तणमओ य संथारो ।
होदि समाधिणिमित्तं उत्तरसिर तहव पुव्वसिरो॥645॥
अघसे समे असुसिरे अहिसुअविले य अप्पपाणे य ।
असिणिद्धे घणगुत्ते उज्जोवे भूमिसंथारो॥646॥
विद्धत्थो य अफुडिदो णिक्कंपो सव्वदो असंसत्तो ।
समपट्ठो उज्जोवे सिलामओ होदि संथारो॥647॥
भूमिसमरुंदलहुओ अकुडिल एगंगि अप्पपाणो य ।
अच्छिद्दो य अफुडिदो लण्हो वि य फलयसंथारो॥648॥
णिस्संधी य अपोल्लो णिरुवहदो समधिवास्सणिज्जंतु ।
सुहपडिलेहो मउओ तणसंथारो हवे चरिमो॥649॥
जुत्तो पमाणरइओ उभयकालपडिलेहणासुद्धो ।
विधिविहितो संथारो आरोहव्वो तिगुत्तेण॥650॥
णिसिदित्ता अप्पाणं सव्वगुणसमण्णिदंमि णिज्जवए ।
संथारम्मि णिसण्णो विहरदि सल्लेहणा विधिणा॥651॥

निर्यापक

पियधम्मा दढधम्मा संवेगावज्जभीरुणो धीरा ।
छंदण्हू पच्चइया पच्चक्खाणम्मि य विदण्हू॥652॥
कप्पाकप्पे कुसला समाधिकरणुज्जदा सुदरहस्सा ।
गीदत्था भयवंता अडदालीसं तु णिज्जवया॥653॥
आमासणपरिमासणचंकमणासयण णिसीदणे ठाणे ।
उव्वत्तणपरियत्तणपसारणा उंटणादीसु॥654॥
संजदकमेण खवयस्स देहकिरियासु णिच्चमाउत्ता ।
चदुरो समाधिकामा ओलग्गंता पडिचरंति॥655॥
भत्तित्थिराजजणवदकंदप्पत्थणडणट्टियकहाओ ।
वज्जित्ता विकहाओ अज्झप्पविराधणकरीओ॥656॥
अखलिदममिडिदमव्वाइठ्ठमणुच्चमविलंविदममंदं ।
कंतममिच्छामेलिदमणत्थहीणं अपुणरुत्तं॥657॥
णिद्धं मधुरं हिदयंगमं च पल्हादणिज्ज पत्थं च ।
चत्तारि जणा धम्मं कहंति णिच्चं विचित्तकहा॥658॥
खवयस्स कहेदव्वा दु सा कहा जं सुणित्तु सो खवओ ।
जहिदविसोत्तिगभावं गच्छदि संवेगणिव्वेगं॥659॥
आक्खेवणी य संवेगणी य णिव्वेयणी य खवयस्स ।
पावोग्गा होंति कहा ण कहा विक्खेवणी जोग्गा॥660॥
आक्खेवणी कहा सा विज्जाचरणमुवदिस्सदे जत्थ ।
ससभ1यपरसमयगदा कथा दु विक्खेवणी णाम॥661॥
संवेयणी पुण कहा णाणचरित्तं तववीरिय इह्निगदा ।
णिव्वेयणी पुण कहा सरीरभोगे भवोघे ये॥662॥
विक्खेवणी अणुरदस्स आउगं जदि हवेज्ज पक्खीणं ।
होज्ज असमाधिमरणं अप्पागमियस्स खवगस्स॥663॥
आगममाहप्पगओ विकहा विक्खेवणी अपाउग्गा ।
अब्भुज्जदम्मि मरणे तस्स वि एदं अणायदणं॥664॥
अब्भुज्जदंमि मरणे संथारत्थस्स चरमवेलाए ।
तिविहं पि कहंति कहं तिदंडपरिमोडया तम्हा॥665॥
जुत्तस्स तवधुराए अब्भुज्जदमरणवेणुसीसंमि ।
तह ते कहेंति धीरा जह सो आराहओ होदि॥666॥
चत्तारि जणा भत्तं उवकप्पेंति अगिलाए पाओग्गं ।
छंदियमवगददोसं अमाइणो लद्धिसंपण्णा॥667॥
चत्तारि जणा पाणयमुवकप्पंति अगिलाए पाओग्गं ।
छंदियमवगददोसं अमाइणो लद्धिसंपण्णा॥668॥
चत्तारि जणा रक्खंति दवियमुवकप्पियं तयं तेहिं ।
अगिलाए अप्पमत्ता खवयस्स समाधिमिच्छंति॥669॥
काइयमादी सव्वं चत्तारि पदिट्ठवंति खवयस्स ।
पडिलेहंति य उवधीकाले सेज्जुवधिसंथारं॥670॥
खवयस्स घरदुवारं सारक्खंति जणा चत्तारि ।
चत्तारि समोसरणदुवारं रक्खंति जदणाए॥671॥
जिदणिद्दा तल्लिच्छा रादौ जग्गंति तह य चत्तारि ।
चत्तारि गवेसंति खु खेत्ते देसप्पवत्तीओ॥672॥
वाहिं असद्दवडियं कहंति चउरो चदुव्विधकहाओ ।
ससमयपरसमयविदू परिसाए सा समोसदाए खु॥673॥
वादी चत्तारि जणा सीहाणुग तह अणेयसत्थविदू ।
धम्मकहयाण रक्खाहेदुं विहरंति परिसाए॥674॥
एवं महाणुभावा पग्गाहिदाए समाधिजदणाए ।
तं णिज्जवंति खवयं अडयालीसं हि णिज्जवया॥675॥
जो जारिसओ कालो भरदेरवदेसु होइ वासेसु ।
ते तारिसया तदिया चोद्दालीसं पि णिज्जवया॥676॥
एवं चदुरो चदुरो परिहावेदव्वगा य जदणाए ।
कालम्मि संकिलिट्ठंमि जाव चत्तारि साधेंति॥677॥
णिज्जावया य दोण्णि वि होंति जहण्णेण काल-संसयणा ।
एक्को णिज्जावयओ ण होइ कइया वि जिणसुत्ते॥678॥
कालाणुसारिणो दो भरहेरावदभवा जहण्णेण ।
णिज्जावया य जइणो घेतव्वा गुणमहल्ला दु ॥679॥
एगो जइ णिज्जवओ अप्पा चत्तो परोपवयणं च ।
वसणमसमाधिमरणं उड्डाहो दुग्गदी चावि॥680॥
खवगपडिजग्गणाए भिक्खग्गहणादिमकुणमाणेण ।
अप्पा चत्तो तव्विवरीदो खवगो हवदि चत्तो॥681॥
खवयस्स अप्पणो वा चाए चत्तो हु होइ जइधम्मो ।
णाणस्स य उच्छेदो पवयणचाओ कओ होदि॥682॥
चायम्मि कीरमाणे वसणं खवयस्स अप्पणो चावि ।
खवयस्स अप्पणो वा चायम्मि हवेज्ज असमाधि॥683॥
सेवेज्ज वा अकप्पं कुज्जा वा जायणाइ उड्डाहं ।
तण्हाछुधादिभग्गो खवओ सुण्णम्मि णिज्जवए॥684॥
असमाधिणा व कालं करिज्ज सो सुण्णगम्मि णिज्जवगे ।
गच्छेज्ज तओ खवओ दुग्गदिमसमाधिमरणेण॥685॥
सल्लेहणं सुणित्ता जुत्ताचारेण णिज्जवेज्जंतं ।
सव्वेहिं वि गंतव्वं जदीहिं इदरत्थ भयणिज्जं॥686॥
सल्लेहणाए मूलं जो वच्चइ तिव्वभत्तिराएण ।
भोत्तूण य देवसुहं सो पावदि उत्तमं ठाणं॥687॥
एगम्मि भवग्गहणे समाधिमरणेण जो मदो जीवो ।
ण हु सो हिंडदि बहुसो सत्तठ्ठभवे पमोत्तूण॥688॥
सोदूण उत्तमट्ठस्स साधणं तिव्वभत्तिसंजुत्तो ।
जदि णोवयादि का उत्तमट्ठमरणम्मि से भत्ती॥689॥
जस्स पुण उत्तमट्ठमरणम्मि भत्ती ण विज्जदे तस्स ।
किह उत्तमट्ठमरणं संपज्जदि मरणकालम्मि॥690॥
सद्दवदीणं पासं अल्लियदु असंवुडाण दादव्वं ।
तेसिं असंवुडगिराहिं होज्ज खवयस्स असमाधी॥691॥
भत्तादीणं तत्ती गीदत्थेहिं वि ण तत्थ कादव्वा ।
आलोयण वि हु पसत्थमेव कादव्विया तत्थ॥692॥
पच्चक्खाणपडिक्कमणोवदेसणिवओगतिविहवोसरणे ।
पट्ठवणापुच्छाए उवसंपण्णो पमाणं से॥693॥
तेल्लकसायादीहिं य बहुसो गंडूसया दु घेतव्वा ।
जिब्भाकण्णाण बलं होहिदि तुण्डं च से विसदं॥694॥

प्रकाशन

दव्वपयासमकिच्चा जइ कीरइ तस्स तिविहवोसरणं ।
कह्मिवि भत्तविसेसंमि उस्सुगो होज्ज सो खवओ॥695॥
तह्मा तिविहं वोसरिहिदित्ति उक्कस्सयाणि दव्वाणि ।
सोसित्ता पविआसि चरिमाहारं पयासेज्ज॥696॥
पासित्तु कोइ तादी तीरं पत्तस्सिमेहिं किं मेत्ति ।
वेरग्गमणुप्पत्तो संवेगपरायणो होदि॥697॥
आसादित्ता कोई तीरं पत्तस्सिमेहिं किं मेत्ति ।
वेरग्गमणुप्पत्तो संवेगपरायणो होदि॥698॥
देसं भोच्चा हा हा तीरं पत्तस्सिमेहिं किं मेत्ति ।
वेरग्गमणुप्पत्तो संवेगपरायणो होदि॥699॥
सव्वं भोच्चा धिद्धी तीरं पत्तस्सिमेहिं किं मेत्ति ।
वेरग्गमणुप्पत्तो संवेगपरायणो होदि ॥700॥

आहार की हानि

कोई तमादयित्ता मणुण्णरसवेदणाए संगिवद्धो ।
तं चेवणुबंधेज्ज हु सव्वं देसं च गिद्धीए॥701॥
तत्थ अवाओवायं दंसेदि विसेसदो उवदिसंतो ।
उद्धरिदु मणोसल्लं सुहुमं सण्णिव्ववेमाणो॥702॥
सुच्चा सल्लमणत्थं उद्धरदि असेसमप्पमादेण ।
वेरग्गमणुप्पत्तो संवेगपरायणो खवओ॥703॥
अणुसज्जमाणए पुण समाधिकामस्स सव्वमुवहरिय ।
एक्केक्कं हावेंतो ठवेदि पोराणमाहारे॥704॥
अणुपुव्वेण य ठविदे संवट्टेदूण सव्वमाहारं ।
पाणयपरिक्कमेण दु पच्छा भावेदि अप्पाणं॥705॥

प्रत्याख्यान

सच्छं बहलं लेवडमलेवडं च ससित्थयमसित्थं ।
छव्विहपाणयमेयं पाणयपरिकम्मपाओग्गं॥706॥
आयंबिलेण सिंभं खीयदि पित्तं च उवसमं जादि ।
वादस्स रक्खणठ्ठं एत्थ पयत्तं खु कादव्वं॥707॥
तो पाणएण परिभाविदस्स उदरमलसोधणित्थाए ।
मधुरं पज्जेदव्वो मंदं च विरेयणं खवओ॥708॥
आणाहवत्तियादीहिं वा वि कादव्वमुदरसोधणयं ।
वेदणमुप्पादेज्ज हु करिसं अच्छंतयं उदरे॥709॥
जावज्जीवं सव्वाहारं तिविहं च वोसरिहिदित्ति ।
णिज्जवओ आयरिओ संघस्स णिवेदणं कुज्जा॥710॥
खामेदि तुह्म खवओत्ति कुंचओ तस्स चेव खवगस्स ।
दावेदव्वो णेदूण सव्वसंघस्स वसधीसु॥711॥
आराधणपत्तीयं खवयस्स व णिरुवसग्गपत्तीयं ।
काओसग्गो संघेण होइ सव्वेण कादव्वो॥712॥
खवयं पच्चक्खावेदि तदो सव्वं च चदुविधाहारं ।
संघसमवायमज्झे सागारं गुरुणिओगेण॥713॥
अहवा समाधिहेदुं कायव्वो पाणयस्स आहारो ।
तो पाणयंपि पच्छा वोसरिदव्वं जहाकाले॥714॥
जं पाणयपरियम्मम्मि पाणयं छव्विहं समक्खादं ।
तं से ताहे कप्पदि तिविहाहारस्स वोसरणे॥715॥

क्षामण

तो आयरियउवज्झायसिस्ससाधम्मिगे कुलगणे य ।
जो होज्जकसाओ स सव्वं तिविहेण खामेदि॥716॥
अब्भहिदजादहासो मत्थम्मि कदंजली कदपणामो ।
खामेइ सव्वसंघं संवेगं संजणेमाणो॥717॥
मणवयणकायजोगेहिं पुरा-कदकारिदे अणुमदे वा ।
सव्वे अवराधपदे एस खमावेमि णिस्सल्लो॥718॥
अम्मापिदुसरिसो मे खमहु खु जगसीयलो जगाधारो ।
अहमवि खमामि सुद्धो गुणसंघायस्स संघस्स॥719॥

क्षपण

संघो गुणसंघाओ संघो य विमोचओ य कम्माणं ।
दंसणणाणचरित्ते संघायंतो हवे संघो॥720॥
इय खामिय वेरग्गं अणुत्तरं तवसमाधिमारूढो ।
पप्फोडंतो विहरदि बहुभवबाधाकरं कम्मं॥721॥
वट्टति अपरिदंता दिवा य रादो य सव्वपरियम्मे ।
पडिचरया गुणहरया कम्मरयं णिज्जरेमाणा॥722॥
जं बद्धमसंखेज्जाहिं रयं भवसदसहस्सकोडीहिं ।
सम्मत्तुप्पत्तीए खवेइ तं एयसमयेण॥723॥
एयसमएण विधुणदि उवउत्तो बहुभवज्ज्यिं कम्मं ।
अण्णयरम्मि य जोग्गे पच्चक्खाणे विसेसेण॥724॥
एवं पडिक्कमणाए काओसग्गे य विणयसज्झाए ।
अणुपेहासु य जुत्तो संथारगओ धुणदि कम्मं॥725॥

अनुशिष्टि

णिज्जवया आयरिया संथारत्थस्स दिंति अणुसिट्ठिं ।
संवेगं णिव्वेगं जणंतयं कण्णजावं से॥726॥
णिस्सल्लो कदसुद्धी विज्जावच्चकरवसधिसंथारं ।
उवधिं च सोधइत्ता सल्लेहण भो कुण इदाणिं॥727॥
मिच्छत्तस्स य वमणं सम्मत्ते भावणा परा भत्ती ।
भावणमोक्काररदिं णाणुवजुत्ता सदा कुणदु॥728॥
पंचमहव्वयरक्खा कोहचउक्कस्स णिग्गहं परमं ।
दुद्दंतिंदियविजयं दुविहतवे उज्जमं कुणदि॥729॥
संसारमूलहेदुं मिच्छत्तं सव्वधा विवज्जेहि ।
बुद्धिं गुणण्णिदं पि हु मिच्छत्तं मोहिदं कुणदि॥730॥
परिहर तं मिच्छत्तं सम्मत्ताराहणाए दढचित्तो ।
होदि णमोक्कारम्मि य णाणे वदभावणासु धिया॥731॥
मयतण्हियाओ उदयत्ति मया मण्णंति जह सतण्हयगा ।
सब्भूदंति असब्भूदं तध मण्णंति मोहेण॥732॥
मिच्छत्तमोहणादो धत्तूरयमोहणं वरं होदि ।
वह्नेदि जम्ममरणं दंसणमोहो दु ण दु इदरं॥733॥
जीवो अणादिकालं पयत्तमिच्छत्तभाविदो संतो ।
ण रमेज्ज हु सम्मत्ते एत्थ पयत्तं ख कादव्वं॥734॥
अग्गिविसकिण्हसप्पादियाणि दोसं ण तं करेज्जण्हू ।
जं कुणदि महादोसं तिव्वं जीवस्स मिच्छत्तं॥735॥
अग्गिविसकिण्हसप्पादियाणि दोसं करंति एयभवे ।
मिच्छत्तं पुण दोसं करेदि भवकोडिकोडीसु॥736॥
मिच्छत्तसल्लविद्धा तिव्वाओ वेदणाओ वेदंति ।
विसलित्तकंडविद्धा जह पुरिसा णिप्पडीकारा॥737॥
अच्छीणि संघसिरिणो मिच्छत्तणिकाचणेण पडिदाइं ।
कालगदो वि य संतो जादो सो दीहसंसारे॥738॥
कडुगम्मि अणिव्वलिदम्मि दुद्धिए कडुगमेव जह खीरं ।
होदि णिहिदं तु णिव्वलियम्मि य मधुरं सुगंधं च॥739॥
तह मिच्छत्तकडुगिदे जीवे तवणाणचरणविरियाणि ।
णसंति वंतमिच्छत्तम्मि य सफलाणि जायंति॥740॥
मा कासि तं पमादं सम्मत्ते सव्वदुक्खणासयरे ।
सम्मत्तं खु पदिट्ठा णाणचरणवीरियतवाणं॥741॥
णगरस्स जह दुवारं मुहस्स चक्खू तरुस्स जह मूलं ।
जह जाण सुसम्मत्तं णाणचरणवीरियतवाणं॥742॥
भावाणुरागपेमाणुरागमज्जाणुरागरत्तो वा ।
धम्माणुरागरत्तो य होहि जिणसासणे णिच्चं॥743॥
दंसणभट्टो भट्टो दंसण भट्टस्स णथि णिव्वाणं ।
सिज्झंति चरियभट्टा दंसणभट्टा ण सिज्झंति॥744॥
दंसणभट्टो भट्टो ण हु भट्टो होइ चरणभट्टो हु ।
दंसणममुयंतस्स हु परिवडणं णत्थि संसारे॥745॥
सुद्धे सम्मत्ते अविरदो वि अज्जेदि तित्थयरणामं ।
जादो दु सेणिगो आगमेसिं अरुहो अविरदो वि॥746॥
सम्मद्दंसणरयणं णग्घदि ससुरासुरो लोओ ।
सम्मत्तस्स य लंभे तेलोक्कस्स य हवेज्ज जो लंभो॥747॥
कल्लाणपरंपरयं लहंति जीवा विसुद्धसम्मत्ता ।
सम्मद्दंसणलंभो वरं खु तेलोक्कलंभादो॥748॥
लद्धूण वि तेलोक्कं परिवडदि हु परिमिदेण कालेण ।
लद्धूण य सम्मत्तं अक्खयसोक्खं हवदि मोक्खं॥749॥
अरहंतसिद्धचेदियपवयण - आयरियसव्वसाहूसु ।
तिव्वं करेहि भत्ती णिव्विदिगिंच्छेण भावेण॥750॥
संवेगजणिदकरणा णिस्सल्ला मंदरोव्व णिक्कंपा ।
जस्स दढा जिणभत्ती तस्स भवं णत्थि संसारे॥751॥
एया वि सा समत्था जिणभत्ती दुग्गइं णिवारेण ।
पुण्णाणि य पूरेदुं आसिद्धिपरंपरसुहाणं॥752॥
तह सिद्धचेदिए पवयणे य आइरियसव्वसाधूसु ।
भत्ती होदि समत्था संसारुच्छेदणे तिव्वा॥753॥
विज्जा वि भत्तिवंतस्स सिद्धिमुवयादि होदि सफला य ।
किह पुण णिव्वुदिवीजं सिज्झहिदि अभत्तिमंतस्स॥754॥
तेसिं आराधणणायगाण ण करिज्ज जो णरो भत्तिं ।
धत्तिं पि संजमंतो सालिं सो ऊसरे ववदि॥755॥
बीएण विणा सस्सं इच्छदि सो वासमब्भएण विणा ।
आराधणमिच्छंतो आराधणभत्तिमकरंतो॥756॥
विधिणा कदस्स सस्सस्स जहा णिप्पादयं हवदि वासं ।
तह अरहादिगभत्ती णाणचरणदंसणतवाणं॥757॥
वंदणभत्तीमेत्तेण मिहिलाहिओ य पउमरहो ।
देविंदपाडिहेरं पत्तो जादो गणधरो य॥758॥
आराधणापुरस्सरमणण्णहिदओ विसुद्धलेस्साओ ।
संसारस्स खयकरं मा मोचीओ णमोक्कारं॥759॥
मणसा गुणपरिणामो वाचा गुणभासणं च पंचण्हं ।
काएण संपणामो एस पयत्थो णमोक्कारो॥760॥
अरहंतणमोक्कारो एक्को वि हविज्ज जो मरणकाले ।
सो जिणवयणे दिट्ठो संसारुच्छेदणसमत्थो॥761॥
जो भावणमोक्कारेण विणा सम्मत्तणाणचरणतवा ।
ण हु ते होंति समत्था संसारुच्छेदणं कादुं॥762॥
चदुरंगाए सेणाए णायगो जह पवत्तओ होदि ।
तह भावणमोक्कारो मरणे तवणाणचरणाणं॥763॥
आराधणापडायं गेण्हंतस्स हु करो णमोक्कारो ।
मल्लस्स जयपडायं जह हत्थो घेत्तुकामस्स॥764॥
अण्णाणी वि य गोवो आराधित्ता मदो णमोक्कारं ।
चम्पाए सेट्ठिकुले जादो पत्तो य सामण्णं॥765॥
णाणोवओगरहिदेण ण सक्को चित्तणिग्गहो काउं ।
णाणं अंकुसभूदं मत्तस्स हु चित्तहत्थिस्स॥766॥
विज्जा जहा पिसायं सुट्ठुवउत्ता करेदि पुरिसवसं ।
णाणं हिदयपिसायं सुट्ठुवउत्तं करेदि पुरिसवसं॥767॥
उवसमइ किण्हसप्पो जह मंतेण विधिणा पउत्तेण ।
तह हिदयकिण्हसप्पो सुट्ठुवजुत्तेण णाणेण॥768॥
आरण्णवो वि मत्तो हत्थी णियमिज्जदे वरत्ताए ।
जह तह णियमिज्जदि सो णाणवरत्ताए मणहत्थी॥769॥
जह मक्कडओ खणमवि मज्झत्थो अच्छिदुं ण सक्केइ ।
तह खणमवि मज्झत्थो विसएहिं विणा ण होदि मणो॥770॥
तह्मा सो उड्डहणो मणमक्कडओ जिणोवएसेण ।
रामदेव्वो णियदं तो सो दोसं ण काहिदि से॥771॥
तह्मा णाणुवओगो खवयस्स विसेसदो सदा भणिदो ।
जह विंधणोवओगो चंदयवेज्झं करंतस्स॥772॥
णाणपदीओ पज्जलइ जस्स हियए विसुद्धलेस्सस्स ।
जिणदिट्ठमोक्खमग्गे पणासणभयं ण तस्सत्थि॥773॥
णाणुज्जोवो जोवो णाणुज्जोवस्स णत्थि पडिघादो ।
दीवेइ खेत्तमप्पं सूरो णाणं जगमसेसं॥774॥
णाणं पयासओ सो वओ तवो संजमो य गुत्तियरो ।
तिण्हंपि समाओगे मोक्खो जिणसासणे दिट्ठो॥775॥
णाणं करणविहूणं लिंगग्गहणं च दंसणविहूणं ।
संजमहीणो य तवो जो कुणदि णिरत्थयं कुणदि॥776॥
णाणुज्जोएण विणा जो इच्छदि मोक्खमग्गमुवगंतुं ।
गंतु कडिल्लमिच्छदि अंधलओ अंधयारम्मि॥777॥
जइदा खंडसिलोगेण जमो मरणा दु फेडिदो राया ।
पत्तो य सुसामण्णं किं पुण जिणउत्तसुत्तेण॥778॥
दढसुप्पो सूलदहो पंचणमोक्कारमेत्त सुदणाणे ।
उवजुत्तो कालगदो देवो जावो महह्नीओ॥779॥
ण य तम्मि देसयाले सव्वो वारसविधो सुदक्खंधो ।
सत्तो अणुचिंतेदुं बलिणा वि समत्थचित्तेण॥780॥
एक्कम्मि वि जम्मि पदे संवेगं वीदरागमग्गम्मि ।
गच्छदि णरो अभिक्खं तं मरणंते ण मोत्तव्वं॥781॥
परिहर छज्जीवणिकायवधं मणवयणकायजोएहिं ।
जावज्जीवं कदकारिदाणुमोदेहिं उवजुत्तो॥782॥
जह ते ण पियं दुक्खं तहेव तेसिं पि जाण जीवाणं ।
एवं णच्चा अप्पोवमिवो जीवेसु होदि सदा॥783॥
तण्हाछुहादिपरिदाविदो वि जीवाण घादणं किच्चा ।
पडियरं कादुंजे मा तं चिंतेसु लभसु सुदिं॥784॥
रदि अरदिहरिसभयउस्सुगत्तदीणत्तणादिजुत्तो वि ।
भोगपरिभोगहेदुं मा हु विचिंतेहि जीववहं॥785॥
महुकरिसमज्जियमहुं व संजमो थोवथोवसंगलियं ।
तेलोक्कसव्वसारं णो वा पूरेहि मा जहसु॥786॥
दुक्खेण लभदि माणुस्सजादिमदिमदिसवणदंसणचरित्तं ।
दुक्खज्जियसामण्णं मा जहसु तणं व अगणंतो॥787॥
तेलोक्कजीविदादो वरेहि एक्कदरगत्ति देवेहिं ।
भणिदो को तेलोक्कं वरिज्ज संजीविदं मुच्चा॥788॥
जं एवं तेलोक्कं णग्घदि सव्वस्स जीविदं तह्मा ।
जीविदघादो जीवस्स होदि तेलोक्कघादसमो॥789॥
णत्थि अणूदो अप्पं आयासादो अणूणयं णत्थि ।
जह तह जाण महल्लं ण वयमहिंसासमं णत्थि॥790॥
जह पव्वदेसु मेरू उच्चाओ होइ सव्वलोयम्मि ।
तह जाणसु उच्चायं सीलेसु वदेसु य अहिंसा॥791॥
सव्वो वि जहायासे लोगो भूमीए सव्वदीउदधी ।
तह जाण अहिंसाए वदगुणसीलाणि तिट्ठंति॥792॥
कुव्वंतस्स वि जत्तं तुंबेण विणा ण ठंति जह अरया ।
अरएहिं विणा य जहा णट्ठं णेमी दु चक्कस्स॥793॥
तह जाण अहिंसाए विणा ण सीलाणि ठंति सव्वाणि ।
तिस्सेव रक्खणट्ठं सीलाणि वदीव सस्सस्स॥794॥
सीलं वदं गुणो वा णाणं णिस्संगदा सुहच्चाओ ।
जीवो हिंसंतस्स हु सव्वे वि णिरत्थया होंति॥795॥
सव्वेसिमासमाणं हिदयं गब्भो वसव्वसत्थाणं ।
सव्वेसिं वदगुणाणं पिंडो सारो अहिंसा हु॥796॥
जम्हा असच्चवयणादिएहि दुक्खं परस्स होदित्ति ।
तप्परिहारो तह्मा सव्वे वि गुणा अहिंसाए॥797॥
गोबंभणित्थिवधमेत्तिणियत्ति जदि हवे परमधम्मो ।
परमो धम्मो किह सो ण होइ जा सव्वभूददया॥798॥
सव्वे वि य संबंधा पत्ता सव्वेण सव्वजीवेहिं ।
तो भारंतो जीवो संबंधी चेव मारेइ॥799॥
जीववहो अप्पवहो जीवदया होइ अप्पणो हु दया ।
विसकंटओव्व हिंसा परिहरिदव्वा तदो होदि॥800॥
मारणसीलो कुणदि हु जीवाणं रक्खसुव्व उव्वेगं ।
संबंधिणो वि ण य विस्सम्भं मारिंतए जंति॥801॥
वधबंधरोधधणहरणजादणाओ य वेरमिह चेव ।
णिव्विसयमभोजित्तं जीवे मारंतगो लभदि॥802॥
कुद्धो परं वधित्ता सयंपि कालेण मारइज्जंते ।
हदघादयाण णत्थि विसेसो मुत्तूणं तं कालं॥803॥
अप्पाउगरोगिदयाविरूवदाविगलदा अवलदा य ।
दुम्मेहवण्णरसगंधदाय स होइ परलोए॥804॥
मारेदि एयमवि जो जीवं सो बहुसु जम्मकोडीसु ।
अवसो मारिज्जंतो मरदि बिधाणेहिं बहुएहिं॥805॥
जावइयाइं दुक्खाइं होंति लोयम्मि चदुगदिदाइं ।
सव्वाणि ताणि हिंसाफलाणि जीवस्स जाणाहि॥806॥
हिंसादो अविरमणं वहपरिणामो य होइ हिंसा हु ।
तम्हा पमत्तजोगे पाणव्ववरोवओ णिच्चं॥807॥
रागी अथवा द्वषिी या माहिी प्राणी जाि करें प्रयागि ।
उसमें हिंसा हातिी है इसेलए उन्हें हिंसक जानाि॥808॥
आत्मा ही है हिंसा और अहिंसा, कहा ेजनागम में ।
अप्रमत्त जाि वही अहिंसक जाि प्रमत्त वह हिंसक है॥809॥
जीव मरें या नहीं मरि रि हिंसा कि पिरणामों सि ।
बँधता है यह जीव, बन्ध का सार कहा है ेनश्चय सि॥810॥
कमाब का क्षय करनि हतिु ज्ञानी उद्यम करति हैं ।
हिंसा में नहिं उद्यम करति वि अप्रमत्त अहिंसक हैं॥811॥
बाह्य वस्तु कि यागि मात्र सि शुद्ध जीव काि बन्ध कहें ।
वायु ओद का वध हानिि सि नहीं अहिंसक कािई रहि॥812॥
पादोसिय अधिकरणिय कायिय परिदावणादिवादाए ।
एदे पंचपओगा किरियाओ होंति हिंसाओ॥813॥
तिहिं चदुहिं पंचहिं वा कमेण हिंसा समप्पदि हु ताहिं ।
बंधो वि सया सरिसो जइ सरिसो काइयपदोसो॥814॥
बीस पल तिण्णि मोदय पण्णरह पला तहेव चत्तारि ।
वारह पलिया पंच दु तेसिं पि समो हवे बंधो॥815॥
जीवगदमजीवगदं समासदो होदि दुविहमधिकरणं ।
अट्ठुत्तरसयभेदं पढमं विदियं चदुब्भेदं॥816॥
संरंभसमारंभारंभं जोगेहिं तह कसाएहिं ।
कदकारिदाणुमोदेहिं तहा गुणिदा पढमभेदा॥817॥
संकल्िों काि संरम्भ कहें, अरु सभारम्भ संताि प्रदान ।
उद्यम करना आरम्भ कहा, नष्ट करें ेवशुद्ध व्रत जान॥818॥
णिक्खेवो णिव्वत्ति तहा य संजोयणा णिसग्गो य ।
कमसो चदु-दुग-दुग-तिय भेदा होंति हु विदीयस्स॥819॥
सहसाणाभोगिय दुप्पमज्जिद अपच्चवेक्खणिक्खेवो ।
देहो व दुप्पउत्तो तहोवकरणं च णिव्वत्ति॥820॥
संजोयणमुवकरणाणं च तहा पाणभोयणाणं ।
दुट्ठणिसिट्ठा मणवचिकाया भेदा णिसग्गस्स॥821॥
जं जीवणिकायवहेण विणा इंदियकयं सुहं णत्थि ।
तम्हि सुहे णिस्संगो तम्हा सो रक्खदि अहिंसा॥822॥
जीवो कसायबहुलो संतो जीवाण घायणं कुणइ ।
सो जीववहं परिहरदु सया जो णिज्जियकसाओ॥823॥
आदाणे णिक्खेवे वोसरणे ठाणगमणसयणेसु ।
सव्वत्थ अप्पमत्तो दयावरो होदु हु अहिंसा ॥824॥
काएसु णिरारंभे फासुगभेजिम्मि णाणहिदयम्मि ।
मणवयणकायगुत्तिम्मि होइ सयला अहिंसा हु॥825॥
आरंभे जीववहो अप्पासुगसेवणे य अणुमोदो ।
आरंभादीसु मणो णाणरदीए विणा चरइ॥826॥
तम्हा इहपरलोए दुक्खाणि सदा अणिच्छमाणेण ।
उवओगो कायव्वो जीवदयाए सया मुणिणो॥827॥
पाणो वि पाडिहेरं पत्तो छूढो वि सुं सुमारहदे ।
एगेण एक्कदिवसक्कदेण हिंसावदगुणेण॥828॥
परिहर असंतवयणं सव्वं पि चदुव्विधं पयत्तेण ।
धत्तं पि संजमिंतो भासादोसेण लिप्पदि हु॥829॥
पढमं असंतवयणं संभूदत्थस्स होदि पडिसेहो ।
णत्थि णरस्स अकाले मच्चुत्ति जधेवमादीयं॥830॥
अहवा सयबुद्धीए पडिसेधो खेत्तकालभावेहिं ।
अविचारिय णत्थि इहं घडोत्ति जह एवमादीयं॥831॥
जं असभूदुब्भावणमेदं विदियं असंतवयणं तु ।
अत्थि सुराणमकाले मच्चुत्ति जहेवमादीयं॥832॥
अहवा जं उब्भावेदि असंतं खेत्तकालभावेहिं ।
अविधारिय अत्थि इहं घडोत्ति जह एवमादीयं॥833॥
तदियं असंतवयणं संतं जं कुणदि अण्णजादीगं ।
अविचारित्ता गोणं अस्सोत्ति जहेवमादीयं॥834॥
जं वा गरहिदवयणं जं वा सावज्जसंजुदं वयणं ।
जं वा अप्पियवयणं असत्तवयणं चउत्थं च॥835॥
कक्कस्सवयणं णिट्ठुरवयणं पेसुण्णहासवयणं च ।
जं किंचि विप्पलावं गरहिदवयणं समासेण॥836॥
जत्तो पाणवधादी दोसा जायंति सावज्जवयणं च ।
अविचारित्ता थेणं थेणत्ति जहेवमादीयं॥837॥
परुसं कडुयं वयणं वेर कलह च जं भयं कुणइ ।
उत्तासणं च हीलणमप्पियवयणं समासेण॥838॥
हासभयलोहकोहप्पदोसादीहिं तु मे पयत्तेण ।
एवं असंतवयणं परिहरिदव्वं विसेसेण॥839॥
तव्विवरीदं सव्वं कज्जे काले मिदं सविसए य ।
भत्तादिकहारहियं भणाहि तं चेव सुयणाहि॥840॥
जलचंदणससिमुत्ताचंदमणी तह णरस्स विव्वाणं ।
ण करंति कुणइ जह अत्थज्जुयं हिदमधुरमिदवयणं॥841॥
अण्णस्स अप्पणो वा वि धम्मिए विद्दवंतए कज्जे ।
जं अपुच्छिज्जंतो अण्णेहिं य पुच्छिओ जंप॥842॥
सच्चं वदेति रिसओ रिसीहिं विहिदा उ सव्व विज्जाओ ।
मिच्छस्स वि सिज्झंति य विज्जाओ सच्चवादिस्स॥843॥
ण डहदि अग्गी सच्चेण णरं जलं च तं ण बुड्डेिइ ।
सच्चबलियं खु पुरिसं ण वहदि तिक्खा गिरिणदी वि॥844॥
सच्चेण देवदावो णवंति पुरिसस्स होंति य वसम्मि ।
सच्चेण य गहगहिदं मोएइ करेंति रक्खं च॥845॥
माया व होइ विस्सस्सणिज्ज पुज्जे गुरुव्व लोगस्स ।
पुरिसो हु सच्चवादी होदि हु सणियल्लओव्व पिओ॥846॥
सच्चं अवगददोसं वुत्तूण जणस्स मज्झयारम्मि ।
पीदिं पावदि परमं जसं च जगविस्सुदं लहइ॥847॥
सच्चम्मि तवो सच्चम्मि संजमो तह वसे सया वि गुणा ।
सच्चं णिबंधणं हि य गुणाणमुदधीव मच्छाणं॥848॥
सच्चेण जगे होदि पमाणं अण्णो गुणो जदि वि से णत्थि ।
अदिसंजदो य मोसे ण होदि पुरिसेसु तणलहुओ॥849॥
होदु सिहंडी व जडी मुंडो वा णग्गओ व चीवरधरो ।
जदि भणदि अलियवयणं विलंवणा तस्स सा सव्वा॥850॥
जह परमण्णस्स विसं विणासयं जेह व जोव्वणस्स जरा ।
तह जाण अहिंसादी गुणाण य विणासयमसच्चं॥851॥
मादाए वि य वेसो पुरिसो अलिएण होइ इक्केण ।
किं पुण अवसेसाणं ण होइ अलिएण सत्तुव्व॥852॥
अलियं स किं पि भणिदं घादं कुणदि बहुगाण सव्वाणं ।
अदिसंकिदो य सयमवि होदि अलियभासणो पुरिसो॥853॥
अप्पच्चओ अकित्ती भंभारदिकलहवेरभयसोगा ।
वधबंधभेदणाणा सव्वे मोसम्मि सण्णिहिदा॥854॥
पापस्सासवदारं असच्चवयणं भणंति हु जिणिंदा ।
हिदएण अपावो वि हु मोसेण गदो वसू णिरयं॥855॥
परलोगम्मि वि दोस्सा ते चेव हवंति अलियवादिस्स ।
मोसादीए दोसे जत्तेण वि परिहरंतस्स॥856॥
इहलोइय परलोइय दोसा जे होंति अलियवयणस्स ।
कक्कसवयणादीण वि दोसा ते चेव णादव्वा॥857॥
एदेसिं दोसाणं मुक्को होदि अलिआदि वविदोसे ।
परिहरमाणो साधू तव्विवरीदे य लभदि गुणे॥858॥
मा कुणसु तुमं बुद्धिं बहुमप्पं वा परादियं घेत्तंु ।
दंतंतरसोधणयं कलिंवमेत्तं पि अविदिण्णं॥859॥
जह मक्कडओ धादो वि फलं दट्ठूण लोहिदं तस्स ।
दूरत्थस्स वि डेवदि घित्तूण वि जइ वि छंडेदि॥860॥
एवं जं जं पस्सदि दव्वं अहिलसदिं पाविदुं तं तं ।
सव्वजगेण वि जीवो लोभाइट्ठो ण तिप्पेदि॥861॥
जह मारुवो पवट्टइ खणेण वित्थरइ अब्भयं च जहा ।
जीवस्स तहा लोभो मंदो वि खणेण वित्थरइ॥862॥
लोभे च वह्निदे पुण कज्जाकज्जं णरो ण चिंतेदि ।
तो अप्पणो वि मरणं अगणिंतो साहसं कुणदि॥863॥
सव्वो उवहिदबुद्धि पुरिसो अत्थे हिदे य सव्वो वि ।
सत्तिप्पहारविद्धो व होदि हिदयम्मि अदिदुहिदो॥864॥
अत्थम्मि हिदे पुरिसो उम्मत्तो विगयचेयणो होदि ।
मरदि व हक्कारकिदो अत्थो जीवं खु पुरिसस्स॥865॥
अडईगिरिदरिसागरजुद्धाणि अडंति अत्थलोभादो ।
पियबंध वेवि जीवं पि णरा पयहंति धणहेदुं॥866॥
अत्थे संतम्मि सुहं जीवदि सकलत्तपुत्तसंबंधी ।
अत्थं हरमाणेण य हिदं हवदि जीविदं तेसिं॥867॥
चोरस्स णत्थि हियए दया च लज्जा दमो व विस्सासो ।
चोरस्स अत्थहेदुं णत्थि य कादव्वयं किं पि॥868॥
लोगम्मि अत्थि पक्खो अवरद्धंतस्स अण्णमवराधं ।
णियलोया विपक्खे ण होंति चोरिक्कसीलस्स॥869॥
अण्णं अवरज्झंतस्स दिंति णियये घरम्मि आवासं ।
माया वि य ओगासं ण देह चोरिक्कसीलस्स॥870॥
परदव्वहरणमेदं आसवदारं खु वेंति पावस्स ।
सोगरियवाहपरदारएहिं चोरो हु पापदरो॥871॥
सयणं मित्तं आसयमल्लीणं पि य महल्लए दोसे ।
पाडेदि चोरियाए अयसे दुक्खम्मि य महल्ले॥872॥
बंधवधजादणाओ छायाघादपरिभवभयं सोयं ।
पावदि चोरो सयमवि मरणं सव्वस्सहरणं वा॥873॥
णिच्चं दिवा य रत्तिं च संकमाणो ण णिद्दमुवलभदि ।
तेणं तओ समंता उव्विग्गमओ य पिच्छंतो॥874॥
उंदुरकंदपि सद्दं सुच्चा परिवेवमाणसव्वंगो ।
सहसासमुत्थिदभओ उव्विग्गो धावदि खलंतो॥875॥
धत्तिं पि संजमंतो घेत्तूण किलिंदमेत्तमविदिण्णं ।
होदि हु तणं व लहुओ अप्पच्चइओ य चोरो व्व॥876॥
परलोगम्मि य चोरो करेदि णिरयम्मि अप्पणो बसदिं ।
तिव्वाओ वेदणाओ अणुभवदि हि तत्थ सुचिरंपि॥877॥
तिरियगदीए वि तहा चोरी पाउणदि तिव्वदुक्खाणि ।
पाएण णीयजोणीसु चेव संसरइ सुचिरंपि॥878॥
माणुसभवे वि अत्था हिदा व तस्स णस्संति ।
ण य से धणमुवचीयदि सयं च ओलट्टदि धणादो॥879॥
परदव्वहरणबुद्धी सिरिभूदी णयरमज्झयारम्मि ।
होदूण हदो पहदो पत्तो सो दीहसंसारं॥880॥
एदे सव्वे दोसा ण होंति परदव्वहरणविरदस्स ।
तव्विवरीदा य गुणा होंति सदा दत्तभोइस्स॥881॥
देविंदरायगहवइदेवदसाहम्मि उग्गहं तम्हा ।
उग्गहविहिणा दिण्णं गेण्हसु सामण्णसाहणयं॥882॥
रक्खाहि बंभचेरं अब्बंभं दसविधं तु वज्जित्ता ।
णिच्चं पि अप्पमत्तो पंचविधे इत्थिवेरग्गे॥883॥
जीवो बम्भा जीवम्मि चेव चरिया हविज्ज जा जदिणो ।
तं जाण बंभचेरं विमुक्कपरदेहतित्तिस्स॥884॥
इत्थिविसयाभिलासो वत्थिविमोक्खो य पणिदरससेवा ।
संसत्तदव्वसेवा तदिंदियालोयणं चेव॥885॥
सक्कारो संकारो अदीदसुमरणमणागदभिलासे ।
इठ्ठविसयसेवा वि य अब्बंभं दसविहं एदं॥886॥
एवं विसग्गिभूदं अब्बंभं दसविहंपि णादव्वं ।
आवादे मधुरम्मिव होदि विवागे य कडुयदरं॥887॥
कामकदा इत्थिकदा दोसा असुचित्तबड्ढसेवा य ।
संसग्गीदोसा वि य करंति इत्थीसु वेरग्गं॥888॥
जावइया किर दोसा इहपरलोए दुहावहा होंति ।
सव्वे वि आवहदि ते मेहुणसण्णा मणुस्सस्स॥889॥
सोयदि विलपदि परितप्पदी य कामादुरो विसीयदि य ।
रत्तिदिवा य णिद्दं ण लहदि पज्झादि बिमणो य॥890॥
सयणे जणे य सयणासणे य गामे घरे व रण्णे वा ।
कामपिसायग्गहिदो ण रमदि य तह भोयणादीसु॥891॥
कामादुरस्स गच्छदि खणो वि संवच्छरो व पुरिसस्स ।
सीदंति य अंगाइं होदि अ उक्कंठिओ पुरिसाो॥892॥
पाणिदलधरिदगंडो बहुसो चिंतेदि किंपि दीणमुहो ।
सीदे वि णिवाइज्जइ बेवदि य अकारणे अंगं॥893॥
कामुम्मत्तो संतो अंतो डज्झदि य कामचिंताए ।
पीदो व कलकलो सो रदग्गिजाले जलंतम्मि॥894॥
कामदुरो णरो पुरा कामिज्जंते जण्णे हु अलहंतो ।
धत्तदि मरिदुं बहुधा मरुप्पवादादिकरणेहिं॥895॥
संकप्पंडयजादेण रागदोसचलजमल जीहेण ।
विसयबिलवासिणा रदिमुहेण चिंतादिरोसेण॥896॥
कामभुजगेण दट्टा लज्जाणिम्मोगदप्पदाढेण ।
णासंति णरा अवसा अणेयदुक्खावहविसेण॥897॥
आसीविसेण अवरुद्धस्स विवेगा हवंति सत्तेव ।
दस होंति पुणो वेगा कामभुअंगावरुद्धस्स॥898॥
पढमे सोयदि वेगे दट्ठुं तं इच्छदे विदियवेगे ।
णिस्सदि तदियवेगे आरोहदि जरो चउत्थम्मि॥899॥
डज्झदि पंचमवेगे अंगं छट्ठे ण रोचदे भत्तं ।
मुच्छिज्जदि सत्तमए उम्मत्तो होइ अट्ठमए॥900॥
णवमे ण किंचि जाणादि दसमे पाणेहिं मुच्चदि मदंधो ।
संकप्पवसेण पुणो वेगा तिव्वा व मंदा वा॥901॥
जेठ्ठामूले जोण्हे सूरो विमले णहम्मि मज्झण्हे ।
ण डहवि तह जह पुरिसं डहदि विवड्ढंतओ कामो॥902॥
सूरग्गी डहदि दिवा रत्तिं च दिवा य डहदि कामग्गी ।
सूरस्स अत्थि उच्छागारो कामग्गिणो णत्थि॥903॥
विज्झायदि सूरग्गी जलादिएहिं ण तहा हु कामग्गी ।
सूरग्गी डहदि तयं अब्भंतरबाहिरं इदरो॥904॥
जादिकुलं संवासं धम्मं णिय बंधवम्मि अगणिंतो ।
कुणदि अकज्जं पुरिसो मेहुणसण्णाए संमूढो॥905॥
कामपिसायग्गहिदो हिदमहिदं होइ वा ण अप्पणो मुणदि ।
होइ पिसायग्गहिदो वसदा पुरिसो अणप्पवसो॥906॥
णीचो व णरो बहुगं पि कदं कुलपुत्तओ वि ण गणेदि ।
कामुम्मत्तो लज्जालुओ वि तह होदि णिल्लज्जो॥907॥
कामी सुसंजदाण वि रूसदि चोरो व जग्गमाणाणं ।
पिच्छदि कामग्धत्थो हिदं भणंते व सत्तू व॥908॥
आयरियउवज्झाए कुलगणसंघस्स होदि पडिणीओ ।
कामकलिणा हु घत्थो धम्मियभावं पयहिदूण॥909॥
कामग्धत्थो पुरिसो तिलोयसारं जहदि सुदलाभं ।
तेलोक्कपूइदं पि य माहप्पं जहदि विसयंधो॥910॥
तह विसयामिसघत्थो तणं व तवचरणदंसणं जहइ ।
विसयामिसगिद्धस्स हु णत्थि अकायव्वयं किंचि॥911॥
अरहंतसिद्ध आयरिय उवज्झाय सव्वसाहु वग्गाणं ।
कुणदि अवण्णं णिच्चं कामुम्मत्तो विगयवेसो॥912॥
अजसमणत्थं दुक्खं इहलोए दुग्गदी य परलोए ।
संसारं पि अणंतं ण मुणदि विसयामिसे गिद्धो॥913॥
णीचं पि विसयहेदुं सेवदि उच्चो वि विसयलुद्धमदी ।
बहुगं पि य अवमाणं विसयंधो सहइ माणी वि॥914॥
णीचं पि कुणदि कम्मं कुलपुत्त दुगुंछियं विगदमाणो ।
वारित्तओ वि कम्मं अकासि जह लांधियाहिदुं॥915॥
सूरो तिक्खो मुक्खो वि होइ वसिओ जणस्स सधणस्स ।
विसयामिसम्मि गिद्धो माणं रोसं च मोत्तूण॥916॥
माणी वि असरिसस्सवि चडुयम्मं कुणदि णिच्चमविलज्जो ।
मादापिदरे दासो वायाए परस्स कामंतो॥917॥
वयणपडिवत्ति कुसलत्तणं पि णासइ णरस्स कामिस्स ।
सत्थप्पहदा तिक्खा वि मदी मंदा तहा हवदि॥918॥
होदि सचक्खू वि अचक्खू व वधिरो वा वि होइ सुणमाणो ।
दुट्ठकरेणुपसत्तो वणहत्थी चेव संमूढो॥919॥
सलिलणिवुटड्डोय णरो वुज्झंतो विगदचेयणो होदि ।
दक्खो वि होइ मंदो विसयपिसा ओवहदचित्तो॥920॥
वारसवासाणि वि संवसित्तु कामादुरो ण याणीय ।
पादंगुट्ठमसंतं गणियाए गोरसंदीवो॥921॥
सीदं उण्हं तण्हं छुहं च दुस्सेज्ज भत्त पंथसमं ।
सुकुमारो वि य कामी सहइ भारमवि गरुयं॥922॥
गायदि णच्चदि धावदि कसइ ववदि लवदि तह मलेइ णरो ।
तुण्णइ उण्णइ जाचइ कुलम्मि जादो वि विसयवसो॥923॥
सेवदि णिवादि रक्खदि गोमहिसिमजावियं हयं हत्थिं ।
ववहरदि कुणदि सिप्पं सिणेहपासेण दढबद्धो॥924॥
वेढेइ विसयहेदंु कलत्तपासेहिं दुव्विभोएहिं ।
कोसेण कोसियारुव्व दुम्मदी णिच्च अप्पाणं॥925॥
रागो दोसो मोहो कसायपेसुण्ण संकिलेसो य ।
ईसा हिंसा मोसा सूया तेणिक्क कलहो य॥926॥
जंपणपरिभवणियडिपरिवादरिपुरोगसोगधणणासो ।
विसयाउलम्मि सुलहा सव्वे दुक्खावहा दोसा॥927॥
अवि य वहो जीवाणं मेहुणसेवाए होइ बहुगाणं ।
तिलणालीए तत्ता सलायवेसो य जोणीए॥928॥
कामुम्मत्तो महिलं गम्मागम्मं पुणो अविण्णाय ।
सुलहं दुलहं इच्छियमणिच्छियं चावि पत्थेदि॥929॥
दट्ठूण परकलत्तं किंहिदा पत्थेइ णिग्घिणो जीवो ।
ण य तत्थ किं पि सुक्खं पावदि पावं च अज्जेदि॥930॥
आहट्टिदूण चिरमवि परस्स महिलं लभित्तु दुक्खेण ।
उप्पित्थमाविसत्थं अणिव्वुदं तारिसं चेव॥931॥
कहमवि तमंधयारे संपत्तो जत्थ तत्थ वा देसे ।
किं पावदि रइसुक्खं भीदा े तुरिदो वि उल्लाखो॥932॥
परमहिलं सेवंतो वेरं वधबंधकलहधणासं ।
पावदि रायकुलादो तिस्से णीयल्लयादो वा॥933॥
जदि दा जणेइ मेहुणसेवा पावं सगम्मि दारम्मि ।
अदितिव्वं कह पावं ण होज्ज परदारसेविस्स॥934॥
मादा धूदा भज्जा भगिणीसु परेण विप्पयम्मि कदे ।
जह दुक्खमप्पणो होइ तहा अण्णस्स वि णरस्स॥935॥
एवं परजणदुक्खे णिरवेक्खो दुक्खबीयमज्जेदि ।
णीयं गोदं इच्छीणउं सवेदं च अदितिव्वं॥936॥
जमणिच्छंती महिलं अवसं परिभुंजदे जहिच्छाए ।
तह य किलिस्सइ जं सो तं परदारगमणफलं॥937॥
महिलावेसविलंबी जं णीचं कुणइ कम्मयं पुरिसो ।
तह वि ण पूरइ इच्छा तं से परदारगमणफलं॥938॥
भज्जा भगिणी मादा सुदा य बहुएसु भवसयसहस्सेसु ।
अयसायासकरीओ होंति विसीला य णिच्चं से॥939॥
होइ सयं पि विसीलो पुरिसो अदिदुब्भगो परभवेसु ।
पावइ वधबंधादि कलहं णिच्चं अदोसो वि॥940॥
इहलोए वि महल्लं दोसं कामस्स वसगदो पत्तो ।
कालगदो वि य पच्छा कडारपिंगो गदो णिरयं॥941॥
एदे सव्वे दोसा ण होंति पुरिसस्स वंभचारिस्स ।
तव्विवरीया य गुणा हवंति बहुगा विरागिस्स॥942॥
कामग्गिणा धगधगंतेण य डज्झंतयं जगं सव्वं ।
पिच्छइ पिच्छयभूदो सीदीभूदो विगदरागो॥943॥
महिलाकुलसंवासं पदिं सुदं मादरं च पिदरं च ।
विसयंधा अगणंते दुक्खसमुद्दम्मि पाडेइ॥944॥
माणुण्णयस्स पुरिसद्दुमस्स णीचो वि आरुहदि सीसं ।
महिलाणिस्सेणीए णिस्सेणीएव्व दीहदुमं॥945॥
पव्वदमित्ता माणा पुंसाणं होंति कुलबलधणेहिं ।
बलिएहिं वि अक्खोहा गिरीव लोगप्पयासा य॥946॥
ते तारिसया माणाओमत्थिज्जंति दुट्ठमहिलाहिं ।
जह अकंुसेण णिस्साइज्जइ हत्थी अदिबलो वि॥947॥
आसीय महाजुद्धाइं इत्थिहेदुं जणम्मि बहुगाणि ।
भयजणणाणि जणाणं भारहरामायणादीणि॥948॥
महिलासु णत्थि वीसंभपणयपरिचयकदण्णदा णेहो ।
लहुमेव परगयमणाओ ताओ सकुलंपि य जहंति॥949॥
पुरिसस्स दु वीसंभं करेदि महिला बहुप्पयारेहिं ।
महिला वीसंभेदुं बहुप्पयारेहिं वि ण सक्का॥950॥
अदिलहुयगे वि दोसे कदम्मि सुकदस्सहस्समगणंती ।
पइ अप्पाणं च कुलं धणं च णासंति महिलाओ ॥951॥
आसीविसो व्व कुविदा ताओ दूरेण णिहदपावाओ ।
रुट्ठो चंडो रायाव ताओ कुव्वंति कुलघादं॥952॥
अकदम्मि वि अवराधे ताओ वीसच्छमिच्छमाणीओ ।
कुव्वंति वहं पदिणो सुदस्स ससुरस्स पिदुणो वा॥953॥
सक्कारं उवकारं गुणं व सुहलालणं च णेहो वा ।
मधुरवयणं च महिला परगदहिदया ण चिंतेइ॥954॥
साकेदपुराधिवदी देवरदी रज्जसुक्खपब्भट्टो ।
पंगुलहेदंु छूढो णदीए रत्ताए देवीए॥955॥
ईसालुयाए गोववदीए गामकूडधूयिया सीसं ।
छिण्णं पहदो तध भल्लएण पासम्मि सीहबलो॥956॥
वीरमदीए सूलगदचोरदट्ठोट्ठिगाए वाणियओ ।
पहदो दत्तो य तहा छिण्णो ओठ्ठोत्ति आलविदो॥957॥
वग्घविसचोरअग्गी जलमत्तगयकण्हसप्पसत्तूसु ।
सो वीसंभं गच्छदि वीसंभदि जो महिलियासु॥958॥
वग्घादीया एदे दोसा ण णरस्स तं करिज्जण्हू ।
जं कुणइ महादोसं दुट्ठा महिला मणुस्सस्स॥959॥
पाउसकालणदीवोव्व ताओ णिच्चंपि कलुसहिदयाओ ।
धणहरणकदमदीओ चोरोव्व सकज्जगुरुयाओ॥960॥
रोगो दारिद्दं वा जरा व ण उवेइ जाव पुरिसस्स ।
ताव पिओ होदि णरो कुलपुत्तीए वि महिलाए॥961॥
जुण्णो व दरिद्दो वा रोगी सो चेव होइ से वेसो ।
णिप्पीलिओव्व उच्छू मालाव मिलाप गदागंधा॥962॥
महिला पुरिसमवण्णाए चेव वंचेइ णियडिकवडेहिं ।
महिला पुण पुरिसकदं जाणइ कवडं अवण्णाए॥963॥
जह जह मण्णेइ णरो तह तह परिभवइ तं णरं महिला ।
जह जह कामेइ णरो तह तह पुरिसं विमाणेइ॥964॥
मत्तो गउव्व णिच्चं पि ताउ मदविंभलाओ महिलाओ ।
दासेव सगे पुरिसे किं पि य ण गणंति महिलाओ॥965॥
अणिहुदपरगदहिदया ताओ वग्घीव दुट्ठहिदयाओ ।
पुरिसस्स ताव सत्तूव सदा पावं विचिंतंति॥966॥
संझाव णरेसु सदा ताओ हुंति खणमेत्तरागाओ ।
वादोव महिलियाणं हिदयं अदिचंचलं णिच्चं ॥967॥
जावइयाइं तणाइं वीचीओ वालिगाव रोमाइं ।
लोए हवेज्ज तत्तो महिलाचिंताइं बुहगाइं॥968॥
आगास भूमि उदधी जल मेरू वाउणो वि परिमाणं ।
मादुं सक्का णा पुणो सक्का इत्थीण चित्ताइं॥969॥
चिट्ठंति जहा ण चिरं विज्जुज्जलबुव्वुदो व उक्का वा ।
तह ण चिरं महिलाए एक्के पुरिसे हवदि पीदी॥970॥
परमाणू वि कहंचिवि आगच्छेज्ज गहणं मणुस्सस्स ।
ण य सक्का घेत्तुं जे चित्तं महिलाए अदिसण्हं॥971॥
कुविदो व किण्हसप्पो दुट्ठो सीहो गओ मदगलो वा ।
सक्का हवेज्ज घेत्तुं ण य चित्तं दुट्ठमहिलाए॥972॥
सक्कं हविज्ज दट्ठुं विज्जुज्जोएण रूवमच्छिम्मि ।
ण य महिलाए चित्तं सक्का अदिचंचलं णादुं॥973॥
अणुवत्तणाए गुणवयणेहि चित्तं हरंति पुरिसस्स ।
मादा व जाव ताओ रत्तं पुरिसं ण याणंति॥974॥
अलिएहिं हसियवयणेहिं अलियरुयणेहिं अलियसवहेहिं ।
पुरिसस्स चलं चित्तं हरंति कवडाओ महिलाओ॥975॥
महिला पुरिसं वयणेहिं हरदि पहणदि य पावहिदएण ।
वयणे अमयं चिट्ठदि हियए य विसं महिलियाए॥976॥
तो जाणिऊण रत्तं पुरिसं चम्मट्ठिमंसपरिसेसं ।
उद्दाहंति वधंति य बडिसामिसलग्गमच्छं व॥977॥
उदएपवेज्जहिसिलाअग्गीणाडहिज्जसीयलो होज्ज ।
ण य महिलाण कदाई उज्जुयभावो णरेसु हवे॥978॥
उज्जुयभावम्मि असत्तयम्मि किध होदि तासु वीसंभो ।
विस्संभम्मि असंते का होज्ज रदी महिलियासु॥979॥
गच्छिज्ज समुद्दस्य वि पारं पुरिसो तरित्तु ओघबलो ।
मायाजलमहिलोदधिपारं ण य सक्कदे गंतुं ॥980॥
रदणाउला सवग्घाव गुहा गाहाउला च रम्मणदी ।
मधुरा रमणिज्जावि य सढा य महिला सदोसा य॥981॥
वज्जदि णियडिमेव उद्देदि ।
गोधाणुलुक्कमिच्छी करेदि पुरिसस्स कुलजावि॥982॥
पुरिसं वधमुवणेदित्ति होदि बहुगा णिरुत्तिवादम्मि ।
दोसे संघादिंदि य होदि य इत्थी मणुस्सस्स॥983॥
तारिसओ णत्थि अरी णरस्स अण्णोत्ति उच्चदे णारी ।
पुरिसं सदा पमत्तं कुणदित्ति य उच्चदे पमदा॥984॥
गलए लायदि पुरिसस्स अणत्थं जेण तेण विलया सा ।
जोजेदि णरं दुक्खेण तेण जुवदी य जोसा य॥985॥
अवलत्ति होदि जं से ण दंढ हिदयम्मि धिदिबलं अत्थि ।
कुम्मरणोपायं जं जणयदि तो उच्चदि हि कुमारी॥986॥
आलं जणदि पुरिसस्स महल्लं जेण तेण महिला सा ।
एयं महिलाणामाणि होंति असुभाणि सव्वाणि॥987॥
णिलओ कलीए अलियस्स आलओ अविणयस्स आवासो ।
आयसस्सावसधो महिला मूलं च कलहस्स॥988॥
सोगस्स सरी वेरस्स खणी णिवहो वि होइ कोहस्स ।
णिचओ णियडीणं आसवो य महिला अकित्तीए॥989॥
णासो अत्थस्स खओ देहस्स य दुग्गदीपमग्गो य ।
आवाहो य अणत्थस्स होइ पहुवो य दोसाणं॥990॥
महिला विग्घो धम्मस्स होदि परिहो य मोक्खमग्गस्स ।
दुक्खाण य उप्पत्ती महिला सुक्खाण य विवत्ती॥991॥
पासो व बंधिदुं जे छेत्तुं महिला असीव पुरिसस्स ।
सिल्लं व विंधिदुं जे पंकोव निमज्जिदुं महिला॥992॥
सूलो इव भित्तुं जे होइ पवोढुं तहा गिरिणदी वा ।
पुरिसस्स खुप्पदुं कद्दमोव मचुव्व मरिदंु जे॥993॥
अग्गीवि य डहिदुं जे मदोव पुरिसस्स मुज्झिदुं महिला ।
महिला णिकत्तिदुं करकचोव कंडूव पडलेढुं॥994॥
करि ेवदारण फरसा जैसी मुद्गर वत् ताड़िि नर काि ।
नर का चूर्ण बनानि हतिु है लुहार-घनवत् जानाि॥995॥
चंदो हविज्ज उण्हो सीदो सूरो वि थड्डमागासं ।
ण य होज्ज अदोसा भद्दिया वि कुलबालिया महिला॥996॥
एए अण्णेय बहुदोसे महिलाकदे वि चिंतयदो ।
महिलाहितो विचित्तं उव्वियदि विसग्गिसरसीहिं॥997॥
वग्घादीणं दोसे णच्चा परिहरदि ते जहा पुरिसो ।
तह महिलाणं दोसे दठ्ठुं महिलाओ परिहरइ॥998॥
महिलाणं जे दोसा ते पुरिसाणं पि हुंति णीचाणं ।
तत्तो अहियदरा वा तेसिं वलसत्तिजुत्ताणं॥999॥
जह सीलरक्खयाणं पुरिसाणं णिंदिदाओ महिलाओ ।
तह सीलरक्खयाणं महिलाणं णिंदिदा पुरिसा॥1000॥
किं पुण गुणसहिदाओ इच्छीओ अत्थि वित्थडजसाओ ।
णरलोगदेवदाओ देवेहिं वि वंदणिज्जाओ॥1001॥
तित्थयर चक्कधरवासुदेवबलदेवगणधरवराणं ।
जणणीओ महिलाओ सुरणरवरेहिं महिलाओ॥1002॥
एगपदिव्वइकण्णावयाणि धारिंति कित्ति महिलाओ ।
वेधव्वतिव्वदुक्खं आजीवं णिंति काओ वि॥1003॥
सीलवदीवो सुच्चंति महीयले पत्तपाडिहेराओ ।
सावाणुग्गहसमत्थाओ वि य काओ वि महिलाओ॥1004॥
ओग्घेण ण वूढाओ जलंतघोरग्गिणा ण दड्ढाओ ।
सप्पेहिं सावदेहिं य परिहरिदा आवे काओ वि॥1005॥
सव्वगुणसमग्गाणं साहूणं पुरिसपवरसीहाणं ।
चरमाणं जणणित्तं पत्ताओ हवंति काओ वि॥1006॥
मोहोदयेण जीवो सव्वो दुस्सीलमइलिदो होदि ।
सो पुण सव्वो महिला पुरिसाणं होइ सामण्णो॥1007॥
तह्मा सा पल्लवणा पउरा महिलाण होदि अधिकिच्चा ।
सीलवदीओ भणिदे दोसे किहणाम पावंति॥1008॥
देहस्स बीयणिप्पत्तिखेत्त आहारजम्मवुड्ढीओ ।
अवयवणिग्गमअसुई पिच्छसु वाधी य अधुवत्तं॥1009॥
देहस्स सुक्कसोणिय असुई परिणामिकारणं जह्मा ।
देहो वि होइ असुई अमेज्झघदपूरओ व तदो॥1010॥
दट्ठुं विहिंसणीयं अमेज्झमिव संकुदो पुणो होज्ज ।
ओज्जिग्घिदुमालद्धुं परिभोत्तुं चावि तं बीयं॥1011॥
समिदकदो घदपुण्णो सुज्झदि सुद्धत्तणेण समिदस्स ।
असुचिम्मि तम्मि बीए कह देहो सो हवे सुद्धो॥1012॥
कललगदं दसरत्तं अच्छदि कलुसीकदं च दसरत्तं ।
थिरभूदं दसरत्तं अच्छदि गब्भम्मि तं बीयं॥1013॥
तत्तो मासं बुब्बुदभूदं अच्छदि पुणो वि घणभूदं ।
जायदि मासेण तदो मंसप्पेसी य मासेण॥1014॥
मासेण पंच पुलगा तत्तो हुंति हु पुणोवि मासेण ।
अंगाणि उवंगाणि णरस्स जायंति गब्भम्मि॥1015॥
मासम्मि सत्तमे तस्स होदि चम्मणहरोमणिप्पत्ति ।
फंदणमट्ठममासे णवमे दसमे य णिग्गमणं॥1016॥
सव्वासु अवत्थासु वि कललादीयाणि ताणि सव्वाणि ।
असुईणि अमिज्झाणि य विहिंसणिज्जाणि णिच्चंपि॥1017॥
आमासयम्मि पक्कासयस्स उवरिं अमेज्झमज्झम्मि ।
वत्थिपडलपच्छण्णो अच्छइ गब्भे हु णवमासं॥1018॥
वमिदा अमेज्झमज्झे मासंपि समक्खमच्छिदो पुरिसो ।
होदि हु विहिंसणिज्जो जदि वि सय णीयल्लओ होज्ज॥1019॥
किह पुण णवदसमासे उसिदो वमिगा अमेज्झमज्झम्मि ।
होज्जणविहिंसणिज्जोजदि वि सय णीयल्लओ होज्ज॥1020॥
दंतेहिं चव्विदं वीलणं च सिंभेण मेलिदं संतं ।
मायाहारियमण्णं जुत्तं पित्तेण कडुएण॥1021॥
वमिगं अमेज्झसरिसं वादविओजिदरसं खलं गब्भे ।
आहारेदि समंता उवरिं थिप्पंतगं णिच्चं॥1022॥
तो सत्तमम्मि मासे उप्पलणालसरिसी हवइ णाही ।
तत्तो पभूदि पाए वमियं तं आहारेदि णाहीए॥1023॥
वमियं व अमेज्झं वा आहारिदवं स किं पि ससमक्खं ।
होदि हु विहिंसणिज्जो जदि वि य णियल्लओ होज्ज॥1024॥
किह पुण णवदसमासे आहारेदूण तं णरो वमियं ।
होज्ज ण विहिंसणिज्जो जदि वि य णीयल्लओ होज्ज॥1025॥
असुचिं अपेच्छणिज्जं दुग्गंधं मुत्तमोणियदुवारं ।
वोत्तुं वि लज्जणिज्जं पोट्टमहं जम्मभूमी से॥1026॥
जदि दाव विहिंसज्जइ वत्थीए मुहं परस्स आलेट्टुं ।
कह सो विहिंसणिज्जो ण होज्ज सल्लीढपोट्टमुहो॥1027॥
बालो विहिंसणिज्जाणि कुणदि तह चेव लज्जणिज्जाणि ।
मेज्झामेज्झं कज्जाकज्जं किंचिवि अयाणंतो॥1028॥
अण्णस्स अप्पणो वा सिंहाणयखेलमुत्तपुरिसाणि ।
चम्मट्ठिवसापूयादीणि य तुंडे सगे छुभदि॥1029॥
जं किं चि खादि जं किं चि कुणदि जं किं जंपदि अलज्जो ।
जं किं चि जत्थ तत्थ वि वोसरदि अयाणगो वालो॥1030॥
बालत्तणे कदं सव्वमेव जदि णाम संभरिज्ज तदो ।
अप्याणम्मि वि गच्छे णिव्वेदं किं पुण परंभि॥1031॥
कुणिमकुडी कुडिमेहिं य भरिदा कुणिमं च सवदि सव्वत्तो ।
ताणं व अमेज्झमयं अमेज्झभरिदं सरीरमिणं॥1032॥
अट्ठीणि हुंति तिण्णि हु सदाणि भरिदाणि कुणिममज्जाए ।
सव्वम्मि चेव देहे संधीणि हवंति तावदिया॥1033॥
ण्हारूण णवसदाइं सिरासदाणि य हवंति सत्तेव ।
देहम्मि मंसपेसीण हुंति पंचेव य सदाणि॥1034॥
चत्तारि सिराजालाणि हुंति सोलस य कंडराणि तहा ।
छच्चेव सिराकुच्चा देहे दो मंसरज्जू य॥1035॥
सत्त तयाओ कालेज्जयाणि सत्तेव होंति देहम्मि ।
देहम्मि रोमकोडीण होंति असीदि सदसहस्सा॥1036॥
पक्कामयासयत्था य अंतगुंजाओ सोलस हवंति ।
कुणिमस्स आसया सत्त हुंति देहे मणुस्सस्स॥1037॥
थूणाओ तिण्णि देहम्मि होंति सत्तुत्तरं च मम्मसदं ।
णव होंति वणमुहाइं णिच्चं कुणिमं सवंताइं॥1038॥
देहम्मि मच्छुलिंगं अंजलिमित्तं सयप्पमाणेण ।
अंजलिमित्तो मेदो उज्जोवि य तत्तिओ चेव॥1039॥
तिण्णि य वसंजलीओ छच्चेव य अंजलीओ पित्तस्स ।
सिंभो पित्तसमाणो लोहिदमद्धाढगं होदि॥1040॥
मुत्तं आढयमेत्तं उच्चारस्स य हवंति छप्पच्छा ।
वीसं णहाणि दंता बत्तीसं होंति पगदीए॥1041॥
किमिणो व वणो भरिदं सरीरं किमिकुलेहिं बहुगेहिं ।
सव्वं देहं अप्फंदिदूण वादा ठिदा पंच॥1042॥
एवं सव्वे देहम्मि अवयवा कुणिमपुग्गला चेव ।
एक्कं पि णत्थि अंगं पूयं सूचियं च जं होज्ज॥1043॥
जदि होज्ज मच्छियापत्तसरसियाए तयाए णो थगिदं ।
को णाम कुणिमभरियं सरीरमालद्धुमिच्छेज्ज॥1044॥
परिदड्ढसव्वचम्मं पंडुरगत्तं मुयंतवणरसियं ।
सुट्ठु वि दइदं महिलं दट्ठुंपि णरो ण इच्छेज्ज॥1045॥
कण्णेसु कण्णगूधो जायदि अच्छीसु चिक्कणंसूणि ।
णासागूधो सिंधाणयं च णासापुडेसु तहा॥1046॥
खेलो पित्तो सिंभो वमिया जिब्भामलो य दंतमलो ।
लाला जायदि तुंडम्मिणिच्चं मुत्तपुरिससुक्कमिदरत्थे॥1047॥
सेदो जादि सिलेसो व चिक्कणो सव्वरोमकूवेसु ।
जायंति जूवलिक्खा छप्पदियासो य सेदेण॥1048॥
विट्ठापुण्णो भिण्णो व घडो कुणिमं समंतदो गलइ ।
पूदिंगालो किमिणोव वणो पूदिं च वादि सदा॥1049॥
इंगालो धोवंते ण सुज्झदि जहा मपयत्तेण ।
सव्वेहिं समुद्देहिम्मि सुज्झदि देहो ण धुव्वंतो॥1050॥
सिण्हाणुब्भंगुव्वट्टणेहिं मुहदंतअच्छिधुवणेहिं ।
णिच्चंपि धोवमाणो वादि सदा पूदियं देहो॥1051॥
पाहाणधादुअंजणपुढवितया छल्लिवल्लिमूलेहिं ।
मुहकेसवासतंबोल गंध मल्लेहिं धुवेहिं॥1052॥
अभिभूदुव्विगंधं परिभुज्जदि मोहिएहिं परदेहं ।
खज्जदि पूइयमं संजुत्तं जह कडुगभंडेण॥1053॥
अब्भंगदीहिं विणा सभावदो चेव जदि सरीरमिमं ।
सोभेज्ज मोरदेहुव्व होज्ज तो णाम से सोभा॥1054॥
जदि दा विहिंसदि णरो आलद्धुं पडिदमप्पणो खेलं ।
कधदा णिपिवेज्ज बुधो महिलामुहजायकुुणिमजलं॥1055॥
अंतो बहिं च मज्झे व कोइ सारो सरीरगे णत्थि ।
एरंडगो व देहो णिस्सारो सव्वहिं चेव॥1056॥
चमरीबालं खग्गिविसाणं गयदंतसप्पमणिगादी ।
दिट्ठो सारो ण य अत्थि कोइ सारो मणुयस्सदेहम्मि॥1057॥
छगलं मुत्तं दुद्धं गोणीए रोयणा य गोणस्स ।
सुचिया दिट्ठा ण य अत्थि किंचि सुचि मणुयदेहस्स॥1058॥
वाइयपित्तियसिंभियरोगा तण्हा छुहा समादी य ।
णिच्चं तवंति देहं अद्दहिदजलं व जह अग्गी॥1059॥
जदिदा रोगा एक्कम्मि चेव अच्छिम्मि होंति छण्णउदी ।
सव्वम्मि दाइं देहे होदव्वं कदिहिं रोगेहिं॥1060॥
पंचेव य कोडीओ भवंति तह अठ्ठसठ्ठिलक्खाइं ।
णव णवदिं च सहस्सा पंचसया होंति चुलसीदी॥1061॥
पीणत्थणिंदुवदणा जा पुव्वं णयणदइदिया आसे ।
सा चेव होदि संकुडिदंगी विरसा म परिजुण्णा॥1062॥
जा सव्वसुंदरंगी सविलासा पढमजोव्वणे कंता ।
सा चेव मदा संती होदि हु विरसा य बीभच्छा॥1063॥
मरदि सयं वा पुव्वं सा वा पुव्वं मदिज्ज से कंता ।
जीवंतस्स व सा जीवंती हरिज्ज बलिएहिं॥1064॥
सा वा हवे विरत्ता महिला अण्णेण सह पलाएज्ज ।
अपलायंति व तगी करिज्ज से देमणस्साणि॥1065॥
रूवाणि कट्ठकम्मादियाणि चिट्ठंति सारवेंतस्स ।
धणिदं पि सारवेंतस्स ठादि ण चिरं सरीरमिदं॥1066॥
मेघहिमफेणउक्कासंझाजल बुब्बुदो व मणुगाणं ।
इंदिय जोव्वणमदिरूवतेयबलवीरियमणिच्चं॥1067॥
साधुं पडिलाहेदुं गदस्स सुरयस्स अग्गमहिसीए ।
णट्ठं सदीए अंगं कोढेण जहा मुहुत्तेण॥1068॥
वज्झो य णिज्जमाणो जह पियइ सुरं व खादि तंबोलं ।
कालेण य णिज्जंता विसए सेवंति तह मूढा॥1069॥
वग्घपरद्धो लग्गो मूले य जहा ससप्पविलपडिदो ।
पडिदमधुबिंदुचक्खणरदिओ मूलम्मि छिज्जंते॥1070॥
तह चेव मच्चुवग्धपरद्धो बहुदुक्खसप्पबहुलम्मि ।
संसारबिले पडिदो आसामूलम्मि संलग्गो॥1071॥
बहुविग्घमूसएहिं आशामूलम्मि छिज्जंते ।
लेहदि विभयविलज्जो अप्पसुहं विसयमधुबिंदुं॥1072॥
बालो अमेज्झलित्तो अमेज्झमज्झम्मि चेव जह रमदि ।
तह रमदि णरो मूढो महिलामेज्झे सयममेज्झो॥1073॥
कुणिमरसकुणिमगंधं सेवित्ता महिलियाए कुणिमकुडी ।
जं होंति सोचयत्ता एदं हासावहं तेसिं॥1074॥
एवं एदे अच्थे देहे चिंतंतयस्स पुरिसस्स ।
परदेह परिभोत्तुं इच्छा कह होज्ज संघिणस्स॥1075॥
एदे अत्थे सम्मं दोसं पिच्छंतओ णरो सधिणो ।
ससरीरे विरज्जइ किं पुण अण्णस्स देहम्मि॥1076॥
थेरा वा तरुणा का वुड्ढा सीलेहिं होंति वुड्ढीहिं ।
थेरा वा तरुणा वा तरुणा सीलेहिं तरुणेहिं॥1077॥
जह जह वयपरिणामो तह तह णस्सदि णरस्स बलरूवं ।
मंदा य हवदि कामरदिदप्पकीडा य लोभे य॥1078॥
खोभेदि पत्थरो जह दहे पडंतो पसण्णमवि पंकं ।
खोभेइ तहा मोहं पसण्णमवि तरुणासंसग्गी॥1079॥
कुलुसीकदंपि उदगं अच्छं जह होइ कदयजोएण ।
कलुसो वि तहा मोहो उवसमदि हु वुड्ढसेवाए॥1080॥
लीणो वि मट्टियाए उदीरदि जलासयेण जह गंधो ।
लीणो उदीरदि णरे मोहो तरुणासयेण तहा॥1081॥
संतो वि मट्टियाए गंधो लीणो हवदि जलेण विणा ।
जह जह गुट्ठीए विणा णरस्स लीणो हवदि मोहो॥1082॥
तरुणो वि वुड्ढसीलो होदि णरो वुड्ढसंसिओ अचिरा ।
लज्जा संकामाणावमाण भयधम्म बुद्धीहिं॥1083॥
वुड्ढो वि तरुणसीलो होइ णारो तरसंसिओ अचिला ।
वीसंभणिव्विसंको समोहणिज्जो य पयडीए॥1084॥
सुंडयसंसग्गीए जह पादुं सुंडओऽभिलसदि सुरं ।
विसए तह पयडीए संमोहो तरुणगोट्ठीए॥1085॥
तरुणेहिं सह वसंतो चलिंदिओ चलमणो य वीसत्थो ।
अचिरेण सइरचारी पावदि महिलाकदं दोसं॥1086॥
पुरिसस्स अप्पसत्थो भावो तिहिं कारणेहिं संभवइ ।
वियरम्मि अंधयारे कुसीलसेवाए ससमक्खं॥1087॥
पासिय सुच्चा व सुरं पिज्जंतं सुंडओ भिलसदि जहा ।
विसए य तह समोहा पासिय सोच्चा व भिलसइ॥1088॥
जादो खु चारुदत्तो गोट्ठीदोसेण तह विणीदो वि ।
गणियासत्तो मज्जासत्तो कुलदूसओ य तहा॥1089॥
तरुणस्स वि वेरग्गं पण्हाविज्जदि णरस्स बुढ्ढेहिं ।
पण्हाविज्जइ पाडच्छीवि हु वच्छस्स फरुसेण॥1090॥
परिहरइ तरुणगोट्ठी विसं व वुढ्ढाउले य आयदणे ।
जो वसइ कुणइ गुरुणिद्देसं सो णिच्छरइ बंभं॥1091॥
आलोयणेण हिदयं पचलदि पुरिसस्स अप्पसारस्स ।
पेच्छंतयस्स बहुसो इच्थीथणजहणवदणाणि॥1092॥
लज्जं तदो विहिसं परिजयमध णिव्विसंकिदं चेव ।
लज्जालुओ कमेणारुहंतओ होदि वीसत्थो॥1093॥
वीसत्थदाए पुरिसो बीसंभं महिलियासु उवयादि ।
वीसंभादो पणयो पणयादो रदि हवदि पच्छा॥1094॥
उल्लावसमुल्लावएहिं चा वि अल्लियणपेच्छणेहिं तहा ।
महिलासु सइरचारिस्स मणो अचिरेण खुब्भदि हु॥1095॥
ठिदिगदिविलासविब्भमसहासचेट्ठि दकडक्खदिट्ठीहिं ।
लीलाजुदिरदि सम्मेलणोवयारेहिं इत्थीणं॥1096॥
हासोवहासकीडारहस्स वीसत्थ जंपिएहिं तहा ।
लज्जामज्जादीणं मेरं पुरिसो अदिक्कमदि॥1097॥
ठाणगदिपेच्छिदुल्लावादी सव्वेसिमेव इत्थीणं ।
सविलासा चेव सदा पुरिसस्स मणोहरा हुंति॥1098॥
संसग्गीए पुरिसस्स अप्पसारस्स लद्धपसरस्स ।
अग्गिसमीवे लक्खेव मणो लहुमेव हि विलाइ॥1099॥
संसग्गीसम्मूढो मेहुणसहिदो मणो हु दुम्मेरो ।
पुव्वावरमगणंतो लंघेज्ज सुसीलपायारं॥1100॥
इंदियकसायसण्णागारवगुरुया सभावदो सव्वे ।
संसग्गिलद्धपसरस्स ते उदीरंति अचिरेण॥1101॥
मादं सुदं च भगिणीमेगंते अल्लियंतगस्स मणो ।
खुब्भइ णारस्स सहसा किं पुण सेसासु महिलासु॥1102॥
जुण्णं पोच्चलमइलं रोगिय बीभस्सदंसणविवं ।
मेहुणपडिगं पच्छेदि मणो तिरियं च खु णरस्स॥1103॥
दिट्ठाणुभूदविसयाणं अभिलाससुमरणं सव्वं ।
एसा वि होइ महिलासंसग्गी इत्थिविरहम्मि॥1104॥
थेरो बहुस्सुदो दो पच्चई पमाणं गणी तवस्सित्ति ।
अचिरेण लभदि दोसं महिलावग्गम्मि वीसत्थो॥1105॥
किं पुण तरुणा अबहुस्सुदा य सदूरा बविगद वेसाय ।
महिला संसग्गीय णट्ठा अचिरेण हो हंति॥1106॥
सगडो हु जइणिगाए संसग्गीए दु चरणपब्भट्ठो ।
गणिया संसग्गीय य कूववारो तहा णट्ठो॥1107॥
रुद्दो परासरो सच्चईय रायरिसि देवपुत्तो य ।
महिलारूवालोई णट्ठा संसत्तदिट्ठीए॥1108॥
जो महिला संसग्गी विसवं दट्ठूण परिहरइ णिच्चं ।
णित्थरइ बंभचेरं जावज्जीवं अकंपा सो॥1109॥
सव्वम्मि इत्थिवग्गम्मि अप्पमत्तो सदा अबीभत्थो ।
बंभं निच्छरदि वदं चरित्तमूलं चरणसारं॥1110॥
किं मे जंपदि किं मे पस्सदि अण्णो कहं च वट्टामि ।
इदि जो सदाणुपेक्खइ सो दढबंभव्वदी होदि॥1111॥
मज्झण्हतिक्खसूरं व इच्छिरूवं ण पासदि चिरं जो ।
खिप्पं पडिसंहरदि दिट्ठििं सो णिच्छरदि बंभं॥1112॥
एवं जो महिलाए सद्दे रूवे तहेव संफासे ।
ण चिरं सज्जदि दु मणं खु णिच्छरदि सो बंभं॥1113॥
इह परलोए जदि दे मेहुणविस्सुत्तिया हवे जण्हु ।
तो होहि तमुवउत्तो पंचविधे इत्थिवेरग्गे॥1114॥
उदयम्मि जायवड्ढिय उदएण ण लिप्पदे जहा पउमं ।
तह विसएहिं ण लिप्पदि साहू विसएसु उसिओ वि॥1115॥
उग्गाहिंतस्सुदधिं अच्छेरमणोल्लणं जह जलेण ।
तह विसयजलमणोमच्छेरं विसयजलहिम्मि॥1116॥
मायागहणे बहुदोसमावए अलियदुमगणे भीमे ।
असुइतणिल्ले साहू ण विप्पणस्संति इत्थिवणे॥1117॥
सिंगारतरंगाए विलासवेगाए जोव्वणजलाए ।
विहसियफेणाए मुणी णारिणईए ण बुज्झंति॥1118॥
ते अदिसूरा जे ते विलाससलिलमदिचवलरदिवेगं ।
जोव्वणणईसु तिण्णा ण य गहिया इच्छिगाहेहिं॥1119॥
महिलावाहविमुक्का विलासपुंक्खा कडक्खदिट्ठिसरा ।
जण्ण वधंति सदा विसयवणचरं सो हवइ धण्णो॥1120॥
विव्वोगतिक्खदंतो विलासखंधो कडक्कदिट्ठिणहो ।
परिहरदि जोव्वणवणे जमित्थिवग्घो तगो धण्णो॥1121॥
तेल्लोक्काडविडहणो कामग्गी विसयरुक्खपज्जलिओ ।
जोव्वणतणिल्लचारी जं ण डहइ सो हवइ धण्णो॥1122॥
विसयसमुद्दं जोव्वणसलिलं हसियगइपेक्खिदुम्मीयं ।
धण्णा समुत्तरंति हु महिलामयरेहिं अच्छिक्का॥1123॥
अब्भंतरबाहिरए सव्वे गंथे तुमं विवज्जेहि ।
कदकारिदाणुमोदेहिं कायमणवयण जोगेहिं॥1124॥
मिच्छत्तवेदरागा तहेव हासादिया य छद्दोसा ।
चत्तारि तह कसाया चउदस अब्भंतरा गंथा॥1125॥
बाहिरसंगा खेत्तं वत्थुं धणधण्णकुप्पभंडाणि ।
दुपयचउप्पय जाणाणि चेव सयणासणे य तहा॥1126॥
जह कुण्डओ ण सक्को सोधेदुं तंदुलस्स सतुसस्स ।
तह जीवस्स ण सक्का मोहमलं संगसत्तस्स॥1127॥
रागो लोभो मोहो सण्णाओ गारवाणि य उदिण्णा ।
तो तइया घेत्तुं जे गंथे बुद्धि णरो कुणइ॥1128॥
चेलादिसव्वसंगच्चाओ पढमो हु होदि ठिदिकप्पो ।
इहपरलोइयदोसे सव्वे आवहदि संगो हु॥1129॥
देसामासियसुत्तं आचेलक्कंति तंखु ठिदिकप्पे ।
लुत्तोत्थ आदिसद्दो जह तालपलंबसुत्तम्मि॥1130॥
ण य होदि संजदो वत्थमित्तचागेण सेससंगेहिं ।
तह्मा आचेलक्कं चाओ सव्वेसि होइ संगाणं॥1131॥
संगणिमित्तं मारेइ अलियवयणं च भणइ तेणिक्कं ।
भजदि अपरिमिदमिच्छं सेवदि मेहुणमवि य जीवो॥1132॥
सण्णागारवपेसुण्णकलहफरुसाणि णिट्ठरविवादा ।
संगणिमित्तं ईसासूयासल्लाणि जायंति॥1133॥
कोधो माणो माया लोभो हास रइ अरदि भयसोगा ।
संगणिमित्तं जायइ दुगुंच्छ तह रादिभत्तं च॥1134॥
गंथो भयं णराणं सहोदरा एयरत्थजा जं ते ।
अण्णोण्णं मारेदुं अत्थणिमित्तं मदिमकासी॥1135॥
अत्थिणिमित्तमदिभयं जादं चोरणमेक्कमेक्केहिं ।
मज्जो मंसे य विसं संजोइय मारिया जं ते॥1136॥
संगो महाभयं जं विहेडिदो सावगेण संतेण ।
पुत्तेण चेव अत्थे हिदम्मि णिहिदेल्लए साहंु॥1137॥
दूओ बंभण वग्घो लोओ हत्थी य तह य रीयसुयं ।
परियणरो वि य राया सुवण्णरयणस्स अक्खाणं॥1138॥
वण्णरणउलो विज्जो वसहो तावस तहेव चूदवणं ।
रक्खसिवण्णीडुंडुह मेदज्ज मुणिस्स अक्खाणं॥1139॥
सीदुण्हादववादं वरिसं तण्हा छुहासमं पंथं ।
दुस्सेज्जं दुज्झत्तं सहइ वहइ भारमवि गुरुयं॥1140॥
गावइ णच्चइ धावइ कसइ ववइ लवदि तह मलेइ णरो ।
तुण्णदि विणइ याचइ कुलम्मि जादो वि गंथत्थी॥1141॥
सेवइ णियादि रक्खइ गोमहिसिमजावियं हयं हत्थिं ।
ववहरदि कुणदि सिप्पं अहो य रत्ती य गयणिद्दो॥1142॥
आउधवासस्स उरं देइ रणमुहम्मि गंथलोभादो ।
मगरादिभीमसावदबहुलं अदिगच्छदि समुद्दं॥1143॥
जदि सो तत्थ मरिज्जो गंथो भोगा य कस्स ते होज्ज ।
महिलाविहिंसणिज्जो लूसिददेहो व सो होज्ज॥1144॥
गंथणिमित्तमदीदिय गुहाओ भीमाओ तह य अडवीओ ।
गंथणिमित्तं कम्मं कुणइ अकादव्वयंपि णरो॥1145॥
सूरो तिक्खो मुक्खो वि होइ वसिओ जणस्स सघणस्स ।
माणी वि सहइ गंथणिमित्तं बहुयं पि अवमाणं॥1146॥
गंथणिमित्तं घोरं परितावं पाविदूण कंपिल्ले ।
लल्लक्कं संपत्तो णिरयं पिण्णागगंधो खु॥1147॥
एवं चेट्ठंतस्स वि संसइदो चेव गंथलाहो दु ।
ण य संचीयदि गंथो सुइरेणवि मंदभागस्स॥1148॥
जदि वि कहंचि वि गंथा संचीएजण्ह तह वि से णत्थि ।
तित्ती गंथेहिं सदा लोभो लाभेण वड्ढदि खु॥1149॥
जध इंधणेहिं अग्गी लवणसमुद्दो णदीसहस्सेहिं ।
तह जीवस्स ण तित्ती अत्थि तिलोगे वि लद्धम्मि॥1150॥
पडहत्थस्स ण तित्ती आसी य महाधणस्स लुद्धस्स ।
संगेसु मुच्छिदमदी जादो सो दीहसंसारी॥1151॥
तित्तीए असंतीए हाहाभूदस्स घण्णचित्तस्स ।
किं तत्थ होज्ज सुक्खं सदा वि पंपाए गहिदस्स॥1152॥
हम्मदि मारिज्जदि वा बज्झदि रुंभदि य अणवराधे वि ।
आमिसहेदुं घण्णो खज्जदि पक्खीहिं जह पक्खी॥1153॥
मादुपिदुपुत्तदारेसु वि पुरिसो ण उवयाइ वीसंभं ।
गंथणिमित्तं जग्गइ रक्खंतो सव्वरत्तीए॥1154॥
सव्वं पि संकमाणो गामेणयरे घरे व रण्णे वा ।
आधारमग्गणपरो अणप्पवसिओ सदा होइ॥1155॥
गंथपडियाए लुद्धो धीराचरियं विचित्तमावसधं ।
णेच्छदि बहुजणमज्झे वसदि य सागारिगावसए॥1156॥
सोदूण किंचिसद्दं सग्गंथो होइ उट्ठिदो सहसा ।
सव्वत्तो पिच्छंतो परिमसदि पलादि मुज्झदि य॥1157॥
तेणभएणारोहइ तरुं गिरिं उप्पहेण व पलादि ।
पविसदि य दहं दुग्गं जीवाण वहं करेमाणो॥1158॥
तह वि य चोरा चारभडा वा गच्छं हरेज्ज अवसस्स ।
गेण्हिज्ज दाइया वा रायाणो वा विलुंपिज्ज॥1159॥
संगणिमित्तं कुद्धो कलहं रोलं करिज्ज वेरं वा ।
पहणेज्ज व मारेज्ज व मारिजेज्ज व तह य हम्मेज्ज॥1160॥
अहवा होइ विणासो गंथस्स जलग्गिमूसयादीहिं ।
णट्ठे गंथे य पुणो तिव्वं पुरिसो लहदि दुक्खं॥1161॥
सोयइ विलबइ कंदइ णट्ठे गंथम्मि होइ विसण्णो ।
पज्झादि णिवाइज्जइ वेवइ उक्कंठिओ होइ॥1162॥
डज्झदि अंतो पुरिसो अप्पिए णट्ठे सगम्मि गंंथम्मि ।
वायावि य अक्खिप्पइ बुद्धी विय होइ से मूढा॥1163॥
उम्मत्तो होइ णरो णट्ठे गंथे गहोवसिट्ठो वा ।
घट्टदि मरुप्पवादादिएहिं बहुधा णरो मरिदंु॥1164॥
चेलादीया संगा संसज्जंति विविहेहिं जंतूहिं ।
आगंतुगा वि जंतू हवंति गंथेसु सण्णिहिदा॥1165॥
आदाणे णिक्खेवे सरेमणे चावि तेसिं गंथाणं ।
उक्कस्सणे वेक्कसणे फालणपप्फोडणे चेव॥1166॥
छेदणबंधणवेढण - आदावणधोव्वणादिकिरियासु ।
संघट्टणपरिदावणहणणादी होदि जीवाणं॥1167॥
जदि वि विकिंचदि जंतू दोसा ते चेव हुंति से लग्गा ।
होदि य विकिंचणे वि हु तज्जोणिविओजणाणिययं॥1168॥
सच्चित्ता पुण गंथा वधंति जीवे सयं च दुक्खंति ।
पावं च तण्णिमित्तं परिगिण्हंतस्स से होई॥1169॥
इंदियमयं सरीरं गंथं गेण्हदि य देहसुक्खत्थं ।
इंदियसुहाभिलासो गंथग्गहणेण तो सिद्धो॥1170॥
गंथस्स गहणरक्खणसारवणाणि णियदं करेमाणो ।
विक्खित्तमणो ज्झाणं उवेदि कह मुक्कसज्झाओ॥1171॥
गंथेसु घडिदहिदओ होइ दरिद्दो भवेसु बहुगेसु ।
होदि कुणंतो णिच्चं कम्मं आहारहेदुम्मि॥1172॥
विविहाओ जायणाओ पावदि परभवगदो वि धणहेदुं ।
लुद्धो पंपागहिदो हाहाभूदो किलिस्सदि य॥1173॥
एदेसिं दोसाणं मुंचइ गंथजहणेण सव्वेसिं ।
तव्विवरीया य गुणा लभदि य गंथस्स जहणेण॥1174॥
गंथच्चाओ इंदियणिवारणे अंकुसो व हत्थिस्स ।
णयरस्स खाइया वि य इंदियगुत्तो असंगत्तं॥1175॥
सप्पबहुलम्मि रण्णे अमंतविज्जोसहो जहा पुरिसो ।
होइ दढमप्पमत्तो तह णिग्गंथो वि विसएसु॥1176॥
रागो हवे मणुण्णे विसए दोसो य होइ अमणुण्णे ।
गंथच्चाएण पुणो रागद्दोसा हवे चत्ता॥1177॥
सीदुण्हदंसमसयादियाण दिण्णो परीसहाण उरो ।
सीदादिणिवारणए गंथे णिययं जहंतेण॥1178॥
जम्हा णिग्गंथो सो वादादवसीददंसमसयाणं ।
सहदि य विविधा बाधा तेण सदेहे अणादरदा॥1179॥
संगपरिमग्गणादी णिस्संगे णत्थि सव्वविक्खेवा ।
ज्झाणज्झेणाणि तओ तस्स अविग्घेण वच्चंति॥1180॥
गंथच्चाएण पुणो भावविसुद्धी वि दीविदा होइ ।
ण हु संगघडिदबुद्धी संगे जहिदंु कुणदि बुद्धी॥1181॥
णिस्संगो चेव सदा कसायसल्लेहणं कुणदि भिक्खू ।
संगा हु उदीरंति कसाए अग्गीव कट्ठाणि॥1182॥
सव्वत्थ होइ लहुगो रूवं विस्सासियं हवदि तस्स ।
गुरुगो ही संगसत्तो संकिज्जइ चावि सव्वत्थ॥1183॥
सव्वत्थ अप्पवसिओ णिस्संगो णिब्भओ य सव्वत्थ ।
होदि य णिप्परियम्मो णिप्पडिकम्मो य सव्वत्थ॥1184॥
भारक्कंतो पुरिसो भारं ऊरुहिय णिव्वुदो होइ ।
जह तह पयहिय गंथे णिस्संगो णिव्वुदो होइ॥1185॥
तह्मा सव्वे संगे अणागए वड्ढमाणए तीदे ।
तं सव्वत्थ णिवारहि करणकारावणाणुमोदेहिं॥1186॥
जावंति केइ संगा विराधया तिविहकालसंभूदा ।
तेहिं तिविहेण विरदो विमुत्तसंगो जह सरीरं॥1187॥
एवं कदकरणिज्जो तिकालतिविहेण चेव सव्वत्थ ।
आसं तण्हं संगं छिंद ममत्तिं च मुच्छं च॥1188॥
सव्वग्गंथविमुक्को सीदीभूदो पसण्णचित्तो य ।
जं पावइ पीयिसुहं ण चक्कवट्टी वि तं लहइ॥1189॥
रागविवागसतण्णादिगिद्धि अवतित्ति चक्कवट्टिसुहं ।
णिस्संगणिव्वुइसुहस्स कहं अग्घइ अणंतभागं पि॥1190॥
साधेंति जं महत्थं आयरिदाइं च जं महल्लेहिं ।
जं च महल्लाहं सयं महव्वदाहं हवे ताइं॥1191॥
तेसिं चेव वंदाणं रक्खट्ठं णदिभोयणणियत्ती ।
अठ्ठप्पवयणमादाओ भावणाओ य सव्वाओ॥1192॥
तेसिं पंचण्हं पि य अहयाणमावज्जणं व संका वा ।
आदविवत्ती य हवे णदीभत्तप्पसंगम्मि॥1193॥
अण्हयदारीपरमणदरस्स गुत्तीओ होंति तिण्णेव ।
चेट्ठिदुकामस्स पुणो समिदीओ पंच दिट्ठाओ॥1194॥
जा रागादिणियत्ती मणस्स जाणाहि तं मणोगुत्तिं ।
अलियादिणियत्ती वा मोणं वा होइ वचिगुत्ती॥1195॥
कायकिरियाणियत्ती काउस्सगो सरीरगे गुत्ती ।
हिंसादिणियत्ती वा सरीरगुत्ती हवदि दिट्ठा॥1196॥
छेत्तस्स वदी णयरस्स खाइया अहव होइ पायारो ।
तह पावस्स णिरोहो ताओ गुत्तीओ साहुस्स॥1197॥
तह्मा तिविहेण तुमं मणवचिकायप्पओगजोगम्मि ।
होहि सुसमाहिदमदी णिरंतरं ज्झाणसज्झाए॥1198॥
मग्गुज्जोदुपओगालम्बणसुद्धीहिं इरियदो मुणिणो ।
सुत्ताणुवीचि भणिदा इरियासमिदी पवयणम्मि॥1199॥
सच्चं असच्चमोसं अलियादीदोसवज्जमणवज्जं ।
वदमाणस्सणुवीची भासासमिदी हवदि सुद्धा॥1200॥
जणावदसंमदिठवणा णामे रूवे पडुच्चववहारे ।
संभावणववहारे भावेणोपम्मसच्चेण॥1201॥
तव्विवरीदं मोसं तं उभयं जत्थ सच्चमोसं तं ।
तव्विवरीया भासा असच्चमोसा हवे दिट्ठा॥1202॥
आमंतणि आणवणी जायणि संपुच्छणी य पण्णवणी ।
पच्चक्खाणी भासा भासा इच्छाणुलोभा य॥1203॥
संसयवयणी य तहा असच्चमोसा य अठ्ठमी भासा ।
णवमी अणक्खरगदा असच्चमोसा हवदि णेया॥1204॥
उग्गमउप्पायणएसणाहिं पिंडमुवधि सेज्जं च ।
सोधिंतस्स य मुणिणो विसुज्झए एसणासमिदी॥1205॥
सहसाणाभोगिददुप्पमज्जिय अपच्चवेसणा दोसो ।
परिहरमाणस्स हवे समिदी आदाणणिक्खेवो॥1206॥
एदेण चेव पदिठ्ठावणसमिदीवि वण्णियसा होदि ।
वोसरणिज्जं दव्वं थंडिल्ले वोसरिंतस्स॥1207॥
एदाहिं सदा जुत्तो समिदीहिं जगम्मि विहरमाणो हु ।
हिंसादाहिं ण लिप्पइ जीवणिकायाउले साहू॥1208॥
पउमणिपत्तं व जहा उदयेण ण लिप्पदि सिणेहगुणजुत्तं ।
तह समिदीहिं ण लिप्पइ साधू काएसु इरियंतो॥1209॥
सरवासे वि पडंते जह दढकवचनो ण विज्झदि सरेहिं ।
तह समिदीहिं ण लिप्पइ साधू काएसु इरियंतो॥1210॥
जत्थेव चरइ बालो परिहारण्हू वि चरइ तत्थेव ।
बज्झदि पुण सो बालो परिहारण्हू वि मुच्चइ सो॥1211॥
तह्मा चेट्ठिदुकामो जइया तइया भवाहिं तं समिदो ।
समिदो हु अण्णमण्णं णादियदि खवेदि पोराणं॥1212॥
एदाओ अठ्ठपवयणमादाओ णाणदंसणचरित्तं ।
रक्खंति सदा मुणिणो मादा पुत्तं व पयदाओ॥1213॥
एसणणिक्खेवादाणिरियासमिदी तहा मणोगुत्ती ।
आलोयभोयणं वि य अहिंसाए भावणा होंति॥1214॥
कोधभयलोभहस्सपदिण्णा अणुवीचिभासणं चेव ।
विदियस्स भावणाओ वदस्स पंचेव ता होंति॥1215॥
अणणुण्णादग्गहणं असंगबुद्धी अणुण्णवित्ता वि ।
एदावंतियउग्गहजायण मध उग्गहाणुस्स॥1216॥
वज्जणमणण्णुणदगिहप्पवेसस्स गोयरादीसु ।
उग्गहजायणमणुवीचिए तहा भावणा तइए॥1217॥
महिलालोयणपुव्वरदिसरणं संसत्तवसहिविकहाहिं ।
पणिदरसेहिं य विरदी भावणा पंच बंभस्स॥1218॥
अपडिग्गहस्स मुणिणो सद्दफरिसरसयरूवगंधेसु ।
रागद्दोसादीणां परिहारो भावणा हुंति॥1219॥
ण करेदि भावणाभाविदो खु पीडं वदाण सव्वेसिं ।
साधु पासुत्तो समुद्धो व किमिदाणि वेदंतो॥1220॥
एदाहिं भावणाहिं हु तह्मा भावेहिं अप्पमत्तो तं ।
अच्छिद्दाणि अखंडाणि ते भविस्संति हु वदाणि॥1221॥
णिस्सल्लस्सेव पुणो महव्वदाइं हवंति सव्वाइं ।
वदमुवहम्मदि तीहिं दु णिदाणमिच्छत्तमायाहिं॥1222॥
तत्थं णिदणं तिविहं होइ पसत्थापसत्थ भोगकदं ।
तिविधंपि तं णिदाणं परिपंथो सिद्धिमग्गस्स॥1223॥
संजमहेदु पुरिसत्तसत्तबलविरियसंद्यदणबुद्धी ।
साव अबंधुकुलादीणि णिदाणं होदि हु पसत्थं॥1224॥
उमाणेण जाइकुलरूवमादि आइरियगणधरजिणत्तं ।
सोभग्गाणादेयं पत्थंेतो अप्पसत्थं तु॥1225॥
कुद्धो वि अप्पसत्थं मरणे पच्छेइ परवधादीयं ।
जह उग्गसेणघादे कदं णिदाणं वसिठ्ठेण॥1226॥
देविगमाणुसभोगो णारिस्सरसिठ्ठिसत्थवाहत्तं ।
केसवचक्कधरत्तं पच्छंतो होदि भोगकदं॥1227॥
संजमहिरारूढो घोरतवपरक्कमो तिगुत्तोवि ।
पगरिज्ज जइ णिदाणं सोवि य वढ्ढेइ दीहसंसारं॥1228॥
जो अप्पसुक्खहेदुं कुणइ णिदाणमविगणियपरमसुहं ।
सो कागणीए विक्केइ मणिं वहुकोडिसयमोल्लं॥1229॥
सो भिंदइ लोहत्थं णावं भिंदइ मणिं च सुत्तत्थं ।
छारकदे गोसीरं डहदि णिदाणं खु जो कुणदि॥1230॥
कोढी संतो लद्धूण डहइ उच्छुं रसायणं एसो ।
सो सामण्णं णासेइ भोगहेदुं णिदाणेण॥1231॥
पुरिसत्तादिणिदाणं पि मोक्खकामा मुणी ण इच्छंति ।
जं पुरिसत्ताइमओ भावो भवमओ य संसारो॥1232॥
दुक्खक्खयकम्मक्खयसमाधिमरणं च बोधिलाभो य ।
एयं पत्थेयव्वं ण पच्छणीयं तओ अण्णं॥1233॥
पुरिसत्तादीणि पुणो संजमलाभो य होइ परलोए ।
आराधयस्स णियमा तदत्थमकदे णिदाणे वि॥1234॥
माणस्स भंजणात्थं चिंतेदव्वो सरीरणिव्वेदो ।
दोसा माणस्स तहा तहेव संसारणिव्वेदो॥1235॥
कालमणंतं णीचागोदो होदूण लहइ सगिमुच्चं ।
जोणीमिदरसलागं ताओ वि गदा अणंताओ॥1236॥
उच्चासु व णीचासु व जोणीसु ण तस्स अत्थि जीवस्स ।
वड्ढी वा हाणी वा सव्वत्थ वि तित्तिओ चेव॥1237॥
णीचो वि होइ उच्चो उच्चो णीचतणं पुण उवेइ ।
जीवाणं खु कुलाइं पधियस्स व विस्समंताणं॥1238॥
बहुसो वि लद्धविजडे को उच्चतम्मि विब्भओ णाम ।
बहुसो वि लद्धविजडे णीचत्ते चावि किं दुक्खं॥1239॥
उच्चत्तणम्मि पीदी संकप्पवसेण होइ जीवस्स ।
णीचत्तणे ण दुक्खं तह होइ कसायबहुलस्स॥1240॥
उच्चत्तणं व जो णीचत्तं पिच्छेज्ज भावदो तस्स ।
उच्चत्तणे य णीचतणे वि पीदी ण किं होज्ज॥1241॥
णीच्चत्तणं व जो उच्चत्तं पेच्छेज्ज भावदो तस्स ।
णीचत्तणेव उच्चतणे वि दुक्खं ण किं होज्ज॥1242॥
तह्मा ण उच्चणीचत्तणाइं पीदिं करेंति दुक्खं वा ।
संकप्पो से पीदीं करेदि दुक्खं च जीवस्स॥1243॥
कुणदि य माणो णीचागोदं पुरिसं भवेसु बहुएसु ।
पत्ता हु णीचजोणी बहुसो माणेण लच्छिमदी॥1244॥
पूयावमाणरूवविरूवं सुभगत्तदुभगत्तं च ।
आणाणाणा य तहा विधिणा तेणे व पडिसेज्ज॥1245॥
इच्चेवमादि अविचिंतयदो माणो हवेज्ज पुरिसस्स ।
एदे सम्मं अत्थे पसदो णो होइ माणो हु॥1246॥
जइदा उच्चत्तादिणिदाणं संसारवड्ढणं होदि ।
कह दीहं ण करिस्सदि संसारं परवधणिदाणं॥1247॥
आयरियत्तादिणिदाणं वि कदे णत्थि तस्स तम्मि भवे ।
धणिदं पि संजमंतस्स झिज्झणं माणदोसेण॥1248॥
भोगा चिंतेदव्वा किंपाकफलोवमा कड्डविवागा ।
महुरा व भुंजमाणा मज्झे बहुदुक्खभयपउरा॥1249॥
भोगणिदाणेण य सामण्णं भोगत्थमेव होइ कदं ।
साहोलंवो जह अत्थिदो वि णेको वि भोगत्थं॥1250॥
आवडणत्थं जह ओसरणं मेसस्स होइ मे सादो ।
सणिदाणबंभचेरं अव्बंभत्थं तहा होइ॥1251॥
जह वाणिया य पणियं लाभत्थं विक्किणंति लोभेण ।
भोगाण पणिद भूदो सणिदाणो होइ तह धम्मो॥1252॥
सपरिग्गहस्स अब्बंचरिणो अविरदस्स से मणसा ।
काएण सीलवहणं होदि हु णडसमणरूवं व॥1253॥
रोगं कंखेज्ज जहा पडियार सुहस्स कारणे कोई ।
तह अण्णेसदि दुक्खं सणिदाणो भोगतण्हाए॥1254॥
खंदेणए आसणत्थं वहेज्ज गरुगं सिलं जहा कोई ।
तह भोगत्थं होदि दु संजमवहणं णिदाणेण॥1255॥
भोगोव भोगसोक्खं जं जं दुक्खं च भोगणासम्मि ।
एदेसु भोगणासे जातं दुक्खं पडिविसिठ्ठं॥1256॥
देहे छुहादिमहिदे चले य सत्तस्स होज्ज कह सोक्खं ।
दुक्खस्स य पडियारो रहस्सणं चेव सोक्खंखु॥1257॥
जह कोडिल्ल अग्गिं तप्पंतो णेव उवसम लभदि ।
तह भोगे भुंजंतो खणं वि णो उवसमं लभदि॥1258॥
सोक्खं अणपेक्खित्ता बाधादि दुक्खमणुगंपि जह पुरिसं ।
तह अणपेक्खिय दुक्खं णत्थि सुहं णाम लोगम्मि॥1259॥
कच्छुं कंडुयमाणो सुहाभिमाणं करेदि जह दुक्खे ।
दुक्खे सुहाभिमाणं मेहुण आदीहिं कुणदि तहा॥1260॥
घोसादकीं य जह किमि खंतो मधुरित्ति मण्णदि वराओ ।
तह दुक्खं वेदंतो मण्णइ सुक्खं जणो कामी॥1261॥
सुठ्ठु वि मग्गिज्जंतो कत्थ वि कयलीए णत्थि जह सारो ।
तह णत्थि सुहं मग्गिज्जंतो भोगेसु अप्पं पि॥1262॥
ण लहदि जह लेहंतो सुक्खल्लय मठ्ठियं रसं सुणहो ।
से सगतालुगरुहिरं लेहंतो मण्णए सुक्खं॥1263॥
महिलादि भोगसेवी ण लहदि किंचिवि सुहं तथा पुरिसो ।
सो मण्णदे वराओ सगकाय परिस्समं सुक्खं॥1264॥
तह अप्पं भोगसुहं जह धावंतस्स अहिदवेगस्स ।
गिम्हे दण्हातत्तस्स होज्ज छायासुहं अप्पं॥1265॥
अहवा अप्पं आसाससुहं सरिदाए दप्पियंतस्स ।
भूमिच्छिक्कंगुठ्टस्स उब्भमाणस्स होदि सोत्तेण॥1266॥
दीसइ जलं व मयतण्हिया हु जह वणमयस्स तिसिदस्स ।
भोगा सुहं व दीसंति तह य रागेण तिसियस्स॥1267॥
वग्घो सुखेज्ज मदयं अवगासेऊण जह मसाणम्मि ।
तह कुणिमदेहसंफंसणेण अबुहा सुखायंति॥1268॥
जावंति केइ भोगा पत्त सव्वे अणंतखुत्ता ते ।
को णाम तत्थ भोगेसु विंभओ लद्धविजडेसु॥1269॥
जह जह भुंजइ भोगे तह तह भोगेसु वड्ढदे तण्हा ।
अग्गीव इंधणाइं तण्हं दीविंति से भोगा॥1270॥
जीवस्स णत्थि तित्ती चिरंपि भोगहिं भुज्जमाणेहिं ।
तित्तीए विणा चित्तं उव्वूरं उव्वुदं होइ॥1271॥
जह इंधणोहिं अग्गी जह व समुद्दो णदीसहस्सेहिं ।
तह जीवा ण हु सक्का तिप्पेदुं कामभोगेहिं॥1272॥
देविंदचक्कवट्टी य वासुदेवा य भोगभूमीया ।
भोगेहिं ण तिप्पंति हु तिप्पदि भोगेसु किह अण्णी॥1273॥
संपत्तिविवत्तीसु य अज्ज्णरक्खणपरिग्गहादीसु ।
भोगत्थं होदि णरो उद्धुयचित्तो य घण्णो य॥1274॥
उद्धुयमणस्स ण सुहं सुहेण य विणा कुदो हवदि पीदो ।
पीदीए विणा ण रदी उद्धुयचित्तस्स घण्णस्स॥1275॥
जो पुण इच्छदि रमिदुं अज्झप्पसुहम्मि णिव्वुदिकरम्मि ।
कुणदि रदिं उवसंतो अज्झप्पसमा हु णत्थि रदी॥1276॥
अप्पायत्ता अज्झपरदी भोगरमणं परायत्तं ।
भोगरदीए चइदो होदि ण अज्झप्परमणेण॥1277॥
भोगरदीए णासो णियदो विग्घा य होंति अदिवहुगा ।
अज्झप्परदीए सुभाविदाए णासो ण विग्घो वा॥1278॥
दुक्खं उप्पादिंता पुरिसा पुरिसस्स होदि जदि सत्तू ।
अदिदुक्खं कदमाणा भोगा सत्तू किह ण हुंती॥1279॥
इधरं परलोगे वा सत्तू मित्तत्तणं पुणमुवेंति ।
इधरं परलोगे वा सदाइ दुखावहा भोगा॥1280॥
एगम्मि चेव देहे करेज्ज दुक्खं ण वा करेज्ज अरी ।
भोगासे पुण दुक्खं करिंत भवकोडिकोडीसु॥1281॥
मधुमेव पिच्छदि जहा तडिओलंबो ण पिच्छदि पपादं ।
तह सणिदाणो भोगे पिच्छदि ण हु दीहसंसारं॥1282॥
जालस्स जहा अंते रमंति मच्छा भयं अयाणंता ।
तह संगादिसु जीवा रमंति संसारमगणंता॥1283॥
दुक्खेण देवमाणुसभोगे लद्धूण चावि परिडिदो ।
णियदिमदीदि कुजोणीं जीवो सघरं पउत्थो वा॥1284॥
जीवस्स कुजोणिगदस्स तस्स दुक्खाणि वेदयंतस्स ।
किं ते करंति भोगा मदोव वेज्जो मरंतस्स॥1285॥
जह सुत्तवद्धसउणो दूरंपि गदो पुणो व एदि तहिं ।
तह संसारमदीदि हु दूरंपि गदो णिदाणगदो॥1286॥
दाऊण जहा अत्थं रोधणमुक्को सुहं घरे वसइ ।
पत्ते समये य पुणो रुम्भइ तह चेव धारणियो॥1287॥
तह सासण्णं किच्चा किलेसमुक्कं सुहं वसइ सग्गे ।
संसारमेव गच्छइ तत्तो य चुदो णिदाण कदो॥1288॥
संभूदो वि णिदाणेण देवसुक्खं च चक्कहरसुक्खं ।
पत्तो तत्तो य चुदो उववण्णो णिरयवासम्मि॥1289॥
णच्चा दुरंतमद्धु यमत्ताणमतिप्पयं अविस्सायं ।
भोगसुहं तो तम्हा विरदो मोक्खे मदिं कुज्जा॥1290॥
अणिदाणेय मुणिवरो दंसणणणाणचरणं विसोधेदि ।
तो सुद्धणाण चरणो तवसा कम्मक्खयं कुणइ॥1291॥
इच्चेव मेद मविचिंतयदो होज्ज हु णिदाणकरणमदी ।
इच्चेवं पस्संतो ण हु होदि णिदाणकरणमदी॥1292॥
मायासल्लस्सालोयणाधियारम्मि वण्णिदा दोसा ।
मिच्छत्तसल्लदोसा सय पुव्वमुववणिणया सव्वे॥1293॥
पब्भट्ठवोधिलाभा मायासल्लेण असि पूदिमुही ।
दासी सागरदत्तस्स पुप्फदंता हु विरदा वि॥1294॥
मिच्छत्तसल्लदोसा पियधम्मो साधुवच्छलो संतो ।
बहुदुक्खे संसारे सुचिरं पडिहिंडिओ मरिची॥1295॥
इय पव्वज्जामंडि समिदि बइल्लं तिगुलिदिढचक्कं ।
रादिय भोयण उद्धं सम्मत्तक्खं सणाणधुरं॥1296॥
वदभंडभरिदमारुहिद साधुसत्थेण पत्थिदो समयं ।
णिव्वाणभंडहेदु सिद्धपुरी साधुवाणियओ॥1297॥
आयरियसत्थवाहेण णिज्जउत्तेण सारविज्जंतो ।
सो साहुवग्गसत्थो संसारमहाडविं तरइ॥1298॥
तो भावणादियंतं रक्खदि तं साधुसत्थमाउत्तं ।
इंदिय चोरेहिंतो कसाय बहुसावदेहिंतो॥1299॥
विसयाडवीए मज्झे ओहीणो जो पमाद दोसेण ।
इंदियचोरा तो से चरित्तभंडं विलुंपंति॥1300॥
अहवा तल्लिच्छाइं कूराइं कसायसावदाइं तं ।
खज्जंति असंजमदाढाइं किले सादि दंसेहिं॥1301॥
ओसण्णसेवणाओ पडिसेवंतो असंजदो होइ ।
सिद्धिपहपच्छिदाओ ओहीणो साधुसत्थादो॥1302॥
इंदियकसायगुरुगत्तणेण सुहसील भाविदो समणो ।
करणालसो भवित्ता सेवदि ओसण्णसेवाओ॥1303॥
केई गहिदा इंदियचोरेहिं कसायसावदेहिं वा ।
पंथं छंडिय णिज्जंति साधुसत्थस्स पासम्मि॥1304॥
तो साधुसत्थपंथं छंडिय पासम्मि णिज्जमाणा ते ।
गारवगहणकुडिल्ले पडिदा पावेंति दुक्खाणि॥1305॥
सल्लविसकंटसहिं विद्धा पडिदा पडंति दुक्खेसु ।
विवसकंटयविद्धा वा पडिदा अडवीए एगागी॥1306॥
पंथं छंडिय सो जादि साधुसत्थस्स चेव पासाओ ।
जो पडिसेवदि पासत्थसेवणाओ हु णिद्धम्मो॥1307॥
इंदियकसायगुरुयत्तणेण चरणं तणं व पस्संतो ।
णिद्धम्मो हुसवित्ता सेवदि पासत्थसेवाओ॥1308॥
इंदिचोरपरद्धा कसाय साबदभएण वा कई ।
उम्मग्गेण पलायंति साधुसत्थस्स दूरेण॥1309॥
तो ते कुसीलपडिसेवणावणे उप्पधेण धावंता ।
सण्णाणदीसु पडिदा किलेससुत्तेण वुढ्ढंति॥1310॥
सण्णाणदीसु ऊढा वुढ्ढा थाहं कहंपि अलहंता ।
तो ते संसाररोदधिमदंति बहुदुक्खभीसम्मि॥1311॥
आसागिरिदुग्गाणि य अगिम्म तिदंडकक्खडसिलासु ।
ऊलोडिदपब्भट्टा खुप्पंति अणंतियं कालं॥1312॥
बहुपावकम्मकरणाडवीसु महादीसु विप्पणट्ठा वा ।
अद्धिट्ठणिव्वुदिपधा भमंति सुचिरंपि तत्थेव॥1313॥
देरेण साधुसत्थं छंडिय सो उप्पधेण खु पलादि ।
सेवदि कुसीलपडिसेवणाओ जो सुत्तदिठ्ठाओ॥1314॥
इंदियकसायगुरुगत्तणेण चरणं तणं व पस्संतो ।
णिद्दंधसो भवित्ता सेवदि हु कुसील सेवाओ॥1315॥
सिद्धिपुरमुवल्लीणा वि केेइ इंदियकसाय चोरेहिं ।
पविलुत्तचरणभंडा उवहदमाणाट्ट णिवद्दंति॥1316॥
तो ते सीलदरिद्दा दुक्खमणंतं सदा वि पावंति ।
बहुपरियणो दरिद्दो पावदि तिव्वं जधा दुक्खं॥1317॥
सो होदि साधुसत्थादु णिग्गदो जो भवे जधाछंदो ।
उस्सुत्तमणुवदिट्ठं च जधिच्छाए विकप्पंतो॥1318॥
जो होदि जधाछंदो हु तस्स धणिदंपि संजमिंत्तस्स ।
णत्थि दु चरणं खु होदि सम्मत्तसहचारी॥1319॥
इंदियकसायगुरुगत्तणेण सुत्तं पमाणमकरंतो ।
परिमाणेेदि जिणुत्ते अत्थे सच्छंददो चेव॥1320॥
इंदियकसायदोसेहिं अधवा सहमण्णजोगपरितंतो ।
जो उव्वायदि सो होदि णियत्तो साधुसत्थादो॥1321॥
इंदियकसायवसिया केई ठाणाणि ताणि सव्वाणि ।
पाविज्जंतो दोसेहिं तेहिं सव्वेहिं संसत्ता॥1322॥
इय एदे पंचविधा जिणेहिं सवणा दुगुंच्छिदा सुत्ते ।
इंदियकसायगुरुयत्तणेण णिच्चंपि पडिकुद्धा॥1323॥
दुठ्ठा चवला अदिदुज्जया य णिच्चं पि समणुबद्धा य ।
दुक्खावहा य भीमा जीवाणं इंदियकसाया॥1324॥
तरुतेल्लंपि पियंतो वत्थो जह वादि पूदियं गंधं ।
तध दिक्खिदो वि इंदियकसाय गंधं वहदि कोई॥1325॥
भुंजंतो वि सुमोयणमिच्छदि जध सूयरो समलमेव ।
तध दिक्खिदो वि इंदियकसायमलिणो हवदि कोइ॥1326॥
वाह भएण पलादो जूहं दट्ठूण वागुरापडिदं ।
सयमेव मआ वागुरमदीदि जह जूहतण्हाए॥1327॥
पंजरमुक्को सउणो सुइरं आरामए सुविहरंतो ।
सयमेव पुणो पंजरमदीदि जध णीडतण्हाए॥1328॥
कलभो गएण पंकादुद्धरिदो दुत्तरादु बलिएण ।
सयमेव पुणो पंकं जलतण्हाए जह अदीदि॥1329॥
अग्गिपरिक्खित्तादो सउणो रुक्खादु उप्पडित्ताणं ।
सयमेव तं दुमं सो णीडणिमित्तं जध अदीदि॥1330॥
लंघिज्जंतो अहिणा पासुत्तो कोइ जग्गमाणेण ।
उठ्ठविदो तं घेत्तुं इच्छदि जध कोदुगहलेण॥1331॥
सयमेव वंतमसणं णिल्लज्जो णिग्घिणो सयं चेव ।
लोलो किविणो भंुजदि सुहणो जध असणतण्हाए॥1332॥
एवं केई गिहवासदोसमुक्का वि दिक्खिदा संता ।
इंदियकसायदोसे हि पुणो ते चेव गिण्हंति॥1333॥
बंधणमुक्को पुनरेव बंधणं सो अचेयणोदीदि ।
इंदियकसायबंधणमुवेदि जो दिक्खिदो संतो॥1334॥
मुक्को वि णरो कलिणा पुणो वि तं चेव मग्गदि कलिं सो ।
जो दिक्खिदो वि इंदिय कसायमइयं कलिमुवेदि॥1335॥
सो णिच्छदि मोत्तु जे हत्थगयं उम्मुयं सपज्जलियं ।
सो अक्कमदि कण्हसप्पं छांद वग्घं च परिमसदि॥1336॥
सो कंठल्लगिदसिलो दहमत्थाहं अदीदि अण्णाणी ।
जो दिक्खिदो वि इंदिय कसायवसिगो हवे साधु॥1337॥
इंदियगहोबनिठ्ठो उवसिठ्ठो ण दु गहेण उवसिठ्ठो ।
कुणदि गहो एयभवे दोसं इदरो भवसदेसु॥1338॥
होदि कसाउम्मत्तो उम्मत्तो तध ण पित्तउम्मत्तो ।
ण कुणदि पित्तुम्मत्तो पावं इदरो जधुम्मत्तो॥1339॥
इंदियकसायमइओ णरं पिसायं करंति हु पिसाया ।
पावकरणवेलंबं पेच्छणयकरं सुयणमज्झे॥1340॥
कुलजस्स जस्स मिच्छत्तगस्स णिधणं वरं खु परिसस्स ।
ण य दिक्खिदेण इंदियकसायवसिएणा जेदुं जे॥1341॥
जध सण्णाद्धो पग्गहिदचावकंडो रधी पलायंतो ।
णिंदिज्जदि तध इंदियकसावसिगो वि पव्वज्जिदो॥1342॥
जध मिक्खं हिडंतो मउडादि अलंकिदो गहिदसत्थो ।
णिंदिज्जइ तध इंदियकसायवसिगो वि पव्वज्जिदो॥1343॥
इंदियकसायवसिगो मुंडो णग्गो य जो मलिणगत्तो ।
सो चित्तकम्मसमणोव्व समणरूवो असमणो हु॥1344॥
णाणं दोसे णासिदि णारस्स इंदियकसायविजयेण ।
आउहरणंप हरणं जह णासेदि अरिं ससत्तस्स॥1345॥
णाणंपि कुणदि दोसे णरस्स इंदियकसायदोसेण ।
आहारो वि हु पाणो णरस्स विससंजुदो हरदि॥1346॥
णाणं करेदि पुरिसस्स गुणे इंदियकसायविजयेण ।
बलरूववण्णमाऊ करेहि जुत्तो जधाहारो॥1347॥
णाणं पि गुणो णासेदि णरस्स इंदियकसायदोसेण ।
अप्पबधाए सत्थं होदि हु का पुरिसहत्थगयं॥1348॥
सबहुस्सुदो वि अवमाणिज्जदि इंदियकसायदोसेण ।
णरमाउधहत्थंपि हु मदयं गिद्धा परिभवंति॥1349॥
इंदियकसायवसिगो बहुस्सुदो वि चरणे ण उज्जमदि ।
पक्खीव छिण्णपक्खो ण उप्पडदि इच्छमाणो वि॥1350॥
णस्सदि सगंपि बहुगं पि णाणमिंदियकसाय सम्मिस्सं ।
विससम्मिसिद दुट्ठं णस्सदि जध सक्कराकढिदं॥1351॥
इंदिय कसायदोसमलिणं णाणं ण बट्टदि हिदे से ।
वट्टदि अण्णस्स हिदे खरेण जह चंदणं ऊढं॥1352॥
इंदियकसायणिग्गहणिमीलिदस्स हु पयासदि ण णाणं ।
रत्तिं चक्खुणिमीलस्स जधा दीवो सुपज्जलिदो॥1353॥
इंदियकसायमइलो वाहिरकरणणिहुदेण वेसेण ।
आवहदि को वि विसए सउणो वींदसगेणोव॥1354॥
घोडगलिंडसमाणस्स तस्स अब्भंतरम्मि कुधिदस्स ।
बाहिरकरणं किं से काहिदि बगणिहुदकरणस्स॥1355॥
बाहिरकरणविसुद्धी अब्भंतर करणसोधणत्थाए ।
ण हु कुंडयस्स सोधी सक्का सतुसस्स कादुं जे॥1356॥
अब्भंतरसोधीए सुद्धं णियमेण बाहिरं करणं ।
अब्भंतरदोसेण हु कुणदि णरो बाहिरं दोसं॥1357॥
लिंगं च होदि अब्भंतरस्स सोधीए बाहिरा सोधी ।
भिउडीकरणं लिंगं जह अंतो जाद कोधस्स॥1358॥
ते चेव इंदियाणं दोसा सव्वे हवंति णादव्वा ।
कामस्स य भोगाण य जे दोसा पुव्वणिद्दिट्ठा॥1359॥
महुलित्तं असिधारं तिक्खं लेहिज्ज जध णरो कोई ।
तध विसयसुहं सेवदि दुहावहं इहहि परलोगे॥1360॥
सद्देण मओ रूवेण पदंगो वणगओ वि फरिसेण ।
मच्छो रसेण भमरो गंधेण य पाविदो दोसं॥1361॥
इदि पंचहि पंच हदा सद्दरसफरिसगंधरूवेहिं ।
इक्को कहं ण हम्मदि जो सेवदि पंच पंचेहिं॥1362॥
सरजुए गंधमित्तो घाणिंदियवसपदो विणीदाए ।
विसपुप्फगंघमग्घाय मदो णिरयं च संपत्तो॥1363॥
पाडलिपुत्ते पंचालगीद सद्देण मुच्छिदा संती ।
पासादादो पडिदा णठ्ठा गंधव्वदत्ता वि॥1364॥
माणुसमंसपसत्तो कंपिल्लवदी तधेव भीमो वि ।
रज्जब्भट्ठो णठ्ठो मदो य पच्छा गदो णिरयं॥1365॥
चोरो वि तह सुवेगो सहिलारूवम्मि रत्तदिठ्ठीओ ।
विद्धो सरेण अच्छीसु मदो णिरंय च संपत्तो॥1366॥
फासिंदिएण गोवे सत्ता गहवदिपिया वि णासक्के ।
मारेदूण सपुत्तं धूयाए मारिदा पच्छा॥1367॥
रोसाइट्ठो णीलो हदप्पभो अरदिअग्गिसंसत्तो ।
सीदे वि णिवाइज्जदि वेवदि य गहोवसिट्ठो वा॥1368॥
भिउडीतिवलियवयणो उग्गदणिच्चलसुत्तलुक्खक्खो ।
कोवेण रक्खसो वा णरण भीमो णरो भवदि॥1369॥
जइ कोइ तत्तलोहं गहाय रुठ्ठो परं हणामित्ति ।
पुव्वदरं सो डज्झिदि डहिज्जव ण वा परो पुरिसो॥1370॥
तध रोसेण सयं पुव्वमेव डज्झदि हु कलकले णेव ।
अण्णस्स पुणो दुक्खं करिज्ज रुट्ठो ण य करिज्जा॥1371॥
णासेदूण कसायं अग्गी णासदि सयं जधा पच्छा ।
णासेदूण तध णरं णिरासवो णस्सदे कोधो॥1372॥
कोधो सत्तुगुणकरो णीयाणं अप्पणो य मण्णुकरो ।
परिभव करो सबासे रोसे णासेदि णरमवसं॥1373॥
ण गुणे पेच्छदि अववददि गुणे जंपदि अजंपिदव्वं च ।
रोसेण रुद्दहिदओ णारगसीलो णरो होदि ॥1374॥
जध करिसयस्स धण्णं वरिसेण समज्जिदं खलं पत्तं ।
डहदि फुलिंगों दित्तो तध कोहग्गी समणसारं॥1375॥
जध उग्गविसो उरगो दब्भतणंकुरहदो पकुप्पंतो ।
अचिरेण होदि अविसो तप होदि जदी वि णिस्सारो॥1376॥
पुरिसो मक्कडसरिसो होदि सरूवो वि रोसहदरूवो ।
होदि य रोसणिमित्तं जम्मसहस्सेसु य दुरूवो॥1377॥
सुठ्ठु वि पिओ मुहुत्तेण होदि वेसो जणस्स कोधेण ।
पधिदो वि जसो णस्सदि कुद्धस्स अकज्जकरणेण॥1378॥
णीयल्लगो वि कुद्धो कुणदि अणीयल्ल एव सत्तू वा ।
मारेदि तेहिं मारिज्जदि वा मारेदि अप्पाणं॥1379॥
पुज्जो वि णरो अवमाणिज्जदि कोवेण तक्खणे चेव ।
जगविस्सुदं वि णस्सदि माहप्पं कोहवसियस्स॥1380॥
हिंसं अलियं चोज्जं आचरदि जणस्स रोसदोसेण ।
तो ते सव्वे हिंसालियचोज्जसमुब्भवा दोसा॥1381॥
वारवदीय असेसा दड्ढा दीवायणेण रोसेण ।
वद्धं च तेण पावं दुग्गदिभयबंधणं घोरं॥1382॥
कुलरूवाणाबलसुदला - भिस्सरयत्थमदितवादीहिं ।
अप्पाणमुण्णमेतो नीचागोदं कुणदि कम्मं॥1383॥
दट्ठूण अप्पणादो हीणो मुक्खाउ विंति माणकलिं ।
दट्ठाण अप्पणादो अधिए माणं ण यंति बुधा॥1384॥
माणी विस्सो सव्वस्स होदि कलह भयवेर दुक्खणि ।
पावदि माणी णियदं इहपरलोए य अवमाणं॥1385॥
सव्वे वि कोहदोसा माणकसायस्स होदि णादव्वा ।
माणेण चेव मेथुणहिंसालिय चोज्जमाचरदिं॥1386॥
समणस्स जणस्स पिओ णरो अमाणी सदा हवदि लोए ।
णाणं जसं च अत्थं लभदि सकज्जं च साहेदि॥1387॥
ण य परिहायदि कोई अत्थे मउगत्तणे पउत्तम्मि ।
इह य परत्त य लब्भदि विणएण हु सव्वकल्याणं॥1388॥
सट्ठिं साहस्सीओ पुत्त सगरस्स रायसीहस्स ।
अदिबलवेगा संता णट्ठा माणस्स दोसेण॥1389॥
जध कोडिसमिद्धो वि ससल्लो ण लभदि सरीरणिव्वाणं ।
मायासल्लेण तहा ण णिव्वुदिं तव समिद्धो वि॥1390॥
होदि य वेस्सो अप्पच्चइदो तध अवमदो य सुजणस्स ।
होदि अचिरेण सत्तू णीयाणदि णिपडिदोसेण॥1391॥
पावइ दोसं मायाए महल्लं लहु सगावराधेवि ।
सच्चारण सहस्साण वि माया एक्का वि णासेदि॥1392॥
मायाए मित्तभेदे कदम्मि इधलोगिगच्छपरिहाणी ।
णासदि मायादोसा विसजुददुद्धंव सामण्णं॥1393॥
माया करेदि णीचागोदं इच्छी णवुंसयं तिरियं ।
मायादोसेण य भवसएसु डंभिज्जदे बहुसो॥1394॥
कोहो माणो लोहो य जत्थ मायावि तत्थ सण्णिहिदा ।
कोहमद लोह दोसा सव्वे मायाए ते होंति॥1395॥
सस्सो य भरधगामस्स सत्तसंवस्छराणि णिस्सेसो ।
दड्ढो डंभणदोसेण कुम्भकारेण रुठ्ठेण॥1396॥
लोभेणासाधत्तो पावइ दोसे बहुं कुणदि पावं ।
णीए अप्पणं वा लोभेण णरो ण विग्गणेदि॥1397॥
लोभो तणेवि जादो जणेदि पावमिदरत्थ किं वच्चं ।
लगिदमउडादिसंगस्स वि हु ण पावं अलोहस्स॥1398॥
साकेदपुरे सीमंधरस्स पुत्तो मिगद्धवो णाम ।
भद्दयमहिसणिमित्तं जुवराजो केवली जादो॥1399॥
तेलोक्केण वि चितस्स णिव्वुदी णत्थि लोभघत्थस्स ।
संतुट्ठो हु अलोभो लभदि दरिद्दो वि णिव्वाणं॥1400॥
सव्वे वि गंथदोसा लोभकसायस्स हुंति णादव्वा ।
लोभेण चेव मेहुणहिंसालियचोज्जमाचरदि॥1401॥
रामस्स जामदग्गिस्स वजं घित्तूण कत्तविरिओ वि ।
णिधणं पत्तो सकुलो ससाहणो लोभदोसेण॥1402॥
ण हि ते कुणिज्ज सत्तू अग्गी बग्घी व किण्हसप्पो वा ।
जं कुणइ महादोसं णिव्वुदिविग्घं कसायरिवू॥1403॥
इंदियकसायदुद्दंतस्सा पाडेंति दोसविसमेसु ।
दुखावहेसु पुरिसे पसढिलणिव्वदेखलिया हु॥1404॥
इंदियकसाय दुद्दंतस्सा णिव्वेदखलिणिदा संता ।
ज्झणकसाए भीदा ण दोसविसमेसु पाडेंति॥1405॥
इंदियकसाय पण्णगदठ्ठा बहुवेदणुद्दिदा पुरिसा ।
पब्भाट्टझाणसुक्खा संजमजीवं पविजहंति॥1406॥
ज्झाणागदेहिं इंदियकसाय भुजगा विरागभंतेहिं ।
णियमिज्जंता संजमजीवं साहुस्स ण हरंति॥1407॥
तिंेविंध
पुरिसमयं॥1408॥
धिदिखेडएहिं इंदियकंडे ज्झाणवरसत्ति संजुत्ता ।
फेडंति समणजोहा सुणाणदिठ्ठीहिं दट्ठूण॥1409॥
गंथाडवीचरंतं कसायविसकंटया पमायमुहा ।
विंद्धंति विसयतिक्खा अधिदिदढोवाणहं पुरिसं॥1410॥
आवद्धधिदिदढोवाणहस्स उवओगदिट्ठिजुत्तस्स ।
ण करिंति किंचि दुक्खं कसाय विसकंटया मुणिणो॥1411॥
उड्डहणा अदिचवला अणिग्गहिदकसायमक्कडा पावा ।
गंथफल लोलहिदया णासंति हु संजमारामं॥1412॥
णिच्चं पि अमज्झत्थे तिकालदोसाणुसरणपरिहत्थे ।
संजमरज्जूहिं जदी बंधंति कसायमक्कडए॥1413॥
धिदिवम्मिएहिं उवसमसरेहिं साधूहिं णाणसत्थेहिं ।
इंदियकसायसत्तू सक्का जुत्तेहिं जेदुं जे॥1414॥
इंदियकसायचोरा सुभावणासंकलाहिं वज्झंति ।
ता ते ण विकुव्वंति चोरा जह संकलाबद्धा॥1415॥
इंदियकसाय बग्घा संजमणरघादणे अदिपसत्ता ।
वेरग्गलोहदढपंजरेहिं सक्का हु णियमेदुं॥1416॥
इंदियकसायहत्थी वयवारिमदीणिदा उवायेण ।
विणयवरत्ताबद्धा सक्का अवसा वसे कादंु॥1417॥
इंदियकसायहत्थी वोलेदुं सीलफलियमिच्छंता ।
धीरेहिं रुंभिदव्वा धिदिजमलारुप्पहारेहिं॥1418॥
इंदियकसायहत्थी दुस्सीलवणं जदा अहिलसेज्ज ।
णाणंकुसेण तइया सक्का अवसा वसं कादुं॥1419॥
जदि विसयगंधहत्थी अदिणिज्जदि रागदोसमयमत्ता ।
चिट्ठिदुणज्झाणजोहस्स वसे णाणंकुसेण विणा॥1420॥
विसयवणरमणलोला बाला इंदियकसायहत्थी ते ।
पसमे रमेदव्वा तो ते दोसं ण काहिंति॥1421॥
सद्दे रूवे गंधे रसे य फासे सुभेय असुभे य ।
तम्हा रागद्दोसं परिहर तं इंदियजएण॥1422॥
जह णीरसं पि कडुयं ओसहं जीविदत्थिओ पिबदि ।
कडुयं पि इंदियजयं णिव्वुइहेदुं तह भजेज्ज॥1423॥
जे आसि सुभा एणिंह असुभा ते चेव पुग्गला जादा ।
जे आसि तदा असुभा ते चेव सुभा इमा इण्हि॥1424॥
सव्वे वि य ते भुत्ता चत्ता वि य तह आणंतखुत्तो मे ।
सव्वेसु एत्थ को मज्झ विंभओ भुत्तविजडेसु॥1425॥
रूवं शुभं च असुभं किंचि वि दुक्खं सुहं च ण य कुणदि ।
संकप्पविसेसेण हु सुहं च दुखं च होइ जए॥1426॥
इह य परत्त य लोए दोसे बहुगे य आवहइ चक्खू ।
इदि अप्पणो गणित्ता णिज्जेदव्वो हवदि चक्खू॥1427॥
एवं सम्मं सद्दरसगंधफासे विचारयित्ताणं ।
सेसाणि इंदियाणि वि णिज्जेदव्वाणि बुद्धिमदा॥1428॥
जदिदा सवति असंतेण परो तं णत्थि मेत्ति खमिदव्वं ।
अणुकम्पा वा कु ज्जा पावइ पावं वरावेत्ति॥1429॥
जदि वा सवेज्ज संतेण परो तह वि पुरिसेण खमिदव्वं ।
सो अत्थि मज्झ दोसो ण अलीयं तेण भणिदत्ति॥1430॥
सत्तो वि ण चेव हदो हदो वि ण य मारिदोत्ति य खमेज्ज ।
मारिज्जंतो विसहेज्ज चेव धम्मो ण णठ्ठोत्ति॥1431॥
रोसेण महाधम्मो णसिज्ज तणं च अग्गिणा सव्वो ।
पावं च करिज्ज माहं बहुगंपि णरेण खमिदव्वं॥1432॥
पुव्वकदमज्झपावं पत्तं परदुखकरणजादं मे ।
रिणमोक्खो मे जादो मे अज्जत्ति य होदि खमिदव्वं॥1433॥
पुव्वं सयमुवभुत्तं काले णाएण तेत्तियं दव्वं ।
को धारणीओ धणियस्स दिंतओ दूक्खिओ होज्ज॥1434॥
इह य परत्त य लोए दोसे बहुए य आवहदि कोधो ।
इदि अप्पणो गणित्ता परिहरिदव्वो हवइ कोधो॥1435॥
को एत्थ मज्झ माणो बहुसो णीचत्तणं पि पत्तस्स ।
उच्चते य अणिच्चे उवट्ठिदे चावि णीचत्ते॥1436॥
अधिगेसु बहुसु संतेसु ममादो एत्थ को महं माणो ।
को विब्भओ वि बहुसो पत्ते पुव्वम्मि उच्चत्ते॥1437॥
जो अवमाणणकरणं दोसं परिहरइ णिच्चभाउत्तो ।
सो णाम होदि माणी ण दु गुणचत्तेण माणेण॥1438॥
इह य परत्तय लोए दोसे बहुगे य आवहदि माणो ।
इदि अप्पणो गणित्ता माणस्स विणिग्गहं कुज्जा॥1439॥
अदिगूहिदा वि दोसा जणेण कालंतरेण णज्जंति ।
मायाए पउत्ताए को इत्थ गुणो हवदि लद्धो॥1440॥
पडिभोगम्मि असन्ते णियडिसहस्सेहिं गूहमाणस्स ।
चंदग्गहोव्व दोसो खणेण सो पायडो होइ॥1441॥
जणपायडो वि दोसो दोसोत्ति ण घेप्पए सभागस्स ।
जह समलत्ति ण घिप्पदि समलं वि जए तलायजलं॥1442॥
डंभसएहिं बहुगेहिं सुपउत्तेहिं अपडिभोगस्स ।
हत्थं ण एदि अत्थो अण्णादो सपडिभोगादो॥1443॥
इह य परत्तय लोए दोसे बहुए य आवहइ माया ।
इदि अप्पणो गणित्ता परिहरिदव्वा हवइ माया॥1444॥
लोभे कए वि अत्थो ण होइ पुरिसस्स अपडिभोगस्स ।
अकएवि हवदि लोभे अत्थो पिडभोगवंतस्स॥1445॥
सव्वे वि जए अत्था पिरगहिदा ते अणंतखुत्तो मे ।
अत्थेसु इत्थ को मज्झ विंभओ गहिदविजडेसु॥1446॥
इह य परत्तय लोए दोसे बहुए य आवहइ लोभो ।
इदि अप्पणो गणित्ता णिज्जेदव्वो हवदि लोभो॥1447॥
णिद्दं जिणहि णिच्चं णिद्दा हु णरं अचेयणं कुणइ ।
वट्टिज्ज हु पासुत्तो खवओ सव्वेसु दोसेसु॥1448॥
जदि अधिवाधिज्ज तुमं णिद्दा तो तं करेहि सज्झायं ।
सुहुमत्थे वा चिंतेहि सुणव संवेगणिव्वेगं॥1449॥
पीदी भए य सोगे य तहा णिद्दा ण होइ मणुयाणं ।
एदाण तुमं तिण्णिवि जागरणत्थं णिसेवेहिं॥1450॥
भयमागच्छसु संसारादो पीदिं च उत्तमठ्ठम्मि ।
सोगं च पुरादुच्चरिदादो णिद्दाविजय हेदुं॥1451॥
जागरणत्थं इच्चेवमादिकं कुण कमं सदा उत्तो ।
झाणेण विणा बज्झो कालो हु तुमे ण कायव्वो॥1452॥
संसाराडविणित्थरणमिच्छदो अणपणीय दोसाहिं ।
सोदुं ण खमो अहिमणपणीय सोंदु व सघरम्मि॥1453॥
को णाम णिरुव्वेगो लोगे मरणादि अग्गिपज्जलिदे ।
पज्जलिदम्मि व णाणी धरम्मि सोंदु अभिलसिज्ज॥1454॥
को णाम णिरुव्वेगो सुविज्ज दोसे सु अणुवसंतेषु ।
गहिदाउहाण बहुयाण मज्झयारेव सत्तूणं॥1455॥
णिद्दा तमस्स सरिसी अण्णो णत्थि हु तमो मणुस्साणं ।
इति णच्चा जिणसु तुमं णिद्दा ज्झाणस्स विग्घयरी॥1456॥
कुण वा णिद्दा मोक्खं णिद्दामोक्खस्स भणिदवेलाए ।
जह वा होइ समाही खवणकिलिंतस्स तह कुणह॥1457॥
एस उवावो कम्मसवदार णिरोहणो हवे सव्वो ।
पोराणयस्स कम्मस्स पुणो तवसा खओ होइ॥1458॥
अब्भंतर बाहिरगे तवम्मि सत्तिं सगं अगूहंतो ।
उज्जमसु सुहे देहे अप्पडिबद्धो अणलसो तं॥1459॥
सुहसीलदाए अलसत्तणेण देहपडिबद्धदाए य ।
जो सत्तीए संत्तीए ण करिज्ज तवं स सत्तिसयं॥1460॥
तस्स ण भावो सुद्धो तेण पउत्ता तदो हवदि माया ।
ण य होइ धम्मसड्ढा तिव्वा सुहदेहपिक्खाए॥1461॥
अप्पा य वंचिओ तेण होइ विरियं च गूहियं भवदि ।
सुहसीलदाए जीवो बंधदि हु असादवेदणियं॥1462॥
विरियंतरायमलसत्तणेण बंधदि चरित्तमोहं च ।
देहपडिबद्धदाए साधू सपरिग्गहो होइ॥1463॥
मायादोसा मायाए हंुति सव्वे वि पुव्वणिद्दिट्ठा ।
धम्मम्मि णिप्पिवासस्स होइ सो दुल्लहो धम्मो॥1464॥
पुव्वुत्ततवगुणाणं चुक्को जं तेण बंचिओ होइ ।
विरियणिगूही बंधदि मायं विरियंतरायं च॥1465॥
तवमकरिंतस्सेदे दोसा अण्णे य होंति संतस्स ।
होंति य गुणा अणेया सत्तीए तवं करेंतस्स॥1466॥
इह य परत्त य लोए अदिसय पूयाओ लहइ सुतवेण ।
आवज्जिज्जंति तहा देवा वि संइंदिया तवसा॥1467॥
अप्पो वि तवो बहुगं कल्लाणं फलइ सुप्पओगकदो ।
जह अप्पं वडबीअं फलइ वडमणेयपारोहं॥1468॥
सुठ्ठु कदाण वि सस्सादीणं विग्घा हवंति अदिबहुगा ।
सुठ्ठु कदस्स तवस्स पुण णत्थि कोइ वि जए विग्घो॥1469॥
जणणमरणादिरोगादुरस्स सुतवो वरोसधं होदि ।
रोगादुरस्स अदिविरियमोसधं सुप्पउत्तं वा॥1470॥
संसार महाडाहेण डज्झमाणस्स होइ सीयघरं ।
सुतवोदाहेण जहा सीयघरं डज्झमाणस्स॥1471॥
णीयल्लओ व सुतवेण होइ लोगस्स सुप्पिओ पुरिसो ।
माया व होइ विस्ससणिज्जो सुतवेण लोगस्स॥1472॥
कल्लाणिढ्ढिसुहाइं जावदियाइं हवे सुरणरणं ।
जं परमणिव्वुदिसुहं व ताणि सुतवेण लब्भंति॥1473॥
कामदुहा वरधेणूू णरस्स चिंतामणिव्व होइ तओ ।
तिलओव्व णरस्स तओ माणस्स विहूसणं सुतओ॥1474॥
होइ सुतवो य दीओ अण्णाणतमंधयारचारिस्स ।
सव्वावत्थासु तओ वढ्ढदि य पिदा व पुरिसस्स॥1475॥
विसयमहापंकाउलगड्डहाए संकमो तवो होइ ।
होइ य णावा तरिदुं तवो कसायातिचवलणादिं॥1476॥
फलिहो व दुग्गदीणं अणेयदुक्खावहाण होइ तवो ।
आमिसतण्हाछेदणसमत्थ मुदकं व होइ तवो॥1477॥
मणदेहदुक्खवित्तासिदाण सरणं गदी य होइ तवो ।
होइ य तवो सुतित्थं सव्वासुहदोसमल हरणं॥1478॥
संसारविसमदुग्गे तवो पणट्ठस्स देसओ होदि ।
होइ तवो पच्छयणं भवकंतारम्मि दिग्घम्मि॥1479॥
रक्खा भएसु सुतवो अब्भुदयाणं च आगरो सुतवो ।
णिस्सेणी होइ तवो अक्खयसोक्खस्स मोक्खस्स॥1480॥
तं णत्थिं जं ण लब्भइ तवसा सम्मं कएण पुरिसस्स ।
अग्गीव तणं जलिओ कम्मतणं डहदि य तवग्गी॥1481॥
सम्मं कदस्स अपरिस्सवस्स ण फलं तवस्स वण्णेदु ।
कोई अत्थि समत्थो जस्स वि जिब्भासयसहस्सं॥1482॥
एवं णादूण तवं महागुणां संजमम्मि ठिच्चाणं ।
तवसा भावेदव्वा अप्पा णिच्चं पि जुत्तेण॥1483॥
जह गहिदवेयणो वि य अदयाकज्जे णिउज्जदे भिच्चो ।
तह चेव दमेयव्वो देहो मुणिणा तवगुणेसु॥1484॥
इच्चेव समणधम्मो कहिदो मे दसविहो सगुणदोसे ।
एत्थ तुममप्पमत्तो होहि समण्णागदसदीओ॥1485॥
तो खवगवयणकमलं गणिरविणो तेहिें वयणरस्सीहिं ।
चित्तप्पसायविमलं पफुल्लिदं पीदिमयरंदं॥1486॥
वयणकमलेहिं गणिअभिमुहेहिं सावत्थिदत्थिपत्तेहिं ।
सोभदि सभा सूरोदयम्मि फुल्लं व णलिणिवणं॥1487॥
मणिउवएसामयपाणएण पल्हादिदम्मि चित्तम्मि ।
जाओ य णिव्वुदो सो पादूणय पाणयं तिसिओ॥1488॥
तो सो खवओ तं अणुसट्ठिं सोऊण जाद संवेगो ।
उढ्ढित्ता आयरियं वंदइ विणएण पणदंगो॥1489॥
भंते सम्मं णाणं सिरसा य पडिच्छिदं मए एदं ।
जं जह उत्तं तं तह काहेत्ति य सो तदो भणइ॥1490॥
अप्पा णिच्छरदि जहा परमा तुट्ठी य हवदि जह तुज्झ ।
जह तुज्झ य संघस्स य सफलो हु परिस्समो होइ॥1491॥
जह अप्पणो गणस्य य संघस्स य विस्सुदा हवदिकित्ती ।
संघस्स पसायेण य तहहं आराहइस्सामि॥1492॥
धीरपुरिसेहिं जं आयरियं जं च ण तरंति कापुरिसा ।
मणसा वि विचिंतेदु तमहं आराहणं काहं॥1493॥
एवं तुज्झं उबएसमिदमासादइत्तु को णाम ।
बीहेज्ज छुहादीणं मरणस्स वि कायरो वि णरो॥1494॥
किं जंपिएण बहुणा देवा वि सइंदिया महं विग्घं ।
तुम्हं पादोवग्गहगुणेण कादुं ण तरिहंति॥1495॥
किं पुण छुहा व तण्हा परिस्समो वादियादि रोगो व ।
काहिंतिज्झाणविग्घं इंदियविसया कसाया वा॥1496॥
ठाणा चलेज्ज मेरु भूमी ओमच्छिया भविस्सिहिदि ।
ण य हं गच्छामि विगदिं तुज्झं पायप्पसाएण॥1497॥
एवं खवओ संथारगओ खवइ विरियं अगूहंतो ।
देदि गणी वि सदा से तह अणुसठ्ठिं अपरिदंतो॥1498॥

सारणा

अकडुगमतित्तयमणं विलंब अकसायमलवणं मधुरं ।
अविरस मदुव्विगंधं अच्छमणुण्हं अणदिसादं॥1499॥
पाणगमसिंभलं परिपूयं खीणस्स तस्स दायव्वं ।
जह वा पच्छं खवयस्स तस्स तह होइ दादव्वं॥1500॥
संथारत्थो खवओ जइया खीणो हवेज्ज तो तइया ।
वोसरिदव्वो पुव्वविधिणेव सोपाणगाहारो॥1501॥
एवं संथार गदस्स तस्स कम्मोदएण खवयस्स ।
अंगे कच्छइ उठ्ठिज्ज वेयणा ज्साणविधग्घयरी॥1502॥
बहुगुणसहस्सभरिया जदि णावा जम्मसायरे भीमे ।
भिज्जदि हु रयणभरिया णावा व समुद्दमज्झम्मि॥1503॥
गुणभरिदं जदि णावैं दट्ठूण भवोदधिम्मि भिज्जंतं ।
कुणमाणो हु उवेक्खं को अण्णो हुज्ज णिद्धम्मो॥1504॥
वेज्जावच्चस्स गुणा जे पुव्वं विच्छरेण अक्खादा ।
तेसिं फिडिओ सो होइ जो उवेक्खेज्ज तं खवयं॥1505॥
तो तस्स तिगिंछा जाणएण खवयस्स सव्वसत्तीए ।
विज्जादेसेण वसे पडिकम्मं होइ कायव्वं॥1506॥
णाऊण विकारं वेदणाए तिस्से करेज्ज पडियारं ।
फासुगददव्वेहिं करेज्ज वायकफपित्तपडिघादं॥1507॥
बच्छीहिं अवद्दवणतावणेहिं आलेवसीद किरियाहिं ।
अब्भंगणपरिमद्दण आदीहिं तिगिंछद खवयं॥1508॥
एवं पि कीरमाणो परियम्मे वेदणा उवसमो सो ।
खवयस्स पावकम्मोदएण तिव्वेण हु ण होज्ज॥1509॥
अहवा तण्हादिपरीसहेहिं खवओ होज्ज अभिभूदो ।
उवसग्गेहिंब खवओ अचदेणो हविज्ज अभिभूदो॥1510॥
तो वेदणावसट्ठो वाउलिदो वा परीसहादीहिं ।
खवओ अणप्पवसिओ सो विप्पलवेज्ज जं किं पि॥1511॥
उब्भासेज्ज व गुणसेढी दो उदरणबुद्धिओं खवओ ।
छठ्ठं दोच्चं पढमं वसिया कुंंटिलिदपदमिछंतो॥1512॥
तह मुज्झंतो खवगो सारेदव्वो य तो तवो गणिणा ।
जह सो विसुद्धलेस्सो पच्चागदवेदणो होज्ज॥1513॥
कोसि तुमं किं णामो कत्थ वससि को व संपही कालो ।
किं कुणसि तुमं कह वा अत्थसि किं णामगो वाहं॥1514॥
एवं आउच्छित्ता परिक्खहेदंु गणी तयं खवयं ।
सारड वच्छलयाए तस्स य कवयं करिस्संति॥1515॥
जो पुण एवं ण करिज्ज सारणं तस्सं वियलचक्खुस्स ।
सो तेण होइ णिद्धंधसेण खवओ परिचत्तो॥1516॥
एवं सारिज्जंतो कोईर् कम्मुवसमेण लभदि सदिं ।
तह य ण लब्भिज्ज सदिं कोई कम्मे उदिण्णम्मि॥1517॥

कवच

सदिमलभंतस्स वि का दव्वं पडिकम्ममठ्ठियं गणिणा ।
उवदेसो वि सया से अणुलोमो होदि कायव्वो॥1518॥
चेयंतोऽपि य कम्मोदयेण कोई परीसहपरद्धो ।
उभ्भासेज्ज वउक्कावेज्ज व भिंदेज्ज व पदिण्णं॥1519॥
ण हु सो कडुवं फरुसं व भाणिदव्वो ण खीसिदव्वो य ।
ण य वित्तासेदव्वो ण य वट्ठदि हीलणं कादंु॥1520॥
फरुसवयणादिगेहिं दु माणी विप्फुरिसिदो तगो संतो ।
उद्धाणमवक्कमणं कुज्जा असमाधिकरणं च॥1521॥
तस्स पदिण्णामेरं भित्तुं इच्छंतयस्स णिज्जवओ ।
सव्वादरेण कवयं परीसहणिवारणं कुज्जा॥1522॥
णिद्धं मधुरं पल्हादणिज्ज हिदयंगमं अतुरिदं वा ।
तो सीहावेदव्वो सो खवओ पण्णवंतेण॥1523॥
रोगादंके सुविहिद विउलं वा वेदण धिदिवलेण ।
तमदीणमसंमूढो जिण पच्चूहे चरित्तस्स॥1524॥
सव्वे उवसग्गे परिसहे य तिविहेण णिज्जिणहितुमं ।
णिज्जिणिय सम्ममेदे होहिसु आराहओ मरणं॥1525॥
संभर सुविहिय जं ते मज्झम्मि चदुव्विहस्स संघस्स ।
वूढा महापदिण्णा अहयं आराहइस्सामि॥1526॥
को णाम भडो कुल जो माणी थोलाइदूण जणमज्झे ।
जुज्झे पलाइ आवडिदमेत्तओ चेव अरिभीदो॥1527॥
थोलाइदूण पुव्वं माणी संतो परीसहादीहिं ।
आवडिदमित्तओ चेव को विसण्णो हवे साहू॥1528॥
आवडिया पडिकूला पुरओ चेवक्कमंति रणभूमिं ।
अवि य मरिज्ज रणो ते ण य पसरमरीण वढ्ढंति॥1529॥
तह आवडिदप्पडिकूलदाए साहू विमाणिणो सूरा ।
अइतिव्ववेय णाओ सहंति ण य विगडिभुवयांति॥1530॥
थोलाइयस्स कुलजस्स मणिणो रणमुहे वरं मरणं ।
ण य लज्जणयं काउं जावज्जजीवं सुजणमज्झं॥1531॥
समणस्स माणिणो संजदस्स णिहणगमणं पि होइ वरं ।
ण य लज्जणय कादुं कायर दादीणकिविणत्तं॥1532॥
एयचस्स अप्पणो को जीविदहेदुं करिज्ज जपणयं ।
पुत्तपउत्तादीणं रण पलादो सजणलंछ॥1533॥
तह अप्पणो कुलस्स य संघस्स य मा हु जीवदत्थं तं ।
कुणसु जणे जंपणयं किविणं कुव्वं सगणलंछं॥1534॥
गाढप्पहारसंताविदा वि सूरा रणे अरिसमक्खं ।
ण मुहं भंजंति सयं मरंति भिउडीए सह चेव॥1535॥
सुट्ठु वि आवइपत्ता ण कायरत्तं करिंति सप्पुरिसा ।
कत्तो पुण दीणत्तं किविणत्तं वा वि काहिंति॥1536॥
कोई अग्गिमदिगदा समंतओ अग्गिणा वि डज्झंता ।
जलमज्झगदा व णरा अत्थांति अचेदणा चेव॥1537॥
तत्थ वि साहुक्कारं सगअगुलिचालणेण कुव्वंति ।
केई करंति धीरा उक्किठ्ठिं अग्गिमज्झम्मि॥1538॥
जदिदा तह अण्णाणी संसार पवढ्ढणाय लेस्साए ।
तिव्वाए वेदणाए सुहसाउलया करिंति धिदिं॥1539॥
किं पुण जदिणा संसार सव्वदुक्खक्खयंं करंतेण ।
बहुतिव्वदुक्खरस जाणएण ण धिदी हवदि कुज्जा॥1540॥
असिवे दुभिक्खे वा कंतारे वा भए व आगाढे ।
रोगेहिं व अभिभूदा कुलजा माणं ण विजहंति॥1541॥
ण पियंति सुरं ण य खंति गोमयं ण य पलंडुमादीयं ।
ण य कुव्वंति विकम्मं तहेव अण्णंपि लज्जणयं॥1542॥
किं पुण कुलगण संघ जस माणिणो लोयपूजिदा साधू ।
माणं पि जहिय काहंति विकम्मं सुजणलज्जणयं॥1543॥
जो गच्छिज्ज विसादं महल्लमप्पं व आवदिं पत्तो ।
तं पुरिसकादरं विंति धीरपुरिसा हु संढुत्ति॥1544॥
मेरुव्व णिप्पकंपा अक्खोभा सागरुव्व गंभीरा ।
धिदिवंतो सप्पुरिसा हुंति महल्लावाईए वि॥1545॥
केई विमुत्तसंगा आदारोविदभरा अपडिकम्मा ।
गिरि पब्भारमभिगदा बहुसावदसंकडं भीमं॥1546॥
धिदिधणियबद्धकच्छा अणुत्तर विहारिणो सुदसहाया ।
साहिंति उत्तमट्ठं सावददाढंतर गदे वि॥1547॥
भल्लक्किए तिरत्तं खज्जंतो घोर वेदणट्ठोऽवि ।
आराधणं पवण्णोज्झणेणावंति सुकुमालो॥1548॥
मोग्गिलगिरिम्मि य सुकोशलो वि सिद्धत्थदइय भयवंतो ।
वग्घीण वि खज्जंतो पडिवण्णो उत्तमं अट्ठं॥1549॥
भूमीए समं कीलाकोट्टिददेहो वि अल्लचम्मं व ।
भयवं पि गयकुमारो पडिवण्णो उत्तमं अट्ठं॥1550॥
कच्छुजरखाससोसो भत्तेच्छदुच्छिकुच्छिदुक्खाणि ।
अधियासयाणि सम्मं सणक्कुमारेण वाससंद॥1551॥
णाबाए णिव्वुडाए गंगामज्झे अमुज्झमाणमदी ।
आराधणं पवण्णो कालगओ एणियापुत्तो॥1552॥
ओमोदरिए घोराए भद्दबाहू असंकिलिठ्ठमदी ।
घोराए तिगिंच्छाए पडिवण्णो उत्तमं ठाणं॥1553॥
कोसंबीललियघडा वूढा णइपूरएण जलमज्झे ।
आराधणं पवण्णा पावोवगदा अमूढमदी॥1554॥
चंपाए मासखमाणं करित्तु गंगातडम्मि तण्हाए ।
घोराए धम्मघोसो पडिवण्णो उत्तमं ठाणे॥1555॥
सीदेण पुव्ववइरियदेवेण विकुव्विएण घोरेण ।
संतत्तो सिरिदत्तो पडिवण्णो उत्तमं अट्ठं॥1556॥
उण्हं वादं उण्हं सिलादलं आदवं च अदिउण्हं ।
सहिदूण उसहसेणो पडिवण्णो उत्तमं अट्ठं॥1557॥
रोहेडयम्मि सत्तीए हओ कोंचेण अग्गिदइदो वि ।
तं वेयणमधियासिय पडिवण्णो उत्तमं अट्ठं॥1558॥
काइंदि अभयघोसो वि चंडवेगेण छिण्णसव्वंगो ।
तं वेयणमधियासिय पडिवण्णो उत्तमं अट्ठं॥1559॥
दंसेहिं य मसएहिं य खज्जंतो वेदणं परं घोरं ।
विज्जुच्चरोऽधियासिय पडिवण्णो उत्तम अट्ठं॥1560॥
हत्थिणपुर गुरुदत्तो सम्मलिथाली व दोणिमंतम्मि ।
डज्झंतो अधियासिय पडिवण्णो उत्तमं अट्ठं॥1561॥
गाढप्पहारविद्धो पूरंगलियाहिं चालणीव कदो ।
तध वि य चिलादपुत्तो पडिवण्णो उत्तमं अट्ठं॥1562॥
दंडो जउणवंकेण तिक्खकेडेहिं पूरिदंगो वि ।
तं वेयणमधियासिय पडिवण्णो उत्तमं अट्ठं॥1563॥
अभिणंदणादिया पंचसया णयरम्मि कुंभकार कडे ।
आराधणं पवण्णा पीलिज्जंता वि यंतेण॥1564॥
गोठ्ठे पाओवगदो सुबंधुणा गोच्चरे पलिवदम्मि ।
डज्झंतो चाणक्को पडिवण्णो उत्तमं अट्ठं॥1565॥
वसदीए पलिविदाए रिट्ठामच्चेण उसहसेणो वि ।
आराधणं पवण्णो सह परिसाए कुणालम्मि॥1566॥
जदिदा एवं एदे अणगारा तिव्ववेदणट्ठा वि ।
एयागी पडियम्मा पडिवण्णा उत्तमं अट्ठं॥1567॥
किं पुण अणयार सहायगेण कीरंतयम्मि पडिकम्मे ।
संघे ओलग्गंते आराधेदुं ण सकेज्ज॥1568॥
जिणवयण ममिदभूदं महुरं कण्णाहुदिं सुणंतेण ।
सक्का हु संघमज्जे साहेदुं उत्तमं अट्ठं॥1569॥
णिरयतिरिक्खगदीसु य माणुसदेवत्तणे य संतेण ।
जं पत्तं इह दुक्ख तं अणुचिंतेहि तच्चित्तो॥1570॥
णिरएसु वेदणाओ अणोवमाओ असादबहुलाओ ।
कायणिमित्तिं पत्तो अणंतखुत्तो बहुविधावो॥1571॥
जदि कोइ मेरुमत्तं लोहुण्डं पक्खविज्ज णिरयम्मि ।
उण्हे भूमिमपत्तो णिमिसेण विलेज्ज सो तत्थ॥1572॥
तह चेव य तद्द हो पज्जलिदो सीयणिरयपक्खित्तो ।
सीदे भूमिमपत्तो णिमिसेण सडिज्ज लोहुण्डं॥1573॥
होदि य णरये तिव्वा सभावदो चेव वेदणा देहे ।
चुण्णी कदस्स वा मुच्छिदस्स खारेण सित्तस्स॥1574॥
णिरयकडयम्मि पत्तो जं दुक्खं लोहकंटएहिं तुमं ।
णेरइएहिं य तत्तो पडिओ जं पाविओ दुक्खं॥1575॥
जं कुडसामलीए दुक्खं पत्तोसि जं च सलम्मि ।
असिपत्तवणम्मि य जं जं च कयं णिद्धकंकेहिं॥1576॥
सामसवलेहिं दोसं वइतरणीए य पाविओ जं सि ।
पत्तो कयंववालुयमइगम्ममसायमदितिव्वं॥1577॥
जं णीलमंडवे तत्तलोहपडिमाउले तुमे पत्तं ।
जं पाइओसि खारं कडुयं तत्तं कलयलं च॥1578॥
जं खाविओसि अवसो लोहंगारे य पज्जलंते तं ।
कंडुसु जं सि रद्घो जं सि कवल्लीए तलिओ सि॥1579॥
कुट्टाकुट्टिं चुण्णाचुण्णिं मुग्गरमुसुण्ढित्थेहिं ।
जं वि सखंडो खंडिं कओ तुमं जणसमूहेण॥1580॥
जं आवट्ठदो उप्पाडिदाणि अच्छीणि णिरयवासम्मि ।
अवयस्स उक्खया जं सतूलमूलायते जिब्भा॥1581॥
कुम्भीपाएसु तुमं उक्कढिओ जं चिरं पि वं सोल्लं ।
जं सुट्ठिउव्व णिरयम्मि पउलिदो पावकम्मेहिं॥1582॥
जं भज्जिदोसि भज्जिदंगपि व जं गलिओसि रसयं व ।
जं कप्पिओसि वल्लूरयं व चुण्णं व चुण्णकदो॥1583॥
चक्केहिं करकचेहिं य जं सि णिकत्तो विकत्तिओ जं च ।
परसूहि फाडिओ ताडिओ य जं तं मुसंडीहिं॥1584॥
पासेहिं जं च गाढं बद्धो भिण्णो य जं सि दुघणेहिं ।
जं खारकद्दमे खुप्पिओ सि ओमच्छिओ अवसो॥1585॥
जं छोडिओ सि जं मोडिओसि जं फाडिओसि मलिदोस ।
जं लोडिदोसि सिंघाडएसु तिक्खेसु वेएण॥1586॥
विच्छिण्णगो वंगो खारं सिच्चितु वीजिदो जं सि ।
सत्तीहिं विमुक्कीहिं य अदयाए खुंचिओ जं सि॥1587॥
पगलंतरुधिरधारो पलंबचम्मो पभिन्नपोट्टसिरो ।
पउलिदद्दिदओ जं फुडिदत्थो पडिचूरियंगो य॥1588॥
जं चडयंडतकरचरणंगो पत्तो सि वेदणं तिव्वं ।
णिरए अणंतखुत्तो तं अणुचिंतेहिं णिस्सेसं॥1589॥
तिरियगदिं अणुपत्तो भीममहावेदणउलमपारं ।
जन्मणमरणरहट्टं अणंतखुत्तो परिगदो जं॥1590॥
ताडणतासणबंधणवाहणलंछणविहेडणं दमणं ।
कण्णच्छेदणणासावेहणणिल्लंछणं चेव॥1591॥
छेदणभेदणडहणं णिपीलणं गालणं छुहातण्हा ।
भक्खणमद्दणमलणं मिवकत्तणं सीदउण्हं च॥1592॥
जं अत्ताणो णिप्पडियम्मो बहुवेदणुद्दिओ पडिओ ।
बहुएहिं भदो दिवसेहिं चडप्पडंतो अणाहो तं॥1593॥
ेवेवध प्रकार रागि अरु नाना बाधायें ेतर्यक् गेत में ।
सदा रहि भय सभी आरि सि दि-ताड़न सब कष्ट सहि॥1594॥
सुविहिय अदीदकाले अणंतकायं तुमे अदिगदेण ।
जम्मणमरणमणंतं अणंतखुत्ता समणुभूदं॥1595॥
इच्चवमादिदुक्खं अणंतखुत्ते तिरिक्खजोणीए ।
जं पत्तोसि अदीदे काले चित्तेहि तं सव्वं॥1596॥
देवत्त माणुसत्तो जं ते जाएण सकयकम्मवसा ।
दुक्खाणि किलेसा वि य अणंतखुत्तो समणभूदं॥1597॥
पियविप्पओगदुक्खं अप्पियसंवासजाददुक्खं च ।
जं वेमणस्सदुखं जं दुक्खंपच्छिदालाभे॥1598॥
परभिच्चदाए जंतेअसब्भवयणोहिं कडुगफरुसेहिंं ।
णिब्भत्थणावमाणणतज्जण दुक्खाइं पत्ताइं॥1599॥
दीणत्तरो सचिंतासोगामरिसिग्गिपउलिदमणो जं ।
पत्तो घोरं दुक्खं माणुसजोणीए संतेण॥1600॥
दंडणमुंडणताडणधरिसणपरिमोस संकिलेसा ।
धणहरणदारधरिसणघरदाह जलादिधणनासं॥1601॥
दंडकसालठ्ठिसदणि डंगुराकंटमद्दणं घोरं ।
कुम्भीपाको मच्छयपलीवणं भत्तवुच्छेदो॥1602॥
दमणं च हत्थिपादस्स णिगलअंदूरवरत्तरज्जूहिं ।
वंधणमाकोडणयं ओलंवणणिहणणं चेव॥1603॥
कण्णोठ्ठसीसणासाछेदणदंताण भंजणं चेव ।
उप्पाडणं च अच्छीण तहा जिब्भायणीहरणं॥1604॥
अग्गिविससत्तुसप्पादिवालसत्थाभिघाद घादेहिं ।
सीदुण्हरोगदंसमसएहिं तण्णाछुहादीहिं॥1605॥
जं दुक्खं संपत्तो अणंतखुत्तो मणे सरीरे य ।
माणुसभवे वि तं सव्वमेव चिंतेहि तं धीर॥1606॥
सरीरादो दुक्खाद होइ देवेसु माणसं तिव्वं ।
दुक्खं दुस्सहमवसस्स परेण अभिजुज्जमाणस्स॥1607॥
देवो माणी संतो पासिय देवे महढ्ढिए अण्णे ।
जं दुक्खं सम्पत्तो घोरं भग्ग्ेण माणेण॥1608॥
दिव्वे भोगे अच्छरसाओ अवसस्स सग्गवासं च ।
पजहंतगस्स जं ते दुक्खं जादं चयणकाले॥1609॥
जं गब्भवासकुणिमं कुणिमाहारं छुहादिदुक्खं च ।
चिंतंतगस्स यं सुचि सुहिदयस्स दुक्खं चयणकाले॥1610॥
एवं एदं सव्वं दुक्खं चदुगदिगदं च जं पत्तो ।
तत्तो अणंत भागो होज्ज ण वा दुक्खभिमगं ते॥1611॥
संखेज्जमसंखेज्जं कालं ताइं अविस्समन्तेण ।
दुक्खाइं सोढाइं किं पुण अदिअप्पकालमिमं॥1612॥
जदि तारिसाओ तुह्मे सोढाओ वेदणाओ अवसेण ।
धम्मोत्ति इमा सवसेण कहं सोढुंण तीरेज्ज॥1613॥
तण्हा अणंत खुत्तो संसारे तारिसी तुमं आसी ।
जं पसमेदुं सव्वोदधीणमुदगं ण तीरेज्ज॥1614॥
आसी अणंतखुत्तो संसारे ते छुधावि तारिसिया ।
जं पसमेदंु सव्वो पुग्गलकाओ ण तीरेज्ज॥1615॥
जदि तारिसया तण्हा छुधा य अवसेण ते तदा सोढा ।
धम्मोत्ति इमा सवसेण ण कधं सोढुं ण तीरेज्ज॥1616॥
सुइपाणएण अणुसट्ठिभोयणेण य सदोवगहिएण ।
ज्झणोसहेण तिव्वा वि वेदणा तीरदे सहिदुं॥1617॥
भीदो व अभीदो वा णिप्पडियम्मो व सपडियम्मो वा ।
मुच्चइ ण वेदणाए जीवो कम्मे उदिण्णम्मि॥1618॥
पुरिसस्स पावकम्मोदएण ण करंति वेदणोवसमं ।
सुट्ठु पउत्ताणि वि ओसधाणि अदिवीरियाणी वि॥1619॥
रायादिकुडुंबीणं अदयाए असंजमं करंताणं ।
धण्णंतरी वि कादुं ण समत्थो वेदणोवसमं॥1620॥
किं पुण जीवणिकायं दयंतया जादणेण लद्धहिं ।
फासुगदव्वेहिं करेंति साहुणो वेदणोवसमं॥1621॥
मोक्खाभिलासिणो संजदस्स णिधणगमणं पि होदि वरं ।
ण य वेदणाणिमित्तं अप्पासुगसेवणं कादंु॥1622॥
णिधणगमो एयभवे णासो ण पुणो पुरिल्लजम्मेसु ।
णाणं असंजमो पुण कुणइ भवसएसु बहुगेेसु॥1623॥
ण करेंति णिव्वुइं इच्छया वि देवा सइंदिया सव्वे ।
पुरिसस्स पावकम्मे अणुक्कमगे उदिण्णम्मि॥1624॥
किह पुण अण्णो काहिदि उदिण्णकम्मस्स णिव्वुदिं पुरिसो ।
हत्थीहिं अतीरं तं भंतुं भंजिहिदि किह ससओ॥1625॥
ते अप्पणो वि देवा कम्मोदयपच्चयं मरणदुक्खं ।
वारेदुं ण समत्था धणिदं पि विकुव्वमाणा वि॥1626॥
उज्झंति जत्थ हत्थी महाबलपरक्कमा महाकाया ।
सुत्ते तम्मि वहंते ससया ऊढेल्लया चेव॥1627॥
किह पुण अण्णो मुच्चहिदि सगेण उदयागदेण कम्मेण ।
तेलोक्केण वि कम्मं अवारणिज्जं खु समुवेदं॥1628॥
कह ठाइ सुक्कपत्तं वाएण पडंतयम्मि मेरुम्मि ।
देवे वि य विहडयदो कम्मस्स तुमम्मि का सण्णा॥1629॥
कम्माइं बलियाइं बलिओ कम्मादु णत्थि कोई जगे ।
सव्ववलाइं कम्मं मलेवि हत्थीव णलिणिवणं॥1630॥
इच्चेवं कम्मुदओ अवारणिज्जोत्ति सुठ्ठु णाऊण ।
मा दुक्खायसु मणसा कम्मम्मि सगे उदिण्णम्मि॥1631॥
पडिकुविदे वि सण्णे रडिदे दुक्खादिदे कि लिठ्ठे वा ।
ण य वेदणोवसामदि णेव विसेसो हवदि तिस्से॥1632॥
अण्णो वि को वि ण गुणोत्थ संकिलेसेण होइ खवयस्स ।
अट्टं सुसंकिलेसो ज्झाणं तिरियाउगणिमित्तं॥1633॥
हदमागासं मुट्ठीहिं होइ तह कंडिया तुसा होंति ।
सिगदाओ पीलिदाओ घुसिलिदमुदयं च होइ जहा॥1634॥
पुव्वं सयमुवभुत्तं कालं णाएण तेत्तियं दव्वं ।
को धारणीओ धणिदस्स देंतओ दुक्खिओ होज्ज॥1635॥
तह चेव सयं पुव्वं कदस्स कमस्स पाककलम्मि ।
णायागयम्मि को णाम दुक्खिओ होज्ज जाणंता॥1636॥
इय पुव्वकदं इण मज्ज महं कम्माणुगत्ति णाऊण ।
रिणमुक्खणं च दुक्खं पेच्छसु मा दुक्खिओ होज्ज॥1637॥
पुव्वकदमज्झ कम्मं फलिदं दोसेण इत्थ अण्णस्स ।
इदि अप्पणो पओगं णच्चा मा दुक्खिदो होज्ज॥1638॥
जदिदा अभूदपुव्वं अण्णेसिं दुक्खमप्पणो चेव ।
जादं हविज्ज तो णाम होज्ज दुक्खाइदंु जुत्तं॥1639॥
सव्वेसिं सामण्णं अवस्सदायव्वयं करं काले ।
णाएण य को दाऊण णरो दुक्खादि बिलवदि वा॥1640॥
सव्वेसिं सामण्णं करभूदमवस्सभाविकम्मफलं ।
इण मज्ज मेत्ति णच्चा लभसु सदिं तं धिदिं कुणसु॥1641॥
अरहंतसिद्धकेवलि अधित्ता सव्वसंघसक्खिस्स ।
पच्चक्खाणस्स कदस्स भंजणादो वरं मरणं॥1642॥
आसादिदा तओ होंति तेण ते अप्पमाणकरणेण ।
राया विव सक्खिकदो विसंवदंतेण कज्जम्मि॥1643॥
जइ दे कदा पमाणं अरहंतादी हवेज्ज खवएण ।
तस्सक्खिदं कयं सो पच्चक्खाणं ण भंजिज्ज॥1644॥
सक्खिकदरायहीलणमावहइ णरस्स जह महादोसं ।
तह जिणवरादिआसादणा वि दोसं महं कुणदि॥1645॥
तित्थयर पवयण सुदे आइरिए गणहरे महढ्ढीए ।
एदे आसादंतो पावइ पारंचियं ठाणं॥1646॥
सक्खीकयरायासादणे हु दोसं करे हु एयभवे ।
भवकोडीसु य दोसं जिणादि आसादणं कुणइ॥1647॥
मोक्खभिलासिणो संजदस्स णिधणगमणं पि होइ वरं ।
पच्चक्खाणं भंजंतस्स ण वरमरहदादिसक्खिकदा॥1648॥
णिधणगमणमेयभवे णासो ण पुणो पुरिल्लजम्मेसु ।
णासं वयभंगो पुण कुणइ भवसएसु वहुएसु॥1649॥
ण तहा दोसं पावइ पच्चक्खाणमकरित्तु कालगदो ।
जह भंजणा हु पावदि पच्चक्खाणं महादोसं॥1650॥
आहारत्थं हिंसइ भणइ असच्चं करेइ तेणक्कं ।
रूसइ लुब्भइ मायां करेइ परिगिण्हदि य संगे॥1651॥
होइ णरो णिल्लज्जो पयहइ तवणाणदंसण चरित्तं ।
आमिसकलिणा ठइओ छायं मइलेइ य कुलस्स॥1652॥
णासदि बुद्धी जिब्भावसस्स मंदा वि होदि तिक्खा वि ।
जोणिगसिलेसलग्गो व होइ पुरिसो अणप्पवसो॥1653॥
धीरत्तणमाहप्पं कदण्णदं विणयधम्मसब्भावो ।
पयहइ कुणइ अणत्थं गललग्गो मच्छओ चेव॥1654॥
आहारत्थं पुरिसो माणी कुलजादि पहिदकित्ती वि ।
भुंजंति अभोज्जाए कुणइ कम्मं अकिच्चं खु॥1655॥
आहारत्थं मज्जारिसुंसुमारी अही मणुस्सी वि ।
दुब्भिक्खादिसु खायंति पुत्तभंडाणि दइयाणि॥1656॥
इहपरलोइयदुक्खाणि आवहंते णरस्स जे दोसा ।
ते दोसे कुणइ णरो सव्वे आहारगिद्धीए॥1657॥
अवधिट्ठाणं णिरयं मच्छा आहार हेदु गच्छंति ।
तत्थेवाहारभिलासेण गदो सालिसिच्छो वि॥1658॥
चक्कधरो वि सुभूमो फलरसगिद्धीए बंचिओ संतो ।
णठ्ठो समुद्दमज्झे सपरिजणो तो गओ णिरयं॥1659॥
आहारत्थं काऊण पावककम्माणि तं परिगओ सि ।
संसारमणादीयं दुक्खसहस्साणि पावंतो॥1660॥
पुणरवि तहेव तं संसार किं भमिदुमिच्छसि अणंतं ।
जं णाम ण वोच्छिज्जइ अज्जवि आहार सण्णा ते॥1661॥
जीवस्स णत्थि तित्ती चिरंपि भुंजंतयस्स आहारं ।
तित्तीए विणा चित्तं उव्वूरं उद्धुदं होय॥1662॥
जह इंधणेहिं अग्गी जह य समुद्दो णदीसहस्सेहिं ।
आहारेण ण सक्को तह तिप्पेदुं इमो जीवो॥1663॥
देविंदचक्कवट्टी य वासुदेवा य भोगभूमा य ।
आहारेण ण तित्ता तिप्पदि कह भोयणे अण्णो॥1664॥
उद्धदमणस्स ण रदी विणा रदीए कुदो हवदि पीदी ।
पीदीए विणा ण सुहं उद्धुदचितस्स घण्णस्स॥1665॥
सव्वाहार विधाणेहिं तुमे ते सव्वपुग्गला बहुसो ।
आहारिदा अदीदे काले तित्तिं च सि ण पत्तो॥1666॥
किं पुण कंठप्पाणो आहारेदूण अज्जमाहारं ।
लभिहिसि तित्तिं पाऊणुदधिं हिमलेहणेणेव॥1667॥
को एत्थ विंभओ दे बहुसो आहारभुत्तपुव्वम्मि ।
जुं जेज्ज हुं अभिलासो अभुत्त पुव्वम्मि आहारे॥1668॥
आवादमेत्तसोक्खो आहारे ण हु सुखं बहुं अत्थि ।
दुख चेवत्थ बहुं आहट्टंतस्स गिंद्धीए॥1669॥
जिब्भामूलं बोलेदि वेगदो वरहओव्व आहारो ।
तत्थेव रसं जाणइ ण य परदो ण वि य से पुरदो॥1670॥
अच्छिणिमिसेणमेत्तो आहारसुहस्स सो हवइ कालो ।
गिद्धीए गिलइ वेगं गिद्धीए विणा ण होइ सुखं॥1671॥
दुक्खं गिद्धीघत्थस्साहट्टन्तस्स होइ बहुगं च ।
चिरमाहट्टियदुप्गयचेडस्स व अण्णगिद्धीए॥1672॥
को णाम अप्पसुक्खस्स कारणं बहुसुखस्स चुक्केज्ज ।
चुक्कइ हु संकिलिसेण मुणी सग्गपवग्गाणं॥1673॥
महुलित्तं असिधारं लेहइ भुंजइ य सो सविसमण्णं ।
जो मरणदेसयाले पच्छेज्ज अकप्पियाहारं॥1674॥
असिधारं व विसं वा दोसं पुरिसस्स कुणइ एयभवे ।
कुणइ दु मुणिणो दोसं अकप्पसेवा भवसएसु॥1675॥
जावंति किंचि दुक्खं सारीरं माणसं च ।
पत्तो अणंतखुत्तं कायस्स ममत्तिदोसेण॥1676॥
एण्हं पि जदि ममत्तिं कुणसि सरीरे तहेव ताणि तुमं ।
दुक्खाणि संसरंतो पाविहसि अणंतयं कालं॥1677॥
णत्थि भयं मरणसमं जम्मणसमयं ण विज्जदे दु:खं ।
जम्मणमरणादंकं छिण्णममत्तिं सरीरादो॥1678॥
अण्णं इमं सरीरं अण्णो जीवोत्ति णिच्छिदमदीओ ।
दुक्खभयकिलेसयरीं मा हु ममत्तिं कुण सरीरे॥1679॥
सव्वं अधियासंतो उवसग्गविधिं परीसहविधिं च ।
णिस्संगदाए सल्लिह असंकिलेसेण तं मोहं॥1680॥
ण वि कारणं तणादीसंथारो ण वि य संघसमवाओ ।
साधुस्स संकिलेसो तस्स य मरणावसाणम्मि॥1681॥
जह वाणियगा सागर जलम्मि णावाहिं रयणपुण्णाहिं ।
पत्तणमासण्णा वि हु पमादमूढा विवज्जति॥1682॥
सल्लेहणा विसुद्धा केई तह चेव विविहसंगेहि ।
संथारे विहरंता वि संकिलिठ्ठा विवज्जंति॥1683॥
सल्लेहणापरिस्सममिमं कयं दुक्करं च सामण्णं ।
मा अप्पसोक्खहेउं तिलोगसारं वि णासेइ॥1684॥
धीरपुरिसपण्णत्तं सप्पुरिसणिसेवियं उवणमित्ता ।
धण्णा णिरावयक्खा संथारगया णिसज्जंति॥1685॥
तम्हा कलेवरकुडी पव्वोढव्वत्ति णिम्ममो दुक्खं ।
कम्मफल मुवेक्खंतो विसहसु णिव्वेदणो चेव॥1686॥
इय पण्णविज्जमाणो सो पुव्वं जायसंकिलेसादो ।
विणियत्तंतो दुक्खं पस्सइ परदेहदुक्खं वा॥1687॥
रायादिमहढ्ढिययागमणपओगेण चा वि माणिस्स ।
माणज्णणेण कवयं कायव्वं तस्स खवयस्स॥1688॥
इच्चेवमाइकवचं भणिदं उस्सीग्गयं जिणमदम्मि ।
अववादियं च कवयं आगाढे होइ कादव्वं॥1689॥
जह कवचेण अभिंज्जेण कवचिओ रणमुहम्मि सत्तूणं ।
जायइ अलंघणिज्जो कम्मसमत्थो य जिणदि य ते॥1690॥
एवं खवओ कवचेण कवचिओ तह परीसहरिऊणं ।
जायइ अलंघणिज्जो ज्झाणसमत्थो य जिणदि य ते॥1691॥

समता

एवं अधियासंतो सम्मं खवओ परीसहे एदे ।
सव्वत्थ अपडिवद्धो उवेदि सव्वत्थ सम्भावं॥1692॥
सव्वेसु दव्वपज्जयविधीसु णिच्चं ममत्तिदो विजडो ।
णिप्पणयदोसमोहो उवेदि सव्वत्थ समभावं॥1693॥
संजोगविप्पओगेसु जहदि इठ्ठेसु वा अणिठ्ठेसु ।
रदि अरदि उस्सुगत्तं हरिसं दीणत्तणं च तहा॥1694॥
मित्तेसुयणादीसु य सिस्से साधम्मिए कुले चावि ।
रागं वा दोसं वा पुव्वं जायंपि सो जहइ॥1695॥
भोगेसु देवमाणुस्सगेसु ण करेइ पच्छणं खवओ ।
मग्गो विराधणाए भणिओ विसयाभिलासोत्ति॥1696॥
इठ्ठेसु अणिठ्ठेसु य सद्दफरिसरसरूवगंधेसु ।
इह परलोए जीविदमरणे माणावमाणे च॥1697॥
सव्वत्थ णिव्विसेसो होदि तदो रागदोसरहिदप्पा ।
खवयस्स रागदोसा हु उत्तमठ्ठं विर धेंति॥1698॥
जदि वि य से चरिमंते तसमुदीरदि मारणंतियमसायं ।
सो तह वि असंमूढो उवेदि सव्वत्थ समभावं॥1699॥
एवं सुभाविदप्पा विहरइ सो जाववीरियं काये ।
उठ्ठाणे सयणे वा णिसोयणे वा अपरिदंतो॥1700॥
जाहे सरीरचेट्ठा विगदत्थामस्स से यदणुभूदा ।
देहादि वि ओसग्गं सव्वत्तो कुणइ णिखेक्खो॥1701॥
सेज्जा संथारं पाणयं चउधिं तहा सरीरं च ।
विज्जावच्चकरा वि य वोसरइ समत्तमरूढो॥1702॥
अवहट्ट कायजोगे व विप्पओगे य तत्थ सो सव्वे ।
सुद्धे मणप्पओगे होद णिरुद्धज्झवसियप्पा॥1703॥
एवं सव्वत्थेसु वि समभावं उवगओ विसुद्धप्पा ।
मित्ती करुणं मुदिदमुवेक्खं खवओ पुण उवेदि॥1704॥
जीवेसु मित्तचिंता मेत्ती करुणा य होइ अणुकंपा ।
मुदिदा जदिगुणचिंता सुहदुक्खधियासणमुवेक्खा॥1705॥

ध्यान

दंसणणाणचरित्तं तवं च विरियं समाधिजोगं च ।
तिविहेणुवसंपज्जिय सव्वुवरिल्लं कमं कुणइ॥1706॥
जिदरागो जिददोसो जिदिंदिओ जिदभओ जिदकसाओ ।
अरदिरदिमोहणो ज्झाणोवगओ सदा होहि॥1707॥
धम्मं चदुप्पयारं सुक्कं च चदुव्विधं किलेसहरं ।
संसार दुक्खभीरो दुण्णि वि ज्झाणाणि सो ज्झदि॥1708॥
ण परीसहेहिं संताविउं वि सो झाइ अट्टरुद्दाणि ।
सुठ्ठुवहाणे सुद्घंपि अट्टरुद्दा वि णासंति॥1709॥
अट्टे चउप्पयारे रुद्दे य चउव्विधे य जे भेदा ।
ते सव्वे परिजाणदि संथारगओ तओ खवओ॥1710॥
अमणुण्संपओगे इठ्ठविओए परिस्सहणिदाणे ।
अठ्ठं कसायसहियं झाणं भणियं समासेण॥1711॥
तेणिक्क मोससारक्खणेसु तह चेव छव्विहारम्भे ।
रुद्दं कसायसहियं झाणं भणियं समासेण॥1712॥
अवहट्ट अट्टरुद्द महाभये सुग्गदीए पच्चूहे ।
धम्मे सुक्के य सदा होदि समण्णागदमदीओ॥1713॥
इंदियकसायजोगणिरोधं इच्छं च णिज्जरं विउलं ।
चित्तस्स य वसियत्तं मग्गादु अविप्पणासं च॥1714॥
किंचिवि दिट्ठिमुपावत्तइत्तु झाणे णिरुद्धदिट्ठीओ ।
अप्पाणम्मि सदिं संधित्ता संसारमोक्खट्ठं॥1715॥
पच्चाहरित्तु विसयेहिं इंदियेहिं मणं च तेहिंतो ।
अप्पाणम्मि मणं तं जोगं पणिधाय धारेदि॥1716॥
एयग्गेण मणं रुंभिऊण धम्मं चउव्विहं झादि ।
आणापायविवागं विचयं संठाणविचयं च॥1717॥
धम्मस्स लक्खणं से अज्जवलहुगत्तमद्दवोवसमा ।
उवदेसणा य सुत्ते णिसग्गजाओ रुचीओ दे॥1718॥
आलंवणं च वायण पुच्छण परिवट्टणाणुपेहाओ ।
धम्मस्स तेण अविसुद्धाओ सव्वाणुपेहाओ॥1719॥
पंचेव अत्थिकाया छज्जीवणिकाए दव्वमण्णं य ।
आणगब्भे भावे आणाविचएण विचिणादि॥1720॥
कल्लापावगाणउपाये विचिणादि जिणमदहमुवेच्च ।
विचिणादि वा अवाए जीवाण सुभे य असुभे य॥1721॥
एयाणेयभवगदं जीवाण पुण्णपावकम्मफलं ।
उदओदीरणसंकमबंधे मोक्खं च विचिणादि॥1722॥
अहतिरियउढ्ढलोए विचिणादि सपज्जए ससंठाणे ।
एत्थे व अणुगदाओ अणुपेहाओ वि विचिणादि॥1723॥
अद्धुवमसरणमेगत्तमण्ण संसारलोयमसुइत्तं ।
आसवसंवरणिज्जर धम्मं बोधिं च चिंतिज्ज॥1724॥
लोगो विलीयदि इमो फेणोव्व सदेवमाणुसतिरिक्खो ।
रिद्धीओ सव्वाओ सिविणयसंदंसणसमाओ॥1725॥
विज्जूव चंचलाइं दिट्ठपणट्ठाईं सव्वसोक्खाइं ।
जलबुब्बुदोव्व अधुवाणि हुंति सव्वाणि ठाणाणि॥1726॥
णावागदाव बहुगइपधाविदा हुंति सव्वसंबंधी ।
सव्वेसिमासया वि अणिच्चा जह अब्भसंघाया॥1727॥
संवाओ वि अणिच्चो पहियाणं पिण्डणं व छाहीए ।
पीदी वि अच्छिरागोव्व अणिच्चा सव्वजीवाणं॥1728॥
रत्तिं एगम्मि दुमे सउणाणं पिण्डणं व संजोगो ।
परिवेसोव अणिच्चो इस्सरियाणाधाणारोग्गं॥1729॥
इंदियसामग्गी वि अणिच्चा संझाव होइ जीवाणं ।
मज्झण्हं व णराणं जोव्वणमणवट्ठिदं लोए॥1730॥
चंदो हीणो व पुणो विढ्ढदि एदि य उदू अदीदो वि ।
णदु जोव्वणं णियत्तइ णदीजलमदछिदं चेव॥1731॥
धावदि गिदिणदिसोदंव आउगं सव्वजीवलोगम्मि ।
सुकुमालदा वि हीयदि लोगे पुव्वण्हछाही व॥1732॥
अवरण्हरुक्खछाही व अट्ठिदं वढ्ढदे जरा लोगे ।
रूवं पि णासइ लहुं जलेव लिहिदेल्लयं रूवं॥1733॥
तेओ वि इंदधणुतेजसण्णिहो होइ सव्वजीवाणं ।
दिट्ठपणट्ठा बुद्धी वि होइ मुक्काव जीवाणं॥1734॥
अदिवडइ बलं खिप्पं रूवं धुलीकदंबरं छाए ।
वीचीव अद्धवं वीरियंपि लोगम्मि जीवाणं॥1735॥
हिमणिचओ वि व गिहसयणासणभंडाणि होंति अधुवाणि ।
जसकित्ती वि अणिच्चा लोए संज्झब्भरागोव्व॥1736॥
किह दा सत्ता कम्मवसत्ता सारदियमेहसरिसमिणं ।
ण मुणंति जगमणिच्चं मरणभयसमुत्थिया संता॥1737॥
णासदि मदो उदिण्णे कम्मेण य तस्स दीसदि उवाओ ।
अमदंपि विसं सच्छं तणं पि णीयं विहंुति अरी॥1738॥
मुक्खस्स वि होदि मदी कम्मोवसमे य दीसदि उवाओ ।
णीया अरी वि सच्छं वि तणं अमयं च होदि विसं॥1739॥
पाओदएण अत्थो हत्थं पत्तो वि णस्सदि णरस्स ।
दूरादो वि सपुणस्स एदि अत्थो अयत्तेण॥1740॥
पाओदएण सुठ्ठु वि चेट्ठंतो को वि पाउणदि दोसं ।
पुण्णोदएव दुठ्ठु वि चेट्ठंतो को वि लहदि गुणं॥1741॥
पुण्णोदएण करसइ गुणे असंते वि होइ जसकित्ती ।
पाओदएण कस्सइ सुगुणस्स वि होइ जसधाओ॥1742॥
णिरुवक्कमस्स कम्मस्स फले समुवट्ठिदम्मि दुक्खम्मि ।
जादिजरामरणरुजाचिंता भयवेदणादीए॥1743॥
जीवाण णत्थि कोई ताणं सरणं च जो हवेज्ज इधं ।
पायालमदिगदो वि य ण मुच्चदि सकम्मउदयम्मि॥1744॥
गिरिकंदरं च अडवि सेलं भूमिं च उदधि लोगंतं ।
अदिगंतूणं वि जीवो ण मुच्चदि उदिण्णकम्मेण॥1745॥
दुगचदुअणेयपाया परिसप्पादी य जंति भूमीओ ।
मच्छा जलम्मि पक्खी णभम्मि कम्मं तु सव्वथ॥1746॥
रविचंदवादवेउव्वियाणमगमा वि अत्थि हु पदेसा ।
ण पुणो अत्थि पएसो अगमो कम्मस्स होइ इधं॥1747॥
विज्जोसहमंतबलं बलवीरिय णीयायहत्थिरहजोहा ।
सामादिउवाया वा ण होंति कम्मोदए सरणं॥1748॥
जह आइच्चमुदेंतं कोई वारंतउ जगे णत्थि ।
तह कम्ममुदीरंतं कोई वारेंतउ जगे णत्थि॥1749॥
रोगाणं पडिगारो दिट्ठा कम्मस्स णित्थ पडिगारो ।
कम्मं मलेदि हु जगं हत्थीव णिरंकुसो मत्तो॥1750॥
रोगाणं पडिगारो णत्थि य कम्मे णरस्स समुदिण्णे ।
रोगाणं पडिगारो होदि हु कम्मे उवसमंते॥1751॥
विज्जाहरा य वलदेववासुदेवा य चक्कवट्टी वा ।
देविंदा व ण सरणं कस्सइ कम्मोदए होंति॥1752॥
वोल्लेज्ज चंकमंतो भूमिं उदधिं तरिज्ज पवमाणो ।
ण पुणो तीरदि कम्मस्स फलमुदिण्णस्स बोलेदुं॥1753॥
सीहतिमिंगिलगहिदस्स णत्थि मच्छो मगो व जध सरणं ।
कम्मोदयम्मि जीवस्स णत्थि सरणं तहा कोई॥1754॥
दंसणणाणचरित्तं तवो य ताणं च होइ सरणं च ।
जीवस्स कम्मणासणहेदुं कम्मे उदिण्णम्मि॥1755॥
पावं करेदि जीवो बंधवहेदुं सरीरहेदुं च ।
णिरयादिसु तस्स फलं एक्को सो चेव वेदेदि॥1756॥
रोगादिवेदणाओ वेदयमाणस्स णिययकम्मफलं ।
पेच्छंता वि समक्खं किंचिवि ण करंति से णियया॥1757॥
तह मरइ एक्कओ चेव तस्स ण विदिज्जगो हवइ कोई ।
भोगे भोत्तुं णियया विदिज्जया ण पुण कम्मफलं॥1758॥
णीया अत्था देहादिया य संगा ण कस्स इह होंति ।
परलोगं अण्णेत्ता जदि वि दइज्जंति ते सुट्ठु॥1759॥
इहलोगबंधवा ते णियया ण परम्मि होंति लोगम्मि ।
तह चेव धणं देहो संगा सयणासणादीयं॥1760॥
जो पुण धम्मो जीवेण कदो सम्मत्तचरणसुदमइओ ।
सोे परलोए जीवस्स होइ गुणकारकसहाओ॥1761॥
बद्धस्स बंधणे व ण रागो देहम्मि होइ णाणिस्स ।
विससरिसेसु ण रागो अत्थेसु महब्भयेसु तहा॥1762॥
किहदा जीवो अण्णो अण्णं सोयदि हु दुक्खियं णीयं ।
ण य बहुदुक्खपुरक्कडमप्पाणं सोयदि अबुद्धी॥1763॥
संसारम्मि अणंते सगेण कम्मेण हीरमाणाणं ।
को कस्स होेइ सयणो सज्जइ मोहा जणम्मि जणो॥1764॥
सव्वो वि जणो सयणो सव्वस्स वि आसि तीदकालम्मि ।
पंते य तहाकाले होहिदि सजणो जणस्स जणो॥1765॥
रत्तिं रत्तिं रुक्खे रुक्खे जह सउणयाण संगमणं ।
जादीए जादीए जणस्स तह संगमो होई॥1766॥
पहिया उवासये जह तहिं तहिं अल्लियंति ते य पुणो ।
छंडित्ता जंति णरा तह णीयसमागमा सव्वे॥1767॥
भिण्णपयडिम्मि लोए को कस्स सभावदो पिओ होज्ज ।
कज्जं पडि संबंधं वालुयमुठ्ठीव जगमिणमो॥1768॥
माया पोसेइ सुयं आधारो मे भविस्सदि इमोत्ति ।
पोसेदि सुदो मादं गब्भे धरिओ इमाएत्ति॥1769॥
होऊण अरी वि पुणो मित्तं उवकारकारणा होइ ।
पुत्तो वि खणेण अरी जायदि अवकारकरणेण॥1770॥
तह्मा ण कोइ कस्सइ सयणो व जणो व अत्थि संसारे ।
कज्जं पडि हुंति जगे णीया व अरी व जीवाणं॥1771॥
जो जस्स वट्टदि हिदे पुरिसो सो तस्स बंधवो होदि ।
जो जस्स कुणदि अहिदं सो तस्स रिवृत्ति णायव्वो॥1772॥
णीया करंति विग्घं मोक्खब्भुदयावहस्स धम्मस्स ।
कारिंति य अइबहुगं असंजमं तिव्वदुक्खकरं॥1773॥
णीया सत्तू पुरिसस्स हुंति जदिधम्मविग्घकरणेण ।
कारेंति य अतिबहुगं असंजमं तिव्वदु:खयरं॥1774॥
पुरिसस्स पुणो साधु उज्जोगं संजणंति जदिधम्मे ।
तध तिव्वदुक्खकरणं असंजमं परिहरावेंति॥1775॥
तह्मा णीया पुरिसस्स होंति साहू अणेयसुहहेदु ।
संसारमदीणंता णीया य णरस्स होंति अरी॥1776॥
मिच्छत्तमोहिदमदी संसार महाडवी तदोदीदि ।
जिणवयणविप्पणट्ठो महाडवीविप्पणठ्ठो वा॥1777॥
बहुतिव्वदुक्खसलिलं अणंतकायप्पवेसपादालं ।
चदुपरिवट्टावत्तं चदुगतिबहुपट्टणमणंतं॥1778॥
हिंसादिदोसमगरादिसावदं दुविहजीवबहुमच्छं ।
जाइजरामरणोदयमणेय जादीसुदुम्मीयं॥1779॥
दुविहपरिणामवादं संसारमहोदधिं परमभीमं ।
अदिगम्म जीवपोदो भमइ चिरं कम्मभण्डभरो॥1780॥
एगविगतिगचउपंचिंदियाण जाओ हवंति जोणीओ ।
सव्वाउ ताउ पत्तो अणंतखुत्तो इमो जीवो॥1781॥
अण्णं गिण्हदि देहं तं पुण मुत्तूण गिण्हदे अण्णंश ।
घडिजंतं व य जीवो भमदि इमो दव्वसंसारे॥1782॥
दं
जीवो संसारमावण्णो॥1783॥
जत्थ ण जादो ण मदो हवेज्ज जीवो अणंतसा चेव ।
काले तीदम्मि इमो ण सो पदेसोे जए अत्थि॥1784॥
तक्कालतदाकालसमएसु जीवो अणंतसो चेव ।
जादो मदो य सव्वेसु इमो तीदम्मि कालम्मि॥1785॥
अठ्ठपदेसे मुत्तूण इमो सेसेसु सगपदेसेसु ।
तत्तंपि व अद्धहणं उव्वत्तणपरत्तणं कुणदि॥1786॥
लोगागासपएसा असंखगुणिदा हवंति जावदिया ।
तावदियाणि हु अज्झवसाणाणि इमस्स जोवस्स॥1787॥
अज्झवसाणठाणंतराणि जीवो विव्वइ इमो हु ।
णिच्चं पि जहा सरडो गिण्हदि णाणाविहे वण्णे॥1788॥
आगसम्मि वि पक्खी जले वि मच्छा थले वि थलचारी ।
हिंसंति एक्कमेक्कं सव्वत्थ भयं खु संसारे॥1789॥
ससउ वाहपरद्धो बिलित्ति णाऊण अजगरस्स मुहं ।
सरणत्ति मण्णमाणो मच्चुस्स मुहं जह अदीदि॥1790॥
तह अण्णाणी जीवा परिद्धमाणच्छुहादिबाहेहिं ।
अदिगच्छंति महादुहहेदुं संसारसप्पमुहं॥1791॥
जावदियाइं दुखाइं हवंति लोगम्मि सव्वजीवेसु ।
ताइंपि बहुविधाइं अणंतखुत्तो इमो पत्तो॥1792॥
दुक्खं अणंतखुत्तो पावेत्तु सुहंपि पावदि कहिं वि ।
तह वि य अणंत खुत्तो सव्वाणि सुहाणि पत्ताणि॥1793॥
करणेहिं होदि विगलो बहुसो वचिचित्तसोदणित्तेहिं ।
घाणेण य जिब्भाए चिट्ठाबलविरियजोगेहिं॥1794॥
जच्चंधबहिरमूओ छादो तिसिओ वणे व एयाई ।
भमइ सुचिरंपि जीवो जम्मवणे णठ्ठसिद्धिपहो॥1795॥
एइंदियेसु पंचविधेसु वि उत्थाणवीरियविहूणो ।
भमदि अणंतं कालं दुक्खसहस्साणि पावेतो॥1796॥
बहुदुक्खावत्ताए संसारणदीए पावकलुसाए ।
भमइ वरागो जीवो अण्णाणणिमीलिदो सुचिरं॥1797॥
विसयामिसारगाढं कुजोणिणेमि सुहदुक्खदढखीलं ।
अण्णाणंतुबधरिदं कसायदढपट्टयाबंधं॥1798॥
बहुजम्मसहस्सविसालवत्तणिं मोहवेगमदिचवलं ।
संसारचक्कमारुहिय भमदि जीवो अणप्पवसो॥1799॥
भारं णरो वहंतो कहंचि विस्समदि ओरुहिय भारं ।
देहभरवाहिणो पुण ण लहंति खणं पि विस्समिदुं॥1800॥
कम्माणुभावदुहिदो एवं मोहंधयारगहणम्मि ।
अंधोव दुग्गमग्गे भमदि हु संसारकंतारे॥1801॥
दुक्खस्स पडिगरेंतो सुहमिच्छंतो य तह इमो जीवो ।
पाणवधादीदोसे करेइ मोहेण संछण्णो॥1802॥
दोसेहिं तेहिं बहुगं कम्मं बंधदि तदो णवं जीवो ।
अध तेण पच्चइ पुणो पविसित्तु व अग्गिमग्गीदो॥1803॥
बंधंतो मुच्चंतो एवं कम्मं पुणो पुणो जीवो ।
सुहकामो बहुदुक्खं संसारमणादियं भमइ॥1804॥
आहिंडयपुरिसस्स व इमस्स णीया तहिं तहिं होंति ।
सव्वे वि इमो पत्ते संबंधे सव्वजीवेहिं॥1805॥
माया वि होइ भज्जा भज्जा मायत्तणं पुणमुवेदि ।
इय संसारे सव्वे पयिहट्टंते हु संबंधी॥1806॥
जणणी वसंततिलया भगिणी कमला य आसि भज्जाओ ।
धणदेवस्स य एक्कम्मि भवे संसारवासम्मि॥1807॥
राया वि होइ दासो दासो रायत्तणं पुणमुवेदि ।
इय संसारे परिवट्टंते ठाणाणि सव्वाणि॥1808॥
कुलरूवतेयभोगाधिगो वि राया विदेहदेसवदी ।
वच्चघरम्मि सुभोगो जाओ कीडो सकम्मेहिं॥1809॥
होऊण महढ्ढीउ देवो सुभवण्णगंधरूवधरो ।
कुणिमम्मि वसदि गब्भे धिगत्थु संसारवासस्स॥1810॥
इधइं परलोगे वा सत्तू पुरिसस्स हुंति णीया वि ।
इहइं परत्त वा खाइ पुत्तमंसाणि सयमादा॥1811॥
होऊण रिऊ बहुदुक्खकारओ बंधवो पुणो होदि ।
इय परिवट्टइ णीयत्तणं च सत्तुत्तणं च जये॥1812॥
बिमलाहेदुं वंकेण मारिओ णिययभारियागब्भे ।
जाओ जाओ जादिंभरो सुदिट्ठी सकम्मेहिं॥1813॥
होऊण बंभणो सोत्तिओ खु पावं करित्तु माणेण ।
सुणको व सूगरो वा पाणो वा होइ परलोए॥1814॥
दारिद्दं अढ्ढित्तं णिंदं च थुदिं च वसणमब्भुदयं ।
पावदि बहुसो जीवो पुरिसित्थिणवुं सयत्तं च॥1815॥
कारी होइ अकारी अप्पडिभोगो जणो हु लोगम्मि ।
कारी वि जणसमक्खं होइ अकारी सपडिभोगो॥1816॥
सरिसीए चंदिगाये कालो वेस्सो पिओ जहा जोण्हो ।
सरिसे वि तहाचारे कोई वेस्सो पिओ कोई॥1817॥
इय एस लोगधम्मो चिंतिज्जंतो करेइ णिव्वेदं ।
धण्णा ते भयवंता हे मुक्का लोगधम्मादो॥1818॥
बिज्जू व चंचलं फेणुदुब्बलं वाधिमहियमच्चुहदं ।
णाणी किह पेच्छंतो रमेज्ज दुक्खद्धु दंु लोगं॥1819॥
असुहा अत्था कामा य हुंति देहो य सव्वमणुयाणं ।
एओ चेव सुभो णवरि सव्वसोक्खायरो धम्मो॥1820॥
इहलोगियपर लोगियदोसे पुरिसस्स आवहइ णिच्चं ।
अत्थो अणत्थमूलं महाभयं मुत्तिपडिपंथो॥1821॥
कुणिमकुडिभवा लहुगत्तकारयाअप्पकालिया कामा ।
उवधो लोए दुक्खावहा य ण य हुंति ते सुलहा॥1822॥
अठ्ठिदलिया छिरावक्कवद्धिया मंसमट्टियालित्ता ।
बहुकुणिमभण्डभरिदा विहिंसणिज्जा खु कुणिमकुडी॥1823॥
इंगालो धोव्वंतो ण सुद्धिमुवयादि जह जलादीहिं ।
तह देहो धोव्वंतो ण जाइ सुद्धिं जलादीहिं॥1824॥
सलिलादीणि अमेज्झं कुणइ अमेज्झाणि ण दु जलादीणि ।
मेज्झममेज्झं कुव्वंति सयमवि मेज्झाणि संताणि॥1825॥
तारिसयममेज्झमयं सरीरयं किह जलादिजोगेण ।
मेज्झं हवेज्ज मेज्झं ण हु होदि अमेज्झमयघडओ॥1826॥
णवरि हु धम्मो मेज्झोधम्मत्थस्स वि णमंति देवा वि ।
धम्मेण चेव जादि खु साहू जल्लोसधादीया॥1827॥
जम्मसमुद्दे बहुदोसवीचिए दुक्खजलयराइण्णे ।
जीवस्स परिब्भमणम्मि कराणं आसवो होदि॥1828॥
संसारसागरे से कम्मजलमसंवुडस्स आसवदि ।
आसवणीणावाए जह सलिलं उदधिमज्झम्मि ॥1829॥
धूली णेहुत्तुप्पिदगत्ते लग्गा मलो जधा होदि ।
मिच्छत्तादिसिणेहोल्लिदस्स कम्मं तधा होदि॥1830॥
ओगाढगाढणिचिदो पुग्गलदव्वेहिं सवव्दो लोगो ।
सुहमेहिं बादरेहिं य दिस्सादिस्सेहिं य तहेव॥1831॥
मिच्छत्तं अविरमणं कसाय जोगा य आसवा होंति ।
अरहंतवुत्तअत्थेसु विमोहो होइ मिच्छत्तं॥1832॥
अविरमणं हिंसादी पंच वि दोसा हवंति णायव्वा ।
कोधादीया चत्तारि कसाया रागदोसमया॥1833॥
किहदा राओ रंजेदि णरं कुणिमे वि जाणुगं देहे ।
किहदा दोसो वेसं खणेण णीयंपि कुणइ णरं॥1834॥
सम्मादिट्ठी वि णरो जेसिं दोसेण कुणइ पावाणि ।
धित्तेसि गारविंदियसण्णामयरागदोसाणं॥1835॥
जो अभिलासो विसएसु तेण ण य पावए सुहं पुरिसो ।
पावदि य कम्मबंधं पुरिसो विसयाभिलासेण॥1836॥
कोई डहिज्ज जह चंदणं णरो दारुगं च बहुमोल्लं ।
णासेइ मणुस्सभवं पुरिसो तह विसयलोहेण॥1837॥
धुट्टिय रयणाणि जहा रयणद्दीवा हरेज्ज कठ्ठाणि ।
माणुसभवे वि धुट्टिय धम्मं भोगे भिलसदि तहा॥1838॥
गंतूण णंदणवणं अमयं छंडिय विसं जहा पियइ ।
माणुशसभवे वि छड्डिय धम्मं भोगे भिलसदि तहा ॥1839॥
पावपओगा मणवचिकाया कम्मासवं पकुव्वंति ।
भुज्जंतो दुब्भत्तं वणम्मि जह आसवं कुणइ॥1840॥
अणुकंपासुद्धवओगो वि य पुण्णस्स आसवदुवारं ।
तं विवरीदं आसवदारं पावस्स कम्मस्स॥1841॥
मिच्छत्तासवदारं रुंभइ सम्मत्तदिढकवाडेण ।
हिंसादिदुवाराणिवि दढवदफलहेहिं रुंभंति॥1842॥
उवसमदयादमाउहकमरेण रक्खा कसायचोरेहिं ।
सक्का काउं आउहकरेण रक्खाव चोराणं॥1843॥
इंदियदुद्दन्तस्सा णिग्घिप्पंति दमणाणखलिणेहिं ।
उप्पहगामी णिग्घिप्पंति हु खलिणेहिं जह तुरया॥1844॥
अणिहुदमणसा इंदियसप्पाणि णिगेण्हिदुं ण तीरंति ।
विज्जामंतोसहधीणेणव आसीविसा सप्पा॥1845॥
पावपयोगासवदारणिरोधो अप्पमादफलिगेण ।
कीरइ फलिगेण जहा णावाए जलासवणिरोधो॥1846॥
गुत्तिपरिखाइगुत्तं संजमणयरं ण कम्मरिउसेणा ।
बंधेइ सत्तुसेणा पुरं व परिखादिहिं सुगुत्तं॥1847॥
समिदिदिढणावमारुहिय अप्पमत्तो भवोदधिं तरदि ।
छज्जीवणिकायवधादिपावमगरेहिं अच्छित्तो॥1848॥
दारेव दारवालो हिदये सुप्पणिहिदा सदी जस्स ।
दोसा धंसंति ण तं पुरं सुगुत्तं जहा सत्तु॥1849॥
जो खु सदिविप्पहूणो सो दोसरिऊण गेज्झओ होइ ।
अंधलगोव वरंतो अरीणमविदिज्त्तओ चेव॥1850॥
अमुयंतो सम्मत्तं परीसहसमोगरे उदीरंतो ।
णेव सदी मोत्तव्वा एत्व दु आराधणा भणिया॥1851॥
इय सव्वासवसंवरसंवुडकम्मासवो भवित्तु मुणी ।
कुव्वंति तवं विविहं सुत्तुत्तं णिज्जराहेदुं॥1852॥
तवसा विणा ण मोक्खो संवरमित्तेण होइ कम्मस्स ।
उवभोगादीहिं विणा धणं ण हु खीयदि सुगुत्तं॥1853॥
पुव्वकदकम्मसडणं तु णिज्जरा सा पुणो हवे दुविहा ।
पढमा विवागजादा विदिया अविवागजाया य॥1854॥
कालेण उवायेण य पच्चंति जहा वणप्फदिफलाइं ।
तह कालेण तवेण य पच्चंति कदाणि कम्माणि॥1855॥
सव्वेसिं उदयसमागदस्स कम्मस्स णिज्जरा होइ ।
कम्मस्स तवेण पुणो सव्वस्स वि णिज्जरा होइ॥1856॥
ण हु कम्मस्स अवेदिदफलस्स कस्सइ हवेज्ज परिमोक्खो ।
होज्ज व तस्स विणासो तवग्गिणा डज्झमाणस्स॥1857॥
डहिऊण जहा अग्गी विद्धं सदि सुबहुगंपि तणरासी ।
विद्धं सेदि तवग्गी तह कम्मतणं सुबहुगंपि॥1858॥
कम्मं विपरिणमिज्जइ सिणेहपरिसोसएण सुतवेण ।
तो तं सिणेहमुक्कं कम्मं परिसडदि धुलिव्व॥1859॥
धादुगदं जह कणयं सुज्झइ धम्मंतमग्गिणा महदा ।
सुज्झइ तवग्गिधंतो तह जीवो कम्मधादुगदो॥1860॥
तवसा चेव ण मोक्खो संवरहीणस्स होइ जिणवयणे ।
ण हु सोत्ते पविसंते कि सिणं परिसुस्सदि तलायं॥1861॥
एवं पिणद्धसंवरवम्मो सम्मत्तवाहणारूढो ।
सुदणाणमहाधणुग्गो झाणादितवोमयसरेहिं॥1862॥
संजमरणभूमीए कम्मारिचं पराजिणिय सव्वं ।
पावदि संजमजोहो अणोवमं मोक्खरज्जसिरिं॥1863॥
जीवो मोक्खपुरक्कडकल्लाणपरंपरस्स जो भागी ।
भावेणुववज्जदि सो धम्मं तं तारिसमुदारं॥1864॥
धम्मेण होदि वुज्जो विस्ससणिज्जा पिओ जसंसी य ।
सुहसज्झो य णराणं धम्मो मणणिव्वुदिकरो य॥1865॥
जावदियाइं कल्लाणाइं सग्गे य मणुअलोगे य ।
आवहदि ताणि सव्वाणि मोक्खं सोक्खं च वरधम्मो॥1866॥
ते धण्णा जिणधम्मं जिणदिट्ठं सव्वदुक्खणासयरं ।
पडिवण्णा दिढधिदिया विसुद्धमणसा णिरावेक्खा॥1867॥
वीए उम्मग्गविहरिदा सुचिरमिंदिंयस्सेहिं ।
जिणदिट्ठणिव्वुदिपहं धण्णा ओदरियं गच्छंति॥1868॥
रागेण य दोसेण य जगे रमंतम्मि वीदरागम्मि ।
धम्मम्मि णिरासादम्मि रदी अदिदुल्लहा होइ॥1869॥
सफलं माणुसजम्मं तस्स हवदि जस्स चरणमणवज्जं ।
संसार दुक्खकारणकम्मागमदारसंरोधं॥1870॥
जह जह णिव्वेदुवसम वेरग्गदयादमा पवढ्ढंति ।
तह तह अब्भासयरं णिव्वाणं होइ पुरिसस्स॥1871॥
सम्मद्दंसणतुम्बं दुवालसंगारयं जिणिंदाणं ।
वयणेमियं जगे जयइ धम्मचक्कं तवोधारं॥1872॥
दंसणसुदतवचरणमइयम्मि धम्मम्मि दुल्लहा बोही ।
जीवस्स कम्मसत्तस्स संसरंतस्स संसारे॥1873॥
संसारम्मि अणंते जीवाणं दुल्लहं मणुस्सत्तं ।
जुगसमिलासं जोगो जह लवणजले समुद्दिम्म॥1874॥
असुहपरिणामबहुलत्तणं च लोगस्स अदिमहल्लत्तं ।
जोणिबहुत्तं च कुणदि सुदुल्लहं माणुसं जोणी॥1875॥
देसकुलरूवमारोग्गमाउगं बुद्धिसवणगहणाणि ।
लद्धे वि माणुसत्ते ण हुंति सुलभाणि जीवस्स॥1876॥
लद्धेसु वि तेसु पुणे बोधी जिणसासणम्मि ण हु सुलहा ।
कुपधाकुलो य लोगो जं वलिया रागदोसा य॥1877॥
इय दुल्लहाय वोहीए जो पमाइज्ज कइ वि लद्धाए ।
सो उल्लट्टइ दुक्खेण रदणगिरिसिहरमारुहिय॥1878॥
फिडिदा संती बोधी ण य सुलहा होइ संसरंतस्स ।
पडिदं समुद्दमज्झे रदणं व तमंधयारम्मि॥1879॥
ते धणा जे जिणवर दिट्ठे धम्मम्मि होंति संबुद्धा ।
जे य पवण्णा धम्मं भावेण उवट्ठिदमदीया॥1880॥
इय आलंबणमणुपेहाओ धम्मस्स होंति ज्झाणस्स ।
ज्झायंतो ण वि णस्सदि ज्झाणे आलंबणेहिं मुणी॥1881॥
आलंबणं च वायण पुच्छणपरिवट्टणाणुपेहाओ ।
धम्मस्स तेण अविरुद्धाओ सव्वाणुपेहाओ॥1882॥
आलंबणेहिं भरिदो लोगो झाइदुमणस्स खवयस्स ।
जं जं मणसा पेच्छदि तं तं आलम्बणं हवइ॥1883॥
इच्चेवमदिक्कंतो धम्मज्झाणं जदा हवइ खवओ ।
सुक्कज्झाणं झायदि तत्तो सुविसुद्धलेस्साओ॥1884॥
ज्झाणं पुधत्तसवितक्कसवीचारं हवे पढमसुक्कं ।
सवितक्केक्कत्तावीचारं ज्झाणं विदियसुक्कं॥1885॥
सुहुमकिरियं खु तदियं सुक्कज्झाणं जिणहिं पण्णत्तं ।
वेंति चउत्थं सुक्कं जिणा समुच्छिण्णकिरियं तु॥1886॥
दव्वाइं अणेयाइं तीहिं वि जोगेहिं जेण ज्झायंति ।
उवसंतमोहणिज्जा तेण पुधत्तंत्ति तं भणिया॥1887॥
जम्हा सुदं वितक्कं जम्हा पुव्वगदअत्थकुसलो य ।
ज्झायदि ज्झाणं एदं सवितक्कं तेण तं झाणं॥1888॥
अत्थाण वंजणाण य जोगाण य संकमो हु वीचारो ।
तस्स य भावेण तयं सुत्ते उत्तं सवीचारं॥1889॥
जेणेगमेव दव्वं जोगेणेगेण अण्णदरगेण ।
खीण कसाओ ज्झायदि तेणेगत्तं तयं भणियं॥1890॥
जम्हा सुदं वितक्कं जम्हा पुव्वगदअत्थकुसलो य ।
ज्झायदि ज्झाणं एवं सवितक्कं तेण तं ज्झाणं॥1891॥
अत्थाण वंजणाण य जोगाणं संकमो हु वीचारो ।
तस्स अभावेण तयं झाणं अविचार मिति वुत्तं॥1892॥
अवितक्कमवीचारं सुहुमकिरियबंधणं तदियसुक्कं ।
सुहमम्मि कायजोगे भणिदं ते सव्वभावगदं॥1893॥
सुहुमम्मि कायजोगे वट्टंतो केवली तदियसुक्कम् ।
झायदि णिरुंभिदुंजे सुहुमत्तणकायजोगं पि॥1894॥
अवियक्कमवीचारं आणियट्टिमकिरियमं च सीलेसिं ।
ज्झाणं णिरुद्धयोगं अपच्छिमं उत्तमं सुक्कं॥1895॥
तं पुण णिरुद्धजोगो सरीरतियणासणं करेमाणो ।
सवण्हु अपडिवादी ज्झायदि ज्झाणं चरिमसुक्कं॥1896॥
इय सो खवओ ज्झाणं एयग्गमणो समस्सिदो सम्मं ।
विवुलाए णिज्जराए वट्टदि गुणसेढिमारूढो॥1897॥
सुचिरमवि संकिलिट्टं विहरंतंं झाणसंवर विहूणं ।
ज्झाणेण संवुडप्पा जिणदि अहोरत्त मेत्तेण॥1898॥
एवं कसाय जुद्धंमि हवदि खवयस्स आउधं झाणं ।
ज्झाणविहूणो खवओ जुद्धेव णिरावुधो होदि॥1899॥
युद्ध भूेम में कवच समान कषायों सि रक्षा करता ।
ध्यान कवच त्यों करि क्षकि की, ध्यान ेबना रण में याद्धिा॥1900॥
ज्झाणं करेइ खवयस्सो वट्ठंभं विहीण चेट्ठस्स ।
थेरस्स जहा जंतस्स कुणदि जट्ठी उवठ्ठंभं॥1901॥
मल्लस्स णेहपाणं व कुणइं खवयस्स दढबलं झाणं ।
झाणविहीणो खवओ रंगे व अपोसिवो मल्लो॥1902॥
वइरं रदणेसु जहा गोसीरं चंदणं व गन्धेसु ।
वेरुलियं व मणीणं तह ज्झाणं होइ खवयस्स॥1903॥
झाणं किलेससावदरक्खा रख्खाव सावदभयम्मि ।
झाणं किलेसवसणे मित्तं मित्तं व वसणम्मि॥1904॥
ज्झाणं कसायवादे गम्भधरं मारुदेव गम्भधरं ।
झाणं कसायउण्ेह छाही छाहीव उण्हम्मि॥1905॥
झाणं कसाय डाहे, होदि वरदहो दहोव डाहम्मि ।
झाणं कसायसीदे अग्गी अग्गीब सीदम्मि॥1906॥
झाणं कसायपरचक्कभए बल वाहणढ्ढओ राया ।
परचक्कभए बल वाहणढ्ढओ होइ जह राया॥1907॥
झाणं कसायरोगेसु होदि वेज्जो तिगिंछिदे कुसलो ।
रोगेसु जहा वेज्जो पुरिसस्स तिगिंछिदे कुसलो॥1908॥
झाणं विसयछुहाए य होइ अण्णं जहा छुहाए वा ।
झाणं विसयतिसाए उदयं उदयं व तण्हाए ॥1909॥
इय झायंतो खवओ जइया परिहीणवायिओ होइ ।
आराधणाए तइया इमाणि लिंगणि दंसेई॥1910॥
हुं कारंजलिभमुहंगुलीहिं अच्छहिं वीरमुठ्ठीहिं ।
सिरचालणेण य तहा सण्णं दावेदि सो खवओ॥1911॥
तो पडिचरया खवयस्स दिंति आराधणाए उवओगं ।
जाणंति सुदरहस्सा कदसण्णा कायखवएण॥1912॥

लेश्या

इय समभावमुवगदो तह ज्झायंतो पसत्तझाणं च ।
लेस्साहिं विसुज्झंतो गुणसेढिं सो समारुहदि॥1913॥
जह बाहिर लेस्साओ किण्हादीओ हवंति पुरिसस्स ।
अब्भंतर लेस्साओ तह किण्हादी य पुरिसस्स॥1914॥
किण्हा णीला काओ लेस्साओ तिण्णि अप्पसत्थाओ ।
पइसइ विरायकरणो संवेगमणुत्तरं पत्तो॥1915॥
तेओ पम्मा सुक्का लेस्साओ तिण्णि विदुपसत्थाओ ।
पडिवज्जेइय कमसो संवेगमणुत्तरं पत्तो॥1916॥
एदेसिं लेस्साणं विसोधणं पडि उवक्कमो इणमो ।
सव्वेसिं संगाणं विवज्जणं सव्वहा होई॥1917॥
लेस्सासोधी अज्झवसाणविसोधीए होइ जीवस्स ।
अज्झवसाणविसोधी मंदकसायस्स णादव्वा॥1918॥
मंदा हुंति कसाया बाहिरसंगविजडस्स सव्वस्स ।
गिण्हइ कसाय बहुलो चेव हु सव्वंपि गंथकलिं॥1919॥
जह इंधणेहिं अग्गी वढ्ढइ विज्झाइ इंधणेहिं विणा ।
गंथेहिं तह कसाओ वढ्ढइ विज्झाइं तेहिं विणा॥1920॥
जह पत्थरो पडंतो खोभेइ दहे पसण्णमवि पंकं ।
खोभेइ पसंतंपि कसायं जीवस्स तह गंथो॥1921॥
अब्भंतरसोधीए गंथे णियमेण बाहिरे चयदि ।
अब्भंतरमइलो चेव बाहिरे गेण्हदि हु गंथे॥1922॥
अब्भंतर सोधीए बाहिरसोधी वि होदि णियमेण ।
अब्भंतरदोसेण हु कुणदि णरो बाहिरे दोसे॥1923॥
जह तण्डुलस्स कोण्डयसोधी सतुसस्स तीरदि ण कादुं ।
तह जीवस्स ण सक्का लिस्सासोधी ससंगस्स॥1924॥
सुक्काए लेस्साए उक्कस्सं अंसयं परिणमित्ता ।
जो मरदि सो हु णियमा उक्कस्साराधओ होइ॥1925॥
खाइयदंसणचरणं खओवसमियं च णाणमिदि मग्गो ।
तं होइ खीणमोहो आराहित्ता य जो हु अरहंतो॥1926॥
जे सेसा सुक्काए दु अंसया जे य पम्मलेस्साए ।
तल्लेस्सापरिणामो दुमज्झमाराधणा मरणे॥1927॥
तेजाए लेस्साए ये अंसा तेसु जो परिणमित्ता ।
कालं करेइ तस्स हु जहण्णियाराधण भणिदा॥1928॥
जो जाए परिणिमित्ता लेस्साए संजुदो कुणइ कालं ।
तल्लेसो उववज्जइ तल्लेस्से चेव सो सग्गे॥1929॥
अध तेउपउमसुक्कं अदिच्छिदो णाणदंसणसमग्गो ।
आउक्खया दु सुद्धो गच्छदि सुद्धिं चुयकि लेसो॥1930॥

आराधना के फल

एवं सुभाविदप्पा ज्झाणोवगओ पसत्थलेस्साओ ।
आराधणापडायं हरइ अविग्घेण सो खवओ॥1931॥
तेलोक्कसव्वसारं चउगइसंसार दुक्खणासयरं ।
आराहणं पवण्णो सो भयवं मुक्खपडिमुल्लं॥1932॥
एवं जधक्खादविधिं संपत्ता सुद्धदंसणचरित्ता ।
केई खवंति खवया मोहावरणतरायाणि॥1933॥
केवलकप्पं लोगं संपुण्णं दव्वपज्जयविधिहिं ।
ज्झायंता एयमणा जहंति आराहया देहं॥1934॥
सव्वुक्कस्सं जोगं जुंजंता दंसणो चरित्ते य ।
कम्मरयविप्पमुक्का हवंति आराधया सिद्धा॥1935॥
इयमुक्कस्सियमाराधणमणुपालेत्तु केवली भविया ।
लोगग्गसिहरवासी हवंति सिद्धा धुयकिलेसा॥1936॥
अह सावसेसकम्मा मलियकसाया पणट्ठमिच्छत्ता ।
हासरइ जरइभयसोगदुगुंछावेयणिम्महणा॥1937॥
पंचसमिदा तिगुत्ता सुसंवुडा सव्वसंगउम्मुक्का ।
धीरा अदीणमणसा समसुहदुक्खा असंमूढा॥1938॥
सव्वसमाधाणेण य चरित्तजोगे अधिठ्ठिदा सम्मं ।
धम्मे वा उवजुत्ता ज्झाणे तह पढमसुक्के वा॥1939॥
तिंहु
अणुत्तरवासी देवा सुविसुद्धलेस्सा य॥1940॥
दंसणणाणचरित्ते उक्किट्ठा उत्तमोपधाणा य ।
इरियावहपडिवण्णा हवंति लवसत्तमा देवा॥1941॥
कप्पोवगा सुराजं अच्छरसहिया सुहं अणुहवंति ।
तत्तो अणंतगुणिदं सुहं दु लवसत्तमसुराणं॥1942॥
णाणम्मि दंसणम्मि य आउत्ता संजमे जहक्खादे ।
वढ्ढिटलवोवधाणा अवहियलेस्सा सददमेव॥1943॥
पजहिय सम्मं देहं सददं सव्वगुणावढ्ढिदगुणढ्ढा ।
देविंदचरमठाणं लहंति आराधया खवया॥1944॥
सुयभत्तीए विसुद्धा उग्गतवोणियमजोगसंसुद्धा ।
लोगंतिया सुरवरा हवंति आराधया धीरा॥1945॥
जावदिया रिद्धीओ हवंति इंदियगदाणि य सुहाणि ।
ताइं लहंति ते आगमेसि भद्दा सया खवया॥1946॥
जे वि हु जहण्णियं तेउलेस्समराहणं उवणमंति ।
ते वि हु सोधम्माइसु हवंति देवा ण हेठ्ठिल्ला॥1947॥
किं जंपिएण बहुणा जो सारो केवलस्स लोगस्स ।
तं अचिरेण लहंते फासित्ताराहणं णिखिलं॥1948॥
भोगे अणुत्तरे भुंजिऊण तत्तो चुदा सुमाणुस्से ।
इढ्ढिमतुलं चइत्ता चरंति जिणदेसिय धम्मं॥1949॥
सदिमंतो धिदिमंतो सढ्ढासंवेगवीरियोवगया ।
जेदा परीसहाणं ऊवसग्गाणं च अभिभविय॥1950॥
इय चरणमधक्खादं पडिवण्णा सुद्धदंसमुवेदा ।
सोधंति ज्झाणजुत्ता लेस्साओ संकिलिठ्ठाओ॥1951॥
सुक्कं लेस्समुवगदा सुक्कज्झाणेण खविदसंसारा ।
सम्मुक्ककम्मकवया सविंति सिद्धिं धुदकिलेसा॥1952॥
एवं संथार गदो विसोधइत्ता वि दंसणचरित्तं ।
परिवडदि पुणो कोई झायंतो अट्टरुद्दाणि॥1953॥
ज्झायंतो अणगारो अट्टं रुद्दं च चरिमकालम्मि ।
जो जहइ सयं देहं सो ण लहइ सुग्गदिं खवओ॥1954॥
जदि दा सुभाविदप्पा वि चरिम कालम्मि संकिलेसेण ।
परिवडदि वेदणट्ठो खवओ संवार मारूढो॥1955॥
किं पुण जे ओसण्णा णिच्चं जे वा वि णिच्चपासत्था ।
जे वा सदा कुसीला संसत्ता वा जहाछंदा॥1956॥
गच्छंहि केइ पुरिसा पक्खी इव पंजरंतरणिरुद्धा ।
सरण पंजरचकिदा ओसण्णागा पविहरंति॥1957॥
अविसुद्दभावदोसा कसायवसगा य मंदसंवेगा ।
अच्चासादणसीसा मायाबहुला णिदाणकदा॥1958॥
सुहसादा किंमज्झा गुणसायी पावसुत्तपडिसेवी ।
विसयासापडिबद्धा गारवगरुया पमाइल्ला॥1959॥
समिदीसु य गुत्तीसु य अभाविदा सीलसंजम गुणेसु ।
परतत्तीसु पसत्ता अणाहिदा भावसुद्धीए॥1960॥
गंथाणियत्ततण्हा बहुमोहा सवलेसवणासेवी ।
सद्दरसरूवगंधे फासेसु य मुच्छिदा घडिदा॥1961॥
परलोगणिप्पिवासा इहलोगे चेव जे सुपडिबद्धा ।
सज्झायादीसु य जे अणुट्ठिदा संकिलिठ्ठमदी॥1962॥
सव्वेसु य मूलुत्तरगुणेसु तह ते सदा अइचरंता ।
ण लहंति खवोबसमं चरित्तमोहस्स कम्मस्स॥1963॥
एवं मूढमदीया अवंतदोसा करेंति जे कालं ।
ते देव दुब्भगत्तं मायामोसेण पावंति॥1964॥
किंमज्झ णिरुच्छाहा हवंति जे सव्वसंघकज्जेसु ।
ते देवसमिदिवज्झा कप्पंते हुंति सुरमेच्छा॥1965॥
कंदप्पभावणाए देवा कंदप्पिया मदा होंति ।
खिब्भिसयभावणाए कालगदा होंति खिब्भिसया॥1966॥
अभिजोगभावणाए कालगदा आभिजोगिया हुंति ।
तह आसुरीए जुत्ता हवंति देवा असुरकाया॥1967॥
सम्मोहणाए कालं करित्तु दो दुव्दुगा सुरा हुंति ।
अण्णंपि देव दुग्गइ उवयंति विराधया मरणे॥1968॥
इय जे विराधयित्ता मरणे असमाधिणा मरेज्जण्ह ।
तं तेसि बाल मरणं होइ फलं तस्स पुव्वुत्तं॥1969॥
जे सम्मत्तं खवया विराधयित्ता पुणो मरेज्जण्ह ।
ते भवणवासि जोदिसभोमेज्जा वा सुरा होंति॥1970॥
दंसण णाणविहूणा तदो चुदा दुक्खवेदणुम्मीए ।
संसारमण्डलगदा भमंति भवसागरे मूढा॥1971॥
जो मिच्छत्तं गंतूण किण्हलेस्सादिपरिणदो मरदि ।
तल्लेस्सो सो जायइ जल्लेस्सो कुणदि सो कालं॥1972॥

विजहना

एवं कालगदस्स दु सरीरमंतोबहिज्ज बाहिं वा ।
विज्जावच्चकरा तं सयं विकिंचंति जदणाए॥1973॥
समणाणं ठिदिकप्पो वासावासे तहेव उडुबंधे ।
पडिलिहिदव्वा णियमा णिसीहिया सव्वसाधूहिं॥1974॥
एगंता सालोगा णादिविकिठ्ठा ण चावि आसण्णा ।
वित्थिण्णा विद्धत्ता णिसीहिया दूरमागाढा॥1975॥
अभिसुआ असुसिरा अघसाउज्जोवा बहुसमा य असिणिद्धा ।
णिज्जंतुगा अहरिदा अविला य तहा अणाबाधा॥1976॥
जा अवरदक्खिणाए व दक्खिणाए व अध व अवराए ।
वसधीदो वण्णिज्जदि णिसीधिवा सा पसत्थत्ति॥1977॥
सव्वसमाधी पढमाए दक्खिणाए दुभत्तगं सुलभं ।
अवराए सुहविहारो होदि य उवधिस्स लाभो य॥1978॥
जदि तेसिं बाघादो दट्ठव्वा पुव्वदक्खिणा होइ ।
अवरुत्तरा य पुव्वा उदीचिपुव्वुत्तरा कमसो॥1979॥
एदासु फलं कमसो जाणेज्ज तुमंतुमा य कलहो य ।
भेदो य गिलाणं वि य चरिमा पुण कढ्ढदे अण्णं॥1980॥
जं वेलं कालगदो भिक्खू तं वेलमेव णीहरणं ।
जग्गण बंधणछेदणविधी अवेलाए कादव्वा॥1981॥
वाले बुढ्ढे सीसे तवस्सिभीरुगिलाणए दुहिदे ।
आयरिए य विकिंचिय धीरा जग्गंति जिदणिद्दा॥1982॥
गीदत्था कदकज्जा महाबलपरक्कमा महासत्ता ।
बंधंति य छिंदंति य करचणंगुठ्ठयपदेसे॥1983॥
जदि वा एस ण कीरेज्ज विधि तो तत्थ देवदा कोई ।
आदाय तं कलेवर मुठ्ठिज्ज रमिज्ज बाधेज्ज॥1984॥
उयसयपडियावण्णं उवसंगहिदं तु तत्थ उवकरणं ।1
सागारियं च दुविहं पडिहारिय मपडिहारिं वा॥1985॥
जदि विक्खादा भत्तपइण्णा अज्जाव होज्ज कालगदो ।2
देहलसागारित्ति व सितवियाकरणंपि तो होज्ज॥1986॥
तेण परं संठाविय संथारगदं च तत्थ बंधित्ता ।
उठ्ठेंतरक्खणट्ठं गामं तत्तो सिरं किच्चा॥1987॥
पुव्वाभोगिय मग्गेण आसु गच्छंत तं समादाय ।
अठ्ठिदमणियत्तंता य पिट्ठदो दे अणिब्भंता॥1988॥
कुसमुट्ठिं घेत्तूण य पुरदो एगेण होइ गंतव्वं ।
अट्ठिदअणियत्तंतेण पिठ्ठदो लोयणं मुच्चा॥1989॥
तेणकुसमट्ठिधाराए अव्वोच्छिण्णाए समणिपादाए ।
संथारो कादव्वो सव्वत्थ समो सगिं तत्थं॥1990॥
जत्थ ण होज्ज तणाइं चुण्णेहिं वि तत्थ केसरेहिं वा ।
संघरिदव्वा लेहा सव्वत्थ समा अवोच्छिण्णा॥1991॥
जदि विसमो संथारो उवरिं मज्झे व होज्ज हेट्ठा वा ।
मरणं व गिलाणं वा गणिवसभजदीण णायव्वं॥1992॥
जत्तो दिसाए गामो तत्तो सीसं करत्तिु सोवधियं ।
उट्ठतेंरक्खणट्ठं वोसरि दव्वं सरीरं तं॥1993॥
जो वि विरधिय दंसणमंते कालं करित्तु होज्ज सुरो ।
सो वि विवुज्झदि दठ्ठूण सदेहं सोवधिं सज्जो॥1994॥
णत्ता भाए रिक्खे जदि कालगदो सिवं तु सव्वेसिं ।
एको दु समे खेत्ते दिवढ्ढखेत्ते मरंति दुवे॥1995॥
सदभिसमरणा अद्दा सादा असलेस्स जिट्ठ अदखरा ।
रोहिणिविसाहपुणव्वसुत्तिउत्तरा मज्झिमासेसा॥1996॥
गणरक्खत्थं तह्मा तणमयपडिविंबयं खु कादूण ।2
एक्कं तु समे खेत्ते दिवढ्ढखेत्ते दुवे देज्ज॥1997॥
तठ्ठाणसावणं चिय तिक्खुत्तो ठविय मडयपासम्मि ।3
विदिय वियप्पिय भिक्खू कुज्जा तह विदितदियाणं॥1998॥
असदि तणे चुण्णेहिं च केसरच्छारिट्ठियादिचुण्णेहिं ।
कादव्वोथ ककारो उवरिं हिट्ठा तकारो से॥1999॥
इस अवसर रि श्रावक घर सि जाि दिार्थ भी आए हों ।
भली-भाँेत उनकाि समझाकर उन सबकाि लौटा दविें॥2000॥
हमें प्राप्त हाि आराधन इस हतिु काय-उत्सर्ग करें ।
इच्छाकार एधष्ठाता सि करकि संघ वहाँ बैठि॥2001॥
सगणत्थे कालगदे खमणमसज्झाइयं च तद्दिवसं ।
सज्झाइ परगणत्थे भयणिज्जं खमणकरणेपि॥2002॥
एदं पडिट्ठवित्ता पुणो वि तदियदिवसे उवेक्खंति ।
संघस्स सुहविहारं तरस गदी चेव णादंुजे॥2003॥
जदिदिवसे संचिट्ठदि तमणालद्धं च अक्खंद मडयं ।
तदिवरिसाणि सुभिक्खं खेमसियं तम्हि रज्जम्मि॥2004॥
जं वा दिसमुवणीदं सरीरयं खगचदुप्पदगणेहिं ।
खेमं सिवं सुभिक्खं विहरिज्जो तं दिसं संघो॥2005॥
जदि तस्स उत्तमंगं दिस्सदि दंता च उवरिगिरिसिहरे ।
कम्ममलबिप्पमुक्को सिद्धिं पत्तोत्ति णादव्वो॥2006॥
वेमाणिओ थलगदो समम्मि जो दिसि य वाणबिंतरओ ।
गड्डाए भवणवासी एस गदी से समासणे॥2007॥
ते सूरा भयवंता आहच्चइदूण संघमज्झम्मि ।
आराधणापडायं चउप्पयारा हिदा जेहिं॥2008॥
ते धण्णा ते णाणी लद्धो लाभो य तेहिं सव्वेहिं ।
आराधणा भयवदी सयला आराधिदा जेहिं॥2009॥
किं णाम तेहिं लोगे महाणुभावेहिं हुज्ज ण य पत्तं ।
आराधणा भगवदी सयला आराधिदा जेहिं॥2010॥
ते वि य महाणुभावा धण्णा जेहिं च तस्स खवयस्स ।
सव्वादरसत्तीए उवविहिदाराधणा सयला॥2011॥
जो उवविधेदि सव्वादरेण आराधणं कु अण्णस्स ।
संपज्जदि णिव्विग्घा सयला आराधणा तस्स॥2012॥
ते वि कदत्था धण्णा य हुन्ति जे पावकम्ममलहरणे ।
ण्हायंति खवयतित्थे सव्वादर भत्ति संजुत्ता॥2013॥
गिरिणदियादिपदेसा तित्थाणि तवोधणेहिं जदि उसिदा ।
तित्थं कधं ण हुज्जो तवगुणरासी सयं खवउ॥2014॥
पुव्वरिसीणं पडिमाओ वन्दमाणस्स होइ जदि पुण्णं ।
खवयस्स वंदओ किह पुण्णं विउलं ण पाविज्ज॥2015॥
जो ओलग्गदि आराधयं सदा तिव्वभत्तिसंजुत्तो ।
संपज्जदि णिव्विग्घा तस्स वि आराहणा सयला॥2016॥
सविचारभक्तवोसरणमेवमुववण्णिदं सवित्थारं ।
अविचारभक्तपच्चक्खाणं एत्तो परं वुच्छं॥2017॥
तत्थ अविचार भत्तपइण्णा मरणम्मि होइ आगाढो ।
अपरक्कम्मस्स मुणिणो कालम्मि असंपुहुत्तम्मि॥2018॥
तत्थ पढमं णिरुद्धं णिरुद्धतरयं तहा हवे विदियं ।
तदियं परमणिरुद्धं एदं तिविधं अवीचारं॥2019॥
तस्स णिरुद्धं भणिदं रोगादंकेहिं जो समभिभूदो ।
जंघाबलपरिहीणो परगणगमणम्मि ण समत्थो॥2020॥
जावय बलविरियं से सो विहरदि ताव णिप्पडीयारो ।
पच्छा विहरदि पडिजग्गिज्जंतो तेण सगणेण॥2021॥
इय सण्णिरुद्धमरणं भणियं अणिहारिमं अवीचारं ।
सो चेब जधाजेाग्गं पुव्वुत्तविधी हवदि तस्स॥2022॥
दुविधं तं पि अणीहारिमं पगासं च अप्पगासं च ।
जणणादं च पगासं इदरं च जणेण अण्णादं॥2023॥
खवयस्स चित्तसारं खित्तं कालं पडुच्च सजणं वा ।
अण्णम्मि य तारिसयम्मि कारणे अप्पगासं तु॥2024॥
बालग्गिवग्घमहिसगयरिंछ पडिणीय तेण मेच्छेहिं ।
मुच्छाविसूचियादीहिं होज्ज सज्जो हु वावत्ती॥2025॥
जाव ण वाया खिप्पदि बलं च विरियं च जाव कायम्मि ।
तिव्वाए वेदणाए जाव य चित्तं ण विक्खर्त्त॥2026॥
णच्चा संवट्टिज्जं तमाउगं सिग्घमेव तो भिक्खू ।
गणियादीणं सण्णिहिदाणं आलोचए सम्मं॥2027॥
एवं णिरुद्धदरयं विदियं अणिहरिमं अवीचारं ।
सो चेव जधाजोग्गो पुव्वुत्तविधि हवदि तस्स॥2028॥
बालादिएहिं जइया अक्खित्ता होज्ज भिक्खुणो वाया ।
तइया परमणिरुद्धं भणिदं मरणं अवीचारं॥2029॥
णच्चा संवट्टिज्जं तमाउगं सिग्घमेव तो भिक्खू ।
अरहंतसिद्धसाहूण अंतिगे सिग्घमालोचे॥2030॥
आराधनणाविधी जो पुव्वं उववण्णिदो सवित्थारो ।
सो चेव जुज्जमाणो एत्थ विही होदि णादव्वो॥2031॥
एवं आसुक्कारमरणे वि सिज्झंति केइ धुदकम्मा ।
आराधयित्तु केई देवा वेमाणिया होंति॥2032॥
आराधणाए तत्थ दु कालस्स बहुत्तणं ण हु पमाणं ।
बहवो मुहुत्तमत्ता संसारमहण्णवं तिण्णा॥2033॥
खणमेत्तेण अणादियमिच्छादिट्ठी वि वद्धणो राया ।
उसहस्स पादमूले संबुज्झिता गदो सिद्धिं॥2034॥
सोलसतित्थयराणं तित्थुप्पण्णस्स पढमदिवसम्मि ।
सामण्णणाणसिद्धि भिण्णमुहुत्तेण संपण्णा॥2035॥
एसा भत्तपइण्णा वाससमासेण वण्णिदा विधिणा ।
इत्तो इंगिणिमरणं वाससमासेण वण्णेसिं॥2036॥
जो भत्तपदिण्णाए उवक्कमो वण्णिदो सवित्थारो ।
सो चेव जधाजोग्गो उवक्कमो इंगिणीए वि॥2037॥
पव्वज्जाए सुद्धो उवसंपज्जित्तु लिंगकप्पं च ।
पवयणमोगहित्ता विणयसमाधीए विहरित्ता॥2038॥
णिप्पादित्ता सगणं इंगिणिविधिसाधणाए परिणमिया ।
सिदिमारुहित्तु भाविय अप्पाणं सल्लिहित्ताणं॥2039॥
परियाइगमालोचिय अणुजाणित्ता दिसं महजणस्स ।
तिबिधेण खमवित्ता सवालवुढ्ढाउलं गच्छं॥2040॥
अणुसट्ठिं दादूण य जावज्जीवाय विप्पओगच्छी ।
अम्भदिगजादहासो णीदि गणादो गुणसमग्गो॥2041॥
एवं च णिक्कमित्ता अंतो वाहिं च थंडिले जोगे ।
पुढवीसिलामए वा अप्पाणं णिज्जवे एक्को॥2042॥
पव्वुत्ताणि तणाणि य जाचित्ता थंडिसम्मि पुव्वुत्ते ।
जदणाए संथरित्ता उत्तरसिरमधव पुव्वसिरं॥2043॥
पाचीणाभिमुहो वा उदीचिहुत्तो व तत्थ सो ठिच्चा ।
सीसे कदंजलिपुडो भावेण विसुद्धलेस्सेण॥2044॥
अरहादिअंतिगं तो किच्चा आलोचणं सुपरिसुद्धं ।
दंसणणाणचरित्तं परिसारेदूण णिस्सेसं॥2045॥
सव्वं आहारविधिं जावज्जीवाय वोसरित्ताणं ।
वोसरिदूण असेसं अम्भंतरबाहिरे गंथे॥2046॥
सव्वे विणिज्जिणंतो परीषहे विदिबलेण संजुत्तो ।
लेस्साए विसुज्झंतो धम्मं ज्झाणं उवणमित्ता॥2047॥
ठिच्चा णिसिदित्ता वा तुवट्टिदूणव सकाय पडिचरणं ।
सयमेव णिरुवसग्गे कुणदि विहारम्मि सो भयवं॥2048॥
सयमेव अप्पणो सो करेदि आउंटणादि किरियाओ ।
उच्चारादीणि तधा सयमेव विकिंचिदे विधिणा॥2049॥
जाधे पुण उवसग्गे देवा माणुस्सिया व तेरिच्छा ।
ताधे णिप्पडियम्मो ते अधियासेदि विगदभओ॥2050॥
आदितियसुसंघडणो सुभसंठाणे अभिज्जधिदिकवचो ।
जिदकरणो जिदणिद्दो ओघबलो ओघसूरो य॥2051॥
बीभत्थभीमदरिसणविगुव्विदा भूदरक्खसपिसाया ।
खोभिज्जो जदि वि तयं तधवि ण सो संभमं कुणइ॥2052॥
इढिढमढुलु वि उव्विय किण्ण्रकिंपुरिसदेवकण्णाओ ।
लोलंति जदिवियतगं तधवि ण सो विम्भयं जाई॥2053॥
सव्वो पोग्गलकाओ दुक्खत्ताए जदि तमुवणमेज्ज ।
तध विहु तस्स ण जायदि ज्झाणस्स विसोत्तिया को वि॥2054॥
सव्वो पोग्गलकाओ सोक्खत्ताए जदि वि तमुवणमेज्ज ।
तध वि हु तस्स ण जायदि ज्झाणस्स विसेत्तिया को वि॥2055॥
सच्चित्ते साहरिदो तत्थोवेक्खादि बियत्तसव्वंगो ।
उवसग्गे य पसंते जदणाए थण्डिलमुवेदि॥2056॥
एवं उव सग्गविधिं परीसहविधिं च सोधिया संतो ।
मणवयणकायगुत्तो सुणिच्छिदो णिज्जिदकसाओ॥2057॥
इहलोए परलोए जीविदमरणे सुहे य दुक्खे य ।
णिप्पडिबद्धो विहरदि जिददुक्खपरिस्समो धिदिभं॥2058॥
वायणपरियट्टणपुच्छणाओ मोत्तूण तधय धम्मथुदिं ।
सुत्तच्छपोरिसीसु वि सरेदि सुत्तत्थमेयमणो॥2059॥
एवं अट्टवि जामे अनुवट्टो तच्च ज्झादि एय मणो ।
जदि अधिच्चा णिद्दा हविज्ज सो तत्थ अपदिण्णो॥2060॥
सज्झायकालपडिलेहणादिकाओ ण संति किरियाओ ।
जम्हा सुसाणमज्झे तस्स य झाणं अपडिसिद्धं॥2061॥
आवासगं च कुणदे उवधोकालम्मि जं जहिं कमदि ।
उवकरणपि पडिलिहइ उवधोकालम्मि जदणाए॥2062॥
सहसा चुक्करकलिदे णिसीधियादीसु मिच्छकारे सो ।
आसिअणिसीधियाओ णिग्गमणपवेसणं कुणइ॥2063॥
पादे कंटयमादिं अच्छिम्मि रजादियं जदावेज्ज ।
गच्छदि अधाविधिं सो परणीहरणे य तुसिणीओ॥2064॥
वेउव्वणमाहारयचारणखीरासवादि लद्धीसु ।
तवसा उप्पण्णासु वि विरागभावेण सेवदि सो॥2065॥
मोणाभिग्गहणिरदो रोगादंकादि वेदणाहेदुं ।
ण कुणदि पडिकारं सो तहेव तण्हाछुहादीणं॥2066॥
उवएसो पुण आइरियाणं इंगिणिगदो वि छिण्णकधो ।
देवेहिं माणुसेहिं व पुठ्ठो धम्मं कधेदित्ति॥2067॥
एवमधक्खादविधिं साधित्ता इंगिणी धुदकिलेसा ।
सिज्झंति केई केई हवंति देवा विमाणेसु॥2068॥
एवं इंगिणिमरणं वाससमासेण वण्णिदं विधिणा ।
पाओगमणणिमित्तो समासदो चेव वण्णेसिं॥2069॥
पाओवगमणमरणस्स होदि सो चेव वुवक्कमो सव्वो ।
वुत्तो इंगिणिमरणस्सुक्कमो जो सवित्थारो॥2070॥
णवरिं तणसंथारो पाओवगदस्स होदि पडिसिद्धो ।
आदपरपओगेण य पडिसिद्धिं सव्वपरियम्मं॥2071॥
सो सल्लहिददेहो जम्हा पाओवगमणमुवजादि ।
उच्चारादिविकिंचणमवि णत्थि पवोगदो तम्हा॥2072॥
पुढवी आऊतेऊवणप्फदितसेसु जदि वि साहरिदो ।
वोसट्ठचत्तदेशे अधाउगं पालए तत्थ॥2073॥
मज्जणयगंधपुप्फीवयारपडिचारणे पि कीरंते ।
वोसट्टचत्तदेहो अधाउगं पालए तधवि॥2074॥
वोसट्टचत्तदेहो दु णिक्खिवेज्जो जहिं जधा अंगं ।
जावज्जीवं तु सयं तहिं तमंगं ण चालेज्ज॥2075॥
एवं णिप्पडियम्मं भणंति पाओवगमणमणमरहंता ।
णिमया अणिहारं तं सिया य णीहारमुवसग्गे॥2076॥
उवसग्गेण य साहरिदो सो अण्णत्थ कुणदि जं कालं ।
तम्हा वुत्तं णीहारमदो अण्णं अणीहारं॥2077॥
पडिमापडिवण्णा वि हु करंति पाओवगमणमप्पेगे ।
दीहद्धं विहरंता इंगिणिमरणं च अप्पेगे॥2078॥
जाि उसिर्ग रिीषह अरु दुेर्भक्ष सहन कर सकति हैं ।
मरण-ेनेमत्त जरा भी आए उसि खुशी सि वरति हैं॥2079॥
कोसलय धम्मसीहो अट्ठं साधेदि गिद्धपुठ्ठेण ।
णयरम्मिय कोल्लगिरे चंदसिरिं विप्पजहिदूण॥2080॥
पाडलिपुत्ते धूदाहेदंु मामयकदम्मि उवसग्गे ।
साधेदि उसभसेणो अट्ठं विक्खाणसं किच्चा॥2081॥
अहिमारएण णिवदिम्मि मारिदे गहिदसमणलिंगेण ।
उद्दाहपसमणत्थं सत्थग्गहणं अकासि गणी॥2082॥
सगडालएण वि तधा सत्तग्गहणेण साधिदोअत्थो ।
वररुइपओगहेदुं रुठ्ठे णंढे महापउमे॥2083॥
एवं पण्डियमरणं तवियप्पं वण्णिदं सवित्थारं ।
वुच्छामि बालपण्डियमरणं एत्तो समासेण॥2084॥
देसेक्क देसविरदो सम्मादिट्ठी मरिज्ज जो जीवो ।
तं होदि बालपण्डिद मरणं जिणसासणे दिठ्ठं॥2085॥
पंच य अणुव्वदाइं सत्तयसिक्खाउ देसजदि धम्मो ।
सव्वेण य देसेण य तेण जुदो होदि देसजदी॥2086॥
पाणवधमुसावादादत्तादाणपरदार गमणेहिं ।
अपरिमिदिच्छादो वि अ अणुव्वयाइं विरमणाइं॥2087॥
जं च दिसावेरमणं अणत्थदंडेहि जं च वेरमणं ।
देसावगासियं पि य गुणव्वयाइं भवे ताइं॥2088॥
भोगाणं परिसंखा सामाइयमतिहिसंविभागो य ।
पोसहविधी य सव्वो चदुरो सिक्खाउ वुत्ताओ॥2089॥
आसुक्कारे मरणे अव्वोच्छिण्णाए जीविदासाए ।
णादीहि वा अमुक्को पच्छिमसल्लहणमकासी॥2090॥
आलोचिदणिस्सल्लो सघरे चेवारुहिंतु संथारं ।
जदि मरदि देसविरदो तं वुत्तं बालपण्डिदयं॥2091॥
जो भत्तपदिण्णाए उवक्कमो वित्थरेण णिद्दिट्ठो ।
सो चेव बालपण्डिदमरणे णेओ जहाजोग्गो॥2092॥
वेमाणिएसु कप्पोवगेसु णियमेण तस्स उववादो ।
णियमा सिज्झदि उक्कस्सएण वा सत्तमम्मि भवे ॥2093॥
इय बालपंडियं होदि मरण मरहंतसासणे दिट्ठं ।
एत्तो पण्डिदपण्डिदमरणं वोच्छं समासेण॥2094॥
साहू जधुत्तचारी वट्टअंतो अप्पमत्तकालम्मि ।
ज्झाण उवेदि धम्मं पविठ्ठुकामो खवगसेढिं॥2095॥
सुचिए समे विचित्ते देसे णिज्जंतुए अणुण्णाए ।
उज्जुअआयददेहो अचलं बंधेत्तु पलि अंकं॥2096॥
वीरासणमादीयं आसणसमपादमादियं ठाणं ।
सम्मं अधिट्ठिदो अध वसेज्जमुत्ताणसयणादि॥2097॥
पुव्वभणिदेण विधिणा ज्झायदि ज्झाणं विसुद्धलेस्साओ ।
पवयणसंभिण्णमदी मोहस्स खयं करेमाणो॥2098॥
संजोयणाकसाए खवेदि झाणेण तेण सो पढमं ।
मिच्छत्तं सम्मिस्सं कमेण सम्मत्तमवि य तदो॥2099॥
अध खवयसेढिमधिगम्म कुणइ साधू अपुव्वकरणं सो ।
होइ तमपुव्वकरणं कयाइ अप्पत्तपुव्वंति॥2100॥
अणिवित्तिकरणणमे णवमं गुणठाणयं च अधिगम्म ।
णिद्दाणिद्दा पयलापयला तध थीणगिद्घिं च॥2101॥
णिरयगदियाणुपुव्विं णिरयगदिं थावरं च सुहुम च ।
साधारणादवुज्जोवतिरयगदिं आणुपुव्वीए॥2102॥
इगविगतिगचदुरिंदियणामाइं तध तिरिक्खगदिणामं ।
खवयित्ता मज्झिल्ले खवेदि सो अठ्ठवि कसाए॥2103॥
तत्तो णपुंसगित्थीवेदं हासादिछक्कपुंवेदं ।
कोधं माणं मायं लोभं च खवेदि सो कमसो॥2104॥
अध लोभसुहुमकिट्टिं वेदंतो सुहुमसंपरायत्तं ।
पावदि पावदि य तधा तण्णामं संजमं सुद्धं॥2105॥
तो सो खीणकसाओ जायदि खीणासु लाेभकिट्टीसु ।
एयत्त वितक्कावीचारं तो ज्झादि सो ज्झाणं॥2106॥
झाणेण य तेण अधक्खादेण य संजमेण घादेदि ।
सेसाणि घादिकम्माणि समयमवरंजणाणि मदो॥2107॥
मत्थय सूचीए जधा हदाए कसिणो हदो भवदि तालो ।
कम्माणि तधा गच्छंति खयं मोहे हदे कसिणे॥2108॥
णिद्दापचलाग दुवे दुचरिमसमयम्मि तस्स खीयंति ।
सेसाणि घादिकम्मणि चरिमसमयम्मि खीयंति॥2109॥
तत्तो णंतरसमए उप्पज्जदि सव्वपज्जयणिबंधं ।
केवलणाणं सुद्धं तध केवल दंसणं चेव॥2110॥
अव्याघादमसंदिद्धमुत्तमं सव्वदो असंकुडिदं ।
एयं सयलगणंतं अणियत्तं केवलं णाणं॥2111॥
चित्तपडं व विचित्तं तिकालसहिदं तदो जगमिणं सो ।
सव्वं जुगदं पस्सदि सव्वमलोगं च सव्वत्तो॥2112॥
वीरियसमणंतरायं होइ अणंतं तधेव तस्स तदा ।
कप्पातीदस्स महामुणिस्स विग्घम्मि खीणम्मि॥2113॥
तो सो वेदयमाणो विहरइ सेसाणि ताव कम्माणि ।
जावसमत्ती वेदिज्जमाणयस्साउगस्स भवे॥2114॥
दंसणणाणसमग्गो विरहदि उच्चावयं तु परिजायं ।
जोगणिरोधं पारभदि कम्मणिल्लेवणट्ठाए॥2115॥
उक्कस्सएण छम्मासाउगसेसम्मि केवली जादा ।
वच्चंति समुग्घादं सेसा भज्जा समुग्घादे॥2116॥
जेसिं आउसमाइं णामगोदाइं वेदणीयं च ।
ते अकदसमुग्घादा जिणा उवणमंति सेलेसिं॥2117॥
जेसिं हवंति विसमाणि णामगोदाउवेदणीयाणि ।
ते दु कदसमुग्घादा जिणा उवणमंति सेलेसिं॥2118॥
ठिदिसंतकम्मसमकरणत्थं सव्वेसि तेसि कम्माणं ।
अंतोमुहुत्त सेसे जंति समुग्घादमाउम्मि॥2119॥
ओल्लं संतं वत्थं विरल्लिदं जध लहु विणिव्वादि ।
संवेढियं तु ण तधा तधेव कम्मं पि णादव्वं॥2120॥
ठिदिबंधस्स सिणेहो हेदू खीयदि य सो समुहदस्स ।
सडदि य खीणसिणेहं सेसं अप्पट्ठिदी होदि॥2121॥
चदुहिं समएहिं दंड कवाड पदरजगपूरणाणि तदा ।
कमसो करेदि तह चेव णियत्ती चदुहिं समएहिं॥2122॥
काऊणाउसमाइं णामागोदाणि वेदणीयं च ।
सेलेसिमब्भुवेंतो जोगणिरोधं तदो कुणदि॥2123॥
बादरवचिजोगं बादरेण कायेण बादरमणं च ।
बादरकायंपि तधा रंभदि सुहुमेण काएण॥2124॥
तध चेव सुहुममणवचिजोगं सुहमेण कायजोगेण ।
रंभित्तु जिणो चिट्ठदि सो सुहमे काइए जोगे॥2125॥
सुहमाए लेस्साए सुहमकिरियबंधगो तणो ताधे ।
काइयजोगे सुहुमम्मि सुहमकिरियं जिणा झादि॥2126॥
सुहुमकिरिएण झाणेण णिरुद्धे सुहुमकाययोगे वि ।
सेलेसी होदि तदो अबंधगो णिच्चलपदेसो॥2127॥
माणुसगदितज्जादि पज्जत्तादिंज्जसुभगजसकित्तिं ।
अण्णदरवेदणीयं तसबादरमुच्चगोदं च॥2128॥
मणुसाउगं च वेदेदि अजोगी होहिदूण तं कालं ।
तित्थयरणामसहिदाओ ताओ वेदेदि तित्थयरो॥2129॥
देहतियबंधपरिमोक्खत्थं केवली अजोगी सो ।
उवयादि समुच्छिणाकिरियं तु झाणं अपडिवादी॥2130॥
सो तेण पंचमत्ताकालेण खवेदि चरिमज्झाणेण ।
अणुदिण्णाओ दुचरिमसमये सव्वाओ पयडीओ॥2131॥
चरियसमसम्मि तो सो खवेदि वेदिज्जमाणपयडीओ ।
बारस तित्थवरजिणो एक्कारस सेससव्वण्हू॥2132॥
णामक्खएण तेजोसरीरबन्धो वि खीयदे तस्स ।
आउक्खएण ओरालियस्स बंधो वि खीयदि से॥2133॥
तं सो बंधणमुक्को उढ्ढं जीवो पओगदो जादि ।
जह एरंडयबीयं बंधणमुक्कं समुप्पपदि॥2134॥
संगजहणेण बलहुदयाए उढ्ढं पयादि सो जीवो ।
जध लाउगो अलेओ उप्पददि जले णिबुड्डो वि॥2135॥
झाणेण य तह अप्पा पउइदो जेण जादि सो उढ्ढं ।
वेगेण पूरिदो जह ठाइदुकामो वि य ण ठादि॥2136॥
जह वा अग्गिस्स सिहा सद्दावदो चेव होहि उढ्ढगदी ।
जीवस्स तह सभावो उढ्ढगमणलप्पवसियस्स॥2137॥
तो सो अविग्गहाए गदीए समए अणन्तरे चेव ।
पावदि जयस्स सिहरं खित्तं कालेण य फुसंतो॥2138॥
एवं इहहं पयहिय देहतिगं सिद्धखेत्तमुवगम्म ।
सव्व परिययायमुक्को सिज्झदि जीवो सभावत्थो॥2139॥
ईसिप्पब्भाराए उवरिं अत्थदि सो जोयणम्मि सीदाए ।
ध्रुवमचलमजरठाणं लोगसिहरमस्सिदो सिद्धो॥2140॥
धम्माभावेण दु लोगग्गे पडिहम्मदे अलोगेण ।
गदिमुवकुणदि हु धम्मो जीवाणं पोग्गलाणं च॥2141॥
जं जस्स संठाणं चरिमसरीरस्स जोगजहणम्मि ।
तं संठाणं तस्स दु जीवघणं होइ सिद्धस्स॥2142॥
दसविधपाणाभावो कम्माभावेण होइ अच्चंतं ।
अच्चंतिगो य सुहदुक्खाभावो विगद देहस्स॥2143॥
जं णत्थि बंधहेदंु देहग्गहणं ण तस्स तेण पुणो ।
कम्मकलुसो हु जीवो कम्मकदं देहमादियदि॥2144॥
कज्जाभावेण पुणो अच्चंतं णत्थि फंदणं तस्स ।
ण पओगदो वि फंदणमदेहिणो अत्थि सिद्धस्स॥2145॥
कालमणंतमधम्मो पग्गहिदो ठादि गयणमोगाढो ।
सो उवकारो इट्ठो अठिदि सभावेण जीवाणं॥2146॥
ते लोक्कमत्थयत्थो तो सो सिद्धो जगं णिरवसेसं ।
सव्वेहिं पज्जएहिं य संपुण्णं सव्वदव्वेहिं॥2147॥
पस्सदि जाणदि य कहा तिण्ण वि काले सपज्जाए सव्वे ।
तह वा लोगमसेसं पस्सदि भयवं विगदमोहो॥2148॥
भावे सगविसयत्थे सुरो जुगवं जहा पयासेइ ।
सव्वं वि तधा जुगवं केवलणाणंं पयासेदि॥2149॥
गदरागदोसमोहो विभवो णिरुस्सओ विरओ ।
बुधजणपरिगीदगुणो णमंसणिज्जो तिलोगस्स॥2150॥
णिव्वावइत्तु संसारमहग्गिं परमणिव्वुदिजलेण ।
णिव्वादि सभावत्थो गदजाइजरामरणरोगो॥2151॥
जावं तु किंचि लोए सारीरं माणसं च सुहदुक्खं ।
तं सव्वं णिज्जिण्णं असेसदो तस्स सिद्धस्स॥2152॥
जं णत्थि सव्वबाधाउ तस्स सव्वं च जाणइ जदो से ।
जं च गदज्झवसाणो परमसुही तेण सो सिद्धो॥2153॥
परमिढि्ंढ पत्ताणं मणुसाणं णत्थि तं सुहं लोए ।
अव्वाबाध मणोवमपरम सुहं तस्स सिद्धस्स॥2154॥
देविंदचक्कवट्टी इंदियसोक्खं च जं अणुहवंति ।
सद्द रस रूवगंधप्फरिसप्पयमुत्तमं लोए॥2155॥
अव्वाबाधं च सुहं सिद्ध जं अणुहवंति लोगग्गे ।
तस्स हु अणंत भागो इंदियसोक्खं तयं होज्ज॥2156॥
जं सव्वे देवगणा अच्छर सहिया सुहं अणुहवंति ।
तत्तो वि अणंतगुणं अव्वावाहं सुहं तस्स॥2157॥
तीसु वि कालेसु सुहणि जाणि माणुसतिरिक्खदेवाणं ।
सव्वाणि ताणि ण समाणि तस्स खणमित्तसोक्खेण॥2158॥
ताणि हु रागविवागणि दुक्खपुव्वाणि चेव सोक्खाणि ।
ण हु अत्थि रागभवहत्थि दूण किं चि वि सुहं णाम॥2159॥
अणुवमममेयमक्खयममलमजरमरुजमभयमभवं च ।
एयंतियमच्चतियमव्वाबाधं सुहमजेयं॥2160॥
विसएहिं से ण कज्जं जं णत्थि छुदादियाउ बाधाओ ।
रागादिया य उवभोगहेदुगा णत्थि जं तस्स॥2161॥
एदेण चेव भणिदो भासण चंकमणचिंतणादीणं ।
चेठ्ठाणं सिद्धम्मि अभावो हदसव्वकरणम्मि॥2162॥
इय सो खाइयसम्मत्तसिद्धदाविरियदिट्ठिणाणेहिं ।
अच्चंतिगेहिं जुत्तो अव्वावाहेण य सुहेण॥2163॥
अकसायत्तमवेदत्तम कारकदाविदेहदाचेव ।
अचलत्तमलेवत्तं च हुंति अच्चंतियाइं से॥2164॥
जम्मणमरणजलोघं दुक्खपरकिलेससोगदी चीयं ।
इय संसार समुद्दं तरंति चदुरंगणावाए॥2165॥
एवं पण्डिदमरणेण करंति सव्वदुक्खाणं ।
अंतं णिरंतराया णिव्वाणमणुत्तरं पत्ता॥2166॥
एवं आराधित्ता उक्कस्साराहणं चदुक्खंधं ।
कम्मरयविप्पमुक्का तेणेव भवेण सिज्झंति॥2167॥
आराधयित्तु धीरा मज्झिममाराहणं चदुक्खंधं ।
कम्मरयविप्पमुक्का तच्चेण भवेण सिज्झंति॥2168॥
आराधयित्तु धीरा जहण्णमाराहणं चदुक्खंधं ।
कम्मरयविप्पमुक्का सत्तमजम्मेण सिज्झंति॥2169॥
एवं एसा आराधणा सभेदा समासदो वुत्ता ।
आराधण णिबद्धं सव्वंपि हु होदि सुदणाणं॥2170॥
आराधणं असेसं वण्णेदुं होज्ज को को पुण समत्थो ।
सुदकेवली वि आराधणं असेसं ण वण्णिज्ज॥2171॥
अज्जजिणणंदिगणी, सव्वगुत्तगणि अज्जमित्तणंदीणं ।
अवगमिय पादमूले सम्मं सुत्तं च अत्थं च॥2172॥
पुव्वाययरियणिबद्धा उवजीवित्ता इमा ससत्तीए ।
आराधणा सिवज्जेण पादिलभोइणा रइदा॥2173॥
छदुमत्थदाए एत्थ दु जं बद्धं होज्ज पवयणविरुद्धं ।
सोधेंतु सुगीदत्था तं पवयणवच्छलत्ताए॥2174॥
आराधणा भगवदी एवं भत्तीए वण्णि दा संती ।
संघस्स सिवज्जस्स य समाधिवरमुत्तमं देउ॥2175॥
असुरसुरमणुयकिण्णर रविससिकिंपुरिस महियवरचरणो ।
दिसउ मम बोहिलाहं जिणवरवीरो तिहुवणिंदो॥2176॥
खमदमणियमधराणं धुदरयसुहदुक्खविप्पजुत्ताणं ।
णाणुज्जोदियसल्लेहणम्मि सुणमो जिणवराणं॥2177॥
पाठ-स्रोत: मूल गाथाएँ जैन गाथा डेटाबेस (टंकण-श्रेय: Nikky Jain, nikkyjain.github.io) से — केवल प्राचीन मूल पाठ लिया गया है; अनुवाद/अन्वयार्थ सम्मिलित नहीं · मूल पाठ प्राचीन एवं public domain; टंकण-श्रेय यथोक्त · मूल e-text ↗
यह मूल पाठ है — अर्थ/टीका सम्मिलित नहीं। अशुद्धि दिखे तो GitHub पर shastra/bhagavati-aaraadhanaa.md सुधारें।